Zwiększone zostaną środki na zakup podręczników i ćwiczeń dla uczniów szkół podstawowych, podniesione zostaną też opłaty wnoszone przez wydawców ubiegających się o dopuszczenie podręcznika - zdecydował w piątek Sejm nowelizując ustawę o systemie oświaty oraz ustawę o finansowaniu zadań oświatowych.
Za uchwaleniem nowelizacji głosowało 416 posłów, nikt nie był przeciw, 21 wstrzymało się od głosu.
Zgodnie z nowelizacją podniesiona zostanie wysokość opłat wnoszonych przez wydawców z wnioskiem o dopuszczenie do użytku szkolnego podręcznika. Mają one wynieść od 2800 zł do 14 000 zł.
Obecnie wysokość tej opłaty wynosi od 800 zł do 6 000 zł. Jak podaje MEN, w praktyce w przypadku większości podręczników w postaci papierowej opłata ta wynosi 4800 zł. Stawka ta została ustalona ponad 20 lat temu i nie była od tego czasu zmieniana.
Całość opłaty wnoszonej przez wydawców przeznaczona jest na wynagrodzenia dla recenzentów, którzy przygotowują opinie. Według resortu edukacji niskie wynagrodzenie - 1600 zł brutto za sporządzenie recenzji - sprawia, że bardzo trudno znaleźć dobrych recenzentów.
Jak podano w uzasadnieniu do projektu, po wprowadzeniu tej zmiany minister edukacji określi w rozporządzeniu konkretne wysokości opłat wnoszonych w postępowaniu o dopuszczenie podręcznika do użytku szkolnego, uwzględniając możliwość różnicowania tych opłat w zależności od rodzaju i postaci podręcznika, zakresu kształcenia, rodzaju zajęć edukacyjnych oraz etapu edukacyjnego. „Zakłada się, że większość opłat wnoszonych przez wydawców z wnioskiem o dopuszczenie do użytku szkolnego podręcznika w postaci papierowej będzie wynosić ok. 11 000 zł” – czytamy. Maksymalna opłata w wysokości 14 000 zł będzie dotyczyć podręczników w postaci elektronicznej.
W zapowiedzianym rozporządzeniu ma być też zwiększona liczba wymaganych opinii rzeczoznawców oceniających podręczniki przed zatwierdzeniem z 3 do 4 w przypadku podręczników w postaci papierowej (obok dwóch recenzji merytorycznych i jednej językowej ma być przywrócona recenzja metodyczno-dydaktyczna) i do 5 w przypadku podręczników w postaci elektronicznej.
Nowelizacja podnosi też o 20 proc. wysokość maksymalnych limitów wydatków z budżetu państwa przeznaczonych na wyposażenie szkół podstawowych w podręczniki, materiały edukacyjne i materiały ćwiczeniowe w 2026 r. i 2027 r. oraz określenie nowych limitów na kolejne 8 lat (2028–2035).
Zgodnie z uchwalonymi zmianami w 2026 r. maksymalna kwota dotacji podręcznikowej będzie wynosiła 593 mln zł, w 2027 r. – 625 mln zł, w 2028 r. – 469 mln zł, a w latach kolejnych: 587 mln zł, 617 mln zł, 448 mln zł, 548 mln zł, 573 r., 408 mln zł i 497 mln zł w 2035 r.
Z dotacji podręcznikowej, zgodnie z programem „Bezpłatny podręcznik”, co trzy lata kupowane są podręczniki dla szkół podstawowych spośród wszystkich oferowanych przez wydawnictwa. Użyczane są one przez szkoły bezpłatnie trzem kolejnym rocznikom uczniów. Ćwiczenia i materiały ćwiczeniowe kupowane są co roku.
MEN zapowiada, że w nowym rozporządzeniu, które ma być wydane po nowelizacji ustawy, kwota dotacji na wyposażenie szkół w podręczniki lub materiały edukacyjne do klas I–III ma wynieść 119 zł, a na materiały ćwiczeniowe 66 zł na ucznia. Na podręczniki lub materiały edukacyjne do klasy IV wynosiłaby 222 zł na ucznia, na podręczniki dla klas V i VI – 286 zł na ucznia, a dla klas VII i VIII – 396 zł na ucznia. Natomiast na materiały ćwiczeniowe do klas IV–VIII miałoby to być 33 zł na ucznia.
Przepisy dotyczące wysokości dotacji podręcznikowej mają wejść w życie dzień po ogłoszeniu nowelizacji w Dzienniku Ustaw, tak by już w kwietniu szkoły mogły skorzystać z wyższej dotacji. Przepisy dotyczące wyższych opłat wnoszonych przez wydawnictwa mają wejść w życie z dniem 1 czerwca 2026 r.
Uchwalone w piątek przez Sejm zmiany dotyczące wysokości dotacji podręcznikowej i wysokości opłat wnoszonych przez wydawców znajdowały się w zawetowanej w grudniu przez prezydenta nowelizacji ustawy Prawo oświatowe. Obok nich w nowelizacji były zapisy mające umożliwić wdrożenie etapami w szkołach reformy programowej. Karol Nawrocki, uzasadniając swoją decyzję, wskazał właśnie na zapisy dotyczące reformy. Ocenił, że nowelizacja prowadziłaby do chaosu w szkołach, ideologizacji edukacji oraz „eksperymentowania na całych rocznikach dzieci”. (PAP)
dsr/ pak/ agz/
