Świat zrywa z reżymem niedodatnich stóp procentowych. Wysoka inflacja sprawia, że może on się nie utrzymać nawet w Szwajcarii. Pierwsza podwyżka kosztów kredytu u Helwetów spodziewana jest we wrześniu.
Od pamiętnego „frankogeddonu” w styczniu 2015 roku bank centralny Szwajcarii utrzymuje najbardziej ujemną stopę procentową na świecie. Od przeszło 7 lat oprocentowanie franka wynosi ok. -0,75%. Trwa to tak długo, że wielu zaczęło uznawać taki stan rzeczy za permanentny. Wkrótce może ich spotkać spore zaskoczenie.
Gdy Szwajcarzy wprowadzali ujemne stopy, nie robili tego dlatego, że ich gospodarka czy system finansowy tego wymagały. Nic z tych rzeczy. Była to desperacka decyzja wymuszona przez czynniki zewnętrzne, a konkretnie przez patologiczną politykę pieniężną prowadzoną przez Europejski Bank Centralny. Ujemne stopy procentowe w Szwajcarii były wyprzedzającą odpowiedzią na posunięcie EBC, który w marcu 2015 roku rozpoczął program „dodruku” pieniądza, a wcześniej – w czerwcu 2014 roku – zaordynował nominalnie ujemną stopę depozytową (obecnie wynosi ona -0,5%).
Szwajcarski Bank Narodowy chcąc uniknąć „runu” na franka i ustrzec się przed zbyt gwałtownym umocnieniem krajowej waluty został więc niejako zmuszony do sprowadzenia stóp procentowych tak nisko, jak to tylko było możliwe. Była to więc decyzja niechciana i niejako wymuszona przez EBC. Zatem w konserwatywnej Szwajcarii nikt nie będzie tęsknił za ujemnym oprocentowaniem depozytów i kierownictwo SNB zapewne porzuci ten zwariowany pomysł tak szybko, jak to tylko będzie możliwe.
Kapitulacja Europejskiego Banku Centralnego
Wydaje się, że moment ten właśnie nadchodzi. Prawie cały Zachód ogarnęła niewidziana od dekad inflacja CPI, która w wielu krajach zbliża się albo już nawet przekracza poziom 10%. Problem ten dotyczy także strefy euro, gdzie w niektórych państwach członkowskich tempo utraty siły nabywczej pieniądza zbliża się do 20%, a nawet w Niemczech śrubuje 40-letnie rekordy. Na przekór faktom EBC przez ostatni rok usiłował wmawiać nam, że inflacji nie ma lub że jest ona „przejściowa”. Utrzymywał więc niedodatnie stopy procentowe oraz potężny program skupu obligacji (QE).
To jednak wkrótce może się zmienić. W obawie przed utratą resztek jakiejkolwiek reputacji Christine Lagarde oznajmiła niedawno, że EBC prawdopodobnie do końca września zrezygnuje z ujemnych stóp procentowych. - Zakupy netto w ramach APP (obligacji) zakończą się bardzo wcześnie w trzecim kwartale (…) To pozwoliłoby nam na podniesienie stóp procentowych na posiedzeniu w lipcu, zgodnie z naszymi prognozami. Biorąc pod uwagę obecne perspektywy, prawdopodobnie będziemy w stanie wyjść z ujemnych stóp procentowych do końca trzeciego kwartału – wskazała szefowa EBC.
– Przy inflacji prawie czterokrotnie przekraczającej cel EBC na poziomie 2 proc. Rada Prezesów skłania się do podniesienia w lipcu stopy depozytowej z obecnego poziomu -0,5 proc. Komentarz Lagarde sugeruje dwie podwyżki po 25 punktów bazowych na posiedzeniach w lipcu i wrześniu – uważa agencja Bloomberg.
Koniec ery ujemnie oprocentowanego pieniądza
Jeśli na lipcowym posiedzeniu Rady Prezesów EBC faktycznie zapadnie decyzja o podniesieniu stopy depozytowej z -0,50% do -0,25%, da to Szwajcarom pole do normalizacji polityki pieniężnej na swoim podwórku.
– Oczekujemy teraz pierwszej podwyżki stóp procentowych w SNB (+25 pb.) 22 września, kwartał wcześniej niż w naszej poprzedniej prognozie. To odzwierciedla nasze stanowisko, że EBC podniesie stopy w lipcu i że SNB podąży w ślad za nim bez opóźnień (…) Po wrześniowej podwyżce spodziewamy się, że SNB będzie kontynuował podwyżki na każdym kwartalnym posiedzeniu aż do września 2023 roku, podnosząc stopę polityki monetarnej do 0,50% przed końcem 2023 roku – napisali w notatce dla inwestorów analitycy banku UBS.
Przekonanie o tym, że SNB porzuci politykę ujemnych stóp procentowych nie wynika jedynie z wiary w przywiązanie Szwajcarów do konserwatywnych wartości (i to nie tylko w polityce monetarnej). Po pierwsze, praktycznie darmowy kredyt generuje poważne nierównowagi makroekonomiczne, z bańką na rynku nieruchomości na czele. Po drugie, nawet w Szwajcarii inflacja zaczyna się dawać we znaki.
W kwietniu 2022 roku szwajcarska inflacja CPI wzrosła z 2,4% do 2,5% i osiągnęła najwyższy poziom od października 2008 roku. Takiego przyspieszenia nie przewidziano nawet w marcowej projekcji inflacyjnej SNB, co powinno skłonić szwajcarskie władze monetarne do głębszej refleksji. Szwajcaria przez dekady słynęła z mocnej waluty i relatywnie niskiej inflacji cenowej. Przez poprzednie 30 lat inflacja CPI u Helwetów tylko raz (przez kilka miesięcy 2008 roku) przekroczyła poziom 2%.
Wyższe stopy, wyższe raty
Póki co rynek pieniężny jeszcze nie oczekuje rychłej podwyżki stóp procentowych w Szwajcarii. Stawki SARON (następca Libor-ów CHF) wyceniają utrzymanie stóp na poziomie ok. -0,7%. Ale już rynek długu dość zdecydowanie przewiduje, że oprocentowanie franka w najbliższych miesiącach pójdzie w górę. Rentowność rocznych bonów skarbowych przez ostatnie dwa miesiące wzrosła z -0,6% do -0,13%. Z kolei dochodowość szwajcarskich obligacji 10-letnich od początku roku podniosła się z wartości lekko ujemnych do poziomu 0,70%.
Zapowiada się więc, że zadłużeni w helweckiej walucie do końca roku mogą się spodziewać wzrostu płatności odsetkowych. Rzecz jasna w przypadku polskich kredytobiorców istotną rolę odgrywa jeszcze kurs walutowy, który przez ostatnie 7 lat miał decydujący wpływ na wysokość comiesięcznej raty. Ale od jesieni do gry wraca także kwestia stopy procentowej, która może już nigdy nie powrócić do poziomów obserwowanych od stycznia 2015 roku.
