Rzeczywistość geopolityczna ostatnich lat wymusiła przewartościowanie podejścia instytucji finansowych do sektora obronnego. Tam, gdzie jeszcze do niedawna kapitał prywatny i venture capital widziały bariery regulacyjne oraz wysokie ryzyko, dziś wyrasta jeden z najbardziej dynamicznie rozwijających się obszarów innowacji. O szansach, wyzwaniach i przełamywaniu barier w finansowaniu technologii podwójnego zastosowania (dual-use) w studio Bankier.pl podczas XXXIV Międzynarodowego Salonu Przemysłu Obronnego (MSPO) w Kielcach mówiła Rozalia Urbanek, prezeska zarządu PFR Ventures.
Rewolucja w regulacjach i miliardowy kapitał
Jeszcze dwa lata temu przełomowe projekty technologiczne zorientowane na wojsko trafiały na szklany sufit. Instytucjonalny kapitał inwestycyjny w Europie często napotykał na surowe ograniczenia prawne, uniemożliwiające zaangażowanie środków w branżę zbrojeniową. Rosnące wyzwania geopolityczne i konflikt za naszą wschodnią granicą drastycznie zmieniły perspektywę globalnych graczy finansowych.
W odpowiedź na ten trend PFR Ventures uruchomiło Dedykowany Fundusz Funduszy Deep Tech o budżecie 300 mln zł, ukierunkowany na technologie podwójnego zastosowania (dual-use). Efekt skali okazał się nadzwyczajny.
Nasza inwestycja w wysokości około 200 milionów złotych w te fundusze przekłada się na to, że łącznie jest w nich już w chwili obecnej ponad miliard złotych środków na inwestycje w sektorze podwójnego zastosowania. Była to niesamowita dźwignia kapitału prywatnego – podkreśla Rozalia Urbanek.
Złagodzenie polityk inwestycyjnych przez instytucje międzynarodowe, takie jak Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju (EBOR) czy Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI), otworzyło drogę regionalnym funduszom, takim jak Balnord czy Expeditions, do odważniejszego finansowania projektów głębokiej technologii (deep tech). Warunkiem koniecznym postawionym przez PFR Ventures przy alokacji środków było jednak bezwzględne skierowanie uwagi zarządzających funduszami na polski rynek.
Drony, sztuczna inteligencja i kosmos na celowniku
Dziś finansowanie innowacji nie ogranicza się wyłącznie do tradycyjnego uzbrojenia. Nowoczesne pole walki to przede wszystkim konfrontacja na poziomie oprogramowania, analizy danych i autonomii urządzeń. W obszarze zainteresowania inwestorów znajdują się:
- systemy autonomiczne i technologie dronowe: bezzałogowe pojazdy lądowe, powietrzne i morskie;
- sztuczna inteligencja (AI): algorytmy wspomagające gigantyczne operacje przetwarzania danych w czasie rzeczywistym;
- sektor kosmiczny (Space): komunikacja satelitarna i rozpoznanie obrazowe;
- biotechnologia i cyberbezpieczeństwo.
Klucz do sukcesu tych projektów tkwi w ich dwutorowości – technologia musi przynosić wartość komercyjną na rynku cywilnym, a jednocześnie odpowiadać na specyficzne, rygorystyczne wymagania wojska.
Dialog, procedury i „wąskie gardło” polskiego rynku
Mimo że branża nie może dziś narzekać na brak środków finansowych, nowym wyzwaniem pozostaje komunikacja pomiędzy innowatorami a zamawiającym – administracją państwową i siłami zbrojnymi. Złamanie długich i skomplikowanych procedur przetargowych to bariera, z którą boryka się większość startupów.
Procesy ze strony startupów technologicznych czy młodych firm są bardzo trudne i czasochłonne, żeby móc przejść na poziom zamówień czy kontraktacji ze strony Wojska Polskiego, MON-u czy PGZ-u. Trudno zaprzeczać, że inne kraje nie są przed nami we wdrażaniu takich rozwiązań – przyznaje prezeska PFR Ventures.
Odpowiedzią na tę systemową lukę ma być nowo utworzony Komitet ds. Innowacyjności w Bezpieczeństwie, stanowiący oficjalną platformę dialogu między funduszami venture capital, Ministerstwem Obrony Narodowej oraz reprezentantami przemysłu. Cel jest jasny: wypracowanie uproszczonych, elastycznych ścieżek zakupu i testowania technologii, zanim staną się one przestarzałe.
Zapraszamy na naszą specjalną podstronę z relacjami z MSPO.
Od bootcampu do natowskiego akceleratora
Polska buduje ekosystem oparty na stopniowym przesuwaniu innowacji na wyższe poziomy gotowości technologicznej:
- inicjatywa IDA Bootcamp: wczesny etap identyfikacji wyzwań wojskowych i dopasowywania rozwiązań tworzonych przez innowatorów.
- akcelerator NATO DIANA oraz NATO Innovation Fund: międzynarodowa przestrzeń pozwalająca polskim spółkom na ekspansję zagraniczną i integrację z siłami Sojuszu Północnoatlantyckiego.
- komercjalizacja i konsorcja: łączenie młodych spółek technologicznych z dojrzałymi podmiotami zbrojeniowymi.
Przykładem udanej komercjalizacji jest polska spółka Microamp (z portfela funduszu Balnord), która nawiązała współpracę w formie konsorcjum m.in. z PCO. Pokazuje to, że połączone siły kapitału państwowego, inwestorów prywatnych oraz otwartość ze strony resortu obrony dają realne szanse na stworzenie w Polsce technologicznych liderów sektora bezpieczeństwa. Przełamanie barier formalnych jest ostatnim krokiem, by kapitał zaczął w pełni pracować na polską obronność.
