Przywołane pojęcie, tj. przedsiębiorczość akademicka, nie podlega jednoznacznej definicji. Z uwagi na to, iż najczęściej dotyczy obszaru nowych technologii, innowacyjnych rozwiązań i transferu wiedzy, jest odpowiednio określana także mianem „przedsiębiorczości technologicznej”, „przedsiębiorczości innowacyjnej”, „przedsiębiorczości intelektualnej”. Jak wynika z najnowszych badań prowadzonych nad przedsiębiorczością akademicką (Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, luty-kwiecień 2009), przedsiębiorczość akademicka w Polsce jest w fazie początkowej kształtowania się modelu. Polskie uczelnie, dzięki swojej kadrze naukowo-dydaktycznej, studentom, absolwentom, dysponują dużym potencjałem innowacji.
Dane z lat 2005-2008, zawarte w ekspertyzie PARP „Potencjał regionów w zakresie rozwoju przedsiębiorczości akademickiej”, wskazują, iż liderem na tym polu wśród polskich regionów jest Mazowsze. Jednocześnie, wg badań przywołanych w pracy zbiorowej pod redakcją naukową dr hab. Marzenny A. Weresy „Transfer wiedzy z nauki do biznesu” – Mazowsze w 2007 roku pod względem rozwoju nauki, techniki oraz innowacyjności, zajmowało dopiero 65 miejsce spośród 159 regionów Unii Europejskiej, dla których dostępne były dane statystyczne.
Ponieważ przedsiębiorczość akademicka może być rozumiana szeroko, to na potrzeby projektu, o którym będzie mowa poniżej, zwrócę uwagę na jej przejaw rozumiany jako proces powstawania na uczelniach przedsiębiorstw odpryskowych, tzw. spin-off lub spin-out, jako innowacyjne przedsięwzięcia biznesowe podejmowane przez środowiska akademickie.
Należy zaznaczyć, iż przedsięwzięcia odpryskowe nie ograniczają się jedynie do tworzenia akademickich firm. Poza tą możliwością istnieją inne formy relacji z macierzystą instytucją naukową, np.: brak formalnych powiązań, umowy licencyjne na wykorzystanie rozwiązań technicznych, udział kapitałowy, objęty przez instytucję naukową w zamian za udostępnienie praw własności intelektualnej. Skupię się jednak na przedsiębiorstwach odpryskowych. W tym przypadku także istnieje dylemat co do jednoznacznej definicji obu typów firm: spin off i spin out.
Według słownika PARP, firmą typu spin off określa się podmiot, który powstał w wyniku usamodzielnienia się pracowników jednostki macierzystej, wykorzystując jej potencjał materialny i intelektualny. Warto zaznaczyć, iż za jednostkę macierzystą uznaje się zarówno przedsiębiorstwo, jak też ośrodki akademickie, jednostki badawcze. Odłączenie od jednostki macierzystej może nastąpić z różnych przyczyn. Głównym motywem założenia firmy spin off, spin out jest komercjalizacja wynalazku, nowych technologii, badań. Ponad to, w przywołanej już publikacji „Transfer wiedzy...”, wymienia się także: brak zainteresowania jednostki macierzystej wdrożeniem wynalazku; brak perspektyw rozwojowych, biurokracja i brak czasu na prace badawcze w macierzystej jednostce; dostrzeżenie luki rynkowej lub jako konkretna odpowiedź na rynkowe zapotrzebowanie. Firmy spin off działają w oderwaniu od macierzystej organizacji, są od niej niezależne.
Drugim typem przedsiębiorstw odpryskowych są firmy typu spin out. Elementem odróżniającym je od firm typu spin off jest relacja z organizacją macierzystą. Spin out powstaje najczęściej za wiedzą oraz przyzwoleniem zarządu macierzystego przedsiębiorstwa lub uczelni. Ten typ przedsiębiorstwa pozostaje w powiązaniu kapitałowym lub operacyjnym z jednostką macierzystą. Powiązania operacyjne mogą obejmować m.in. obsługę prawną, księgową, w zakresie marketingu oraz korzystania z kanałów dystrybucji instytucji macierzystej.
Odmienną interpretację firm odpryskowych przyjęto w dokumentach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki 2007 – 2013, wg której to firmy typu spin out nie są formalnie związane z macierzystą uczelnią. W tej klasyfikacji mieszczą się również firmy zakładane przez absolwentów, wykorzystujących wiedzę zdobytą w trakcie studiów. Jednak jest to jedna z interpretacji mniejszościowych.
Miasto Stołeczne Warszawa wraz z partnerami: Fundacją Akademickie Inkubatory Przedsiębiorczości oraz Wyższą Szkołą Handlu i Prawa im. R. Łazarskiego, prowadzi rekrutację do projektu, w ramach którego zainteresowani będą mogli uzyskać informacje oraz kompleksowe wsparcie w procesie zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej z zakresu przedsiębiorczości akademickiej, firm typu spin-off, spin-out. Szczegóły dotyczące projektu i rekrutacji można znaleźć podczas dni otwartych, seminariów oraz na stronie www.warszawainnowacje.pl .
Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego.
Katarzyna Szymańska
Kolegium Gospodarki Światowej
Szkoła Główna Handlowa w Warszawie
/ Katarzyna Matuszewska, Polska Przedsiębiorcza
Źródło:
