W marcu 2016 roku, firmy oferujące szybkie pożyczki musiały się dostosować do nowych limitów kosztowych. Ważne zmiany dotyczyły również formy prawnej i funduszy pożyczkodawców. Regulacje związane z profesjonalizacją działalności (m.in. podniesieniem kapitału własnego), udało się wprowadzić bez większych trudności. Sytuacja wygląda nieco inaczej w przypadku kosztów „chwilówek”. Po sprawdzeniu danych ze stycznia i lipca br. okazuje się, że wiele wiodących firm podniosło pobierane opłaty i prowizje. Taka sytuacja zapewne nie jest zbieżna z zamiarami naszego ustawodawcy.
Jedna z popularnych „chwilówek” przez pół roku podrożała aż o 177% …
Zgodnie z przepisami obowiązującymi od 11 marca 2016 roku, pożyczkodawcy muszą brać pod uwagę limit dotyczący pozaodsetkowych kosztów „chwilówek” (tzn. prowizji oraz opłat). Wspomniany limit dotyczy także opłat za przedłużenie naliczanych przez 120 dni od wypłaty środków. Limit kosztów pożyczek pozabankowych (oraz innych kredytów konsumenckich), jest obliczany na podstawie następującego wzoru:
Wysokość pozabankowych kosztów pożyczki ≤ (Pożyczona kwota × 25%) + (Pożyczona kwota x (okres spłaty w dniach/liczba dni w roku) x 30%)
Uwaga: dodatkowy limit (niezależny od okresu spłaty), ogranicza koszty pozaodsetkowe do 100% pożyczonego kapitału.
Dla przykładowej pożyczki o wartości 1500 zł i dwudziestodniowym okresie spłaty, ustawowy limit kosztów pozaodsetkowych wynosi 399,66 zł. Większość wiodących firm pożyczkowych, przed wprowadzeniem ograniczeń, pobierała opłaty i prowizje za samą pożyczkę, które były mniejsze od ustawowego limitu (patrz poniższa tabela). Problem polega na tym, że wliczenie opłat za przedłużenia do limitu kosztów, pozbawiło pożyczkodawców dodatkowego źródła dochodów. W odpowiedzi na tę zmianę, firmy pożyczkowe po prostu podniosły opłaty pobierane od każdego dłużnika (również tego, który nie będzie wydłużał terminu spłaty). W taki sposób, utracone dochody z przedłużeń „przerzucono” jako koszt na wszystkich klientów. Po wprowadzeniu regulacji kosztowych, niektóre firmy pożyczkowe w ogóle zrezygnowały z regularnego przedłużania „chwilówek”. Inni pożyczkodawcy próbują obejść przepisy, oferując refinansowanie długu przez podmiot należący do tej samej grupy kapitałowej.
CHF – czy zdrowy rozsądek wygra?
Mam znajomych, całkiem sporo, którzy są tzw. frankowiczami, czyli osobami posiadającymi kredyty hipoteczne w CHF. Wszyscy ich zresztą mamy. I co, mocno narzekają, oczekują pomocy państwa? Moi nie. Oczywiście nie są szczęśliwi, że kurs franka jest w trendzie wzrostowym (vide poniższy wykres). Ale CHF zyskał do PLN tylko 18% w ostatnich 5 latach, wcale nie tak dużo, jak krzyczą zwolennicy ‘sprawiedliwych’ rozwiązań - pisze Sebastian Buczek na Dyskusja.biz
Warto zwrócić uwagę, że firmy oferujące darmowe pożyczki dla nowych klientów, nie zrezygnowały z takiego rozwiązania. Wspomniana forma zachęcania klientów, najwyraźniej jest atrakcyjna marketingowo i skuteczna. Podwyżki dotyczą opłat za niepromocyjne „chwilówki”. W przypadku marki Pandamoney, różnica kosztu pożyczki (1500 zł/20 dni) między styczniem oraz lipcem br. wyniosła aż 177,40%. Spore zmiany w cenniku dotyczyły również marek Extraportfel (+66,89%) oraz Sohocredit (+65,88%). Popularny Vivus podniósł koszt kolejnej pożyczki (1500 zł, 20 dni) o 26%. Jeżeli weźmiemy pod uwagę dwanaście popularnych firm oraz marek to okaże się, że średni wzrost kosztu drugiej i następnej pożyczki wyniósł prawie 27% (patrz poniższa tabela). Dodatkowym bodźcem do wprowadzenia takich zmian był podatek bankowy, który jest płacony również od aktywów dużych pożyczkodawców (podstawa opodatkowania to nadwyżka aktywów ponad 200 mln zł).
Kolejne regulacje nie zmniejszą popularności pożyczek pozabankowych
Wiele wskazuje na to, że pomimo wątpliwego efektu poprzednich ograniczeń kosztowych, rząd wprowadzi nowe bardziej restrykcyjne regulacje. Takie następne limity mogą wpłynąć na legalny rynek i zwiększyć znaczenie „szarej strefy” pożyczkowej, ale z pewnością nie zlikwidują ekonomicznych przyczyn popularności „chwilówek”.
Trzeba zdawać sobie sprawę, że ogromny sukces pożyczek pozabankowych jest spowodowany przede wszystkim niskim poziomem rezerw finansowych Polaków. Wyniki badania „Diagnoza Społeczna 2015” wskazują, że około połowa rodaków nie posiada żadnych oszczędności. W marcu i czerwcu 2015 roku, tylko 8% badanych respondentów dysponowało kapitałem większym niż równowartość rocznych dochodów. Jeżeli politycy chcą skutecznie ograniczyć rolę pożyczkodawców, to powinni zastanowić się nad bodźcami, które zwiększą siłę nabywczą wynagrodzeń i skłonność do oszczędzania. Wprowadzenie takich zmian oczywiście wymaga długookresowej strategii i jest znacznie trudniejsze od regulacji rynku pożyczkowego.
Andrzej Prajsnar, ekspert portalu RynekPierwotny.pl
