Komisja Wenecka, organ doradczy Rady Europy, stwierdził w opublikowanej we wtorek opinii, że należy zagwarantować, aby „prezydent niezwłocznie odbierał ślubowanie od sędziów Trybunału Konstytucyjnego wybranych przez Sejm, nie roszcząc sobie prawa do kontroli procedury wyborczej”.
W opinii przyjętej w piątek podczas sesji plenarnej w Wenecji Komisja zaznaczyła, że konieczne jest „zapewnienie, by właściwe przepisy regulujące składanie ślubowania przez sędziów Trybunału Konstytucyjnego były stosowane zgodnie z ich ustawowym celem - tak, aby prezydent niezwłocznie odbierał ślubowanie od sędziów wybranych przez Sejm, nie roszcząc sobie prawa do kontroli procedury wyborczej”.
Komisja Wenecka zarekomendowała następnie, by - „w przypadku, gdy prezydent odmawia odebrania ślubowania od sędziego wybranego przez Sejm lub opóźnia to, uniemożliwiając w ten sposób ukończenie zwykłej procedury składania ślubowania - dopuszczono możliwość dopełnienia aktu ślubowania bez fizycznego udziału prezydenta, pod warunkiem zachowania jego istotnych elementów, w tym złożenia ślubowania w przepisanej formie, należytego zweryfikowania jego wykonania oraz skierowania i przekazania go prezydentowi”.
W ostatniej rekomendacji podkreślono, że konieczne - „w odniesieniu do innych nominacji sędziowskich - jest zapewnienie, by kandydaci, którym odmówiono powołania na stanowisko sędziego, korzystali ze skutecznych gwarancji chroniących przed arbitralnością, w tym z dostępu do kontroli sądowej, zdolnej do zweryfikowania niearbitralnego charakteru takich decyzji”.
W dokumencie zaznaczono również, że „w Polsce przede wszystkim ceremonialna funkcja składania ślubowania przed prezydentem nie pomniejsza instytucjonalnego znaczenia samego ślubowania. Jednocześnie, jak wskazano, „procedura składania ślubowania nie może być rozumiana ani stosowana w sposób, który wpływa na konstytucyjną kompetencję Sejmu do wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego lub przyznaje prezydentowi rolę w tym wyborze, której Konstytucja mu nie powierza”.
„Stanie na straży skutecznego wykonywania tej kompetencji jest niezbędne dla zapewnienia prawidłowego składu i niezakłóconego funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego, co ma fundamentalne znaczenie dla praworządności. Rozważania te nabierają szczególnego znaczenia w Polsce, gdzie kwestie badane w niniejszej opinii pojawiają się na tle kryzysu konstytucyjnego wokół Trybunału Konstytucyjnego, który rozpoczął się w 2015 r.” - czytamy w opinii.
Na zakończenie Komisja Wenecka zapewniła, że pozostaje do dyspozycji w kwestii dalszej pomocy w tej sprawie.
Tematem opinii są przepisy dotyczące uprawnień prezydenta RP w zakresie składania ślubowań przez sędziów Trybunału Konstytucyjnego i innych powołań.
O wydanie opinii wnioskował Komitet Monitorujący PACE, czyli Komitet ds. Dotrzymywania Zobowiązań przez Państwa Członkowskie Rady Europy. Jest to jeden z najważniejszych stałych komitetów Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy.
Komisja Wenecka, czyli Europejska Komisja na rzecz Demokracji przez Prawo, jest organem doradczym Rady Europy do spraw prawa konstytucyjnego, powołanym w 1990 r. Zajmuje się oceną zgodności rozwiązań prawnych z zasadami demokracji, praworządności i praw człowieka. Jej opinie nie są wiążące, ale często wpływają na działania instytucji europejskich.
Od 2016 r. organ ten wydał kilkanaście opinii dotyczących Polski, w tym reformy Trybunału Konstytucyjnego, a także Krajowej Rady Sądownictwa i Sądu Najwyższego.
Sylwia Wysocka (PAP)
sw/ rtt/ ktl/
