W pierwszej kolejności należy zauważyć, że miejsce (państwo), w którym została zarejestrowana działalność gospodarcza nie ma wpływu na zasady opodatkowania dochodów z tej działalności. Czynnikami które wyznaczą miejsce opodatkowania dochodów są natomiast: państwo tzw. rezydencji podatkowej podatnika oraz państwo, na którego terytorium są osiągane dochody i sposób wykonywania działalności zarobkowej.
1. Rezydencja podatkowa
Zasadą jest, że rezydent podatkowy danego państwa powinien opodatkować w tym państwie swoje wszystkie dochody, tj. dochody osiągnięte zarówno w tym państwie jak i poza jego granicami. Wyjątki od tej zasady mogą wynikać z umów o unikaniu podwójnego opodatkowania - wyjątki te sprowadzają się do wskazania, że określone dochody mogą być opodatkowane w państwie innym niż państwo rezydencji o ile dochody zostały tam uzyskane.
 | » Poradnik dla wyjeżdżających do pracy w Norwegii |
Przepisy wewnętrzne zwykle uzależniają uznanie danej osoby za rezydenta od spełnienia jednego z dwóch kryteriów: 1) przebywania w danym państwie przez określony okres lub 2) posiadania istotnych i ścisłych związków z danym państwem. W sytuacji, gdy w myśl wewnętrznych przepisów dwóch państw dana osoba jest uznawana za rezydenta podatkowego tych obu państw, rezydencję podatkową określa się na podstawie przepisów umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej między tymi państwami.
Wewnętrzne prawo Norwegii mówi, że rezydentem podatkowym Norwegii jest osoba, która przebywa w Norwegii łącznie co najmniej 183 dni w ciągu 12 miesięcy lub 270 dni w ciągu 36 miesięcy.
Zgodnie natomiast z polskimi przepisami, rezydentem podatkowym jest osoba, która przebywa w Polsce dłużej niż 183 dni w roku lub posiada w Polsce tzw. centrum interesów osobistych lub gospodarczych (tzn. ścisłe powiązania z Polską o charakterze osobistym lub gospodarczym).
W przypadku, gdyby dana osoba wypełniła kryteria stawiane przez oba państwa (np. przebywała w każdym z 3 kolejnych lat: 150 dni w Norwegii i 215 dni w Polsce), kwestię jej rezydencji podatkowej rozstrzyga umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania zawarta między Polską oraz Norwegią ("UUPO"). Na podstawie UUPO, rezydencję podatkową wyznaczają kolejno następujące kryteria (kolejne kryterium jest rozpatrywane jedynie, jeśli poprzednie nie jest rozstrzygające):
stałe miejsce zamieszkania (nieruchomość dostępną do zamieszkania będącą własnością danej osoby lub przez nią wynajmowaną),
ściślejsze powiązania osobiste lub gospodarcze (ośrodek interesów życiowych),
miejsce stałego pobytu,
obywatelstwo.
Jeśli powyższe kryteria nie pozwalają określić rezydencji podatkowej, zostaje ona ustalona w drodze porozumienia władz fiskalnych Polski i Norwegii.
Bazując na przedstawionym opisie stanu faktycznego można przypuszczać, że Pani mąż został uznany przez organy Norwegii za norweskiego rezydenta podatkowego z uwagi na długość pobytu w Norwegii (np. pobyt ten przekroczył 183 dni w ciągu 12 kolejnych miesięcy). Zatem, organy podatkowe Norwegii słusznie żądają zapłaty podatku od dochodu norweskiego rezydenta podatkowego z działalności wykonywanej faktycznie w Norwegii.
 | » Pracuję w Polsce i w Norwegii, gdzie mam płacić podatek? |
W razie zapłaty podatku w Norwegii, Pani mąż będzie mógł wystąpić o zwrot podatku z polskiego urzędu skarbowego dowodząc, że uzyskał dochód z Norwegii będąc norweskim rezydentem podatkowym i podatek w Polsce został zapłacony nienależnie. Pomocne przy tym będą certyfikat rezydencji wystawiony przez norweski organ, inne dokumenty potwierdzające pobyt w Norwegii i związku z Norwegią.
2. Sposób wykonywania działalności gospodarczej
Na podstawie zamieszczonego opisu nie można wykluczyć, że mimo pobytu w Norwegii przez większą część roku, Pani mąż nadal powinien być uznawany za polskiego rezydenta podatkowego. Byłoby tak na przykład wówczas, gdyby mieszkał on część czasu w danym roku w Polsce i część w Norwegii oraz w myśl wewnętrznych przepisów i Polski i Norwegii był uznawany za rezydenta podatkowego obu Państw, a jednocześnie, jego powiązania z Polską były silniejsze niż z Norwegią (np. najbliżsi członkowie jego rodziny mieszkali w Polsce, również w Polsce prowadził on działalność zarobkową, a pobyt i pracę zarobkową w Norwegii traktował jako tymczasowe, był właścicielem nieruchomości mieszkalnej położonej w Polsce).
Uznanie Pani męża za polskiego rezydenta podatkowego dałoby Państwu argumenty by twierdzić, że Pani mąż powinien płacić podatek dochodowy jedynie w Polsce, również od dochodów uzyskanych w Norwegii. Argumenty te opierałyby się na założeniu, że działalność Pani męża w Norwegii nie powoduje powstania tzw. stałej placówki (zakładu) w Norwegii, według definicji zawartej w UUPO. Taką stałą placówka w Norwegii może być własne biuro lub warsztat, które służą działalności Pani męża, a także na przykład budowa lub montaż, które trwają dłużej niż 18 miesięcy.
Aby wykazać brak obowiązku zapłaty norweskiego podatku przez władzami podatkowymi Norwegii należy w pierwszej kolejności udowodnić, że Pani mąż był polskim rezydentem podatkowym w myśl polskich przepisów. W tym celu konieczne będzie uzyskanie z polskiego urzędu skarbowego tzw. certyfikatu rezydencji. W następnej kolejności, Pani mąż powinien, przedstawiając norweskiemu organowi podatkowemu stosowne oświadczenia i dokumenty, udowodnić, że jego powiązania z Polską są ściślejsze niż z Norwegią.
Bartosz Matusik, Doradca podatkowy w DLA Piper Wiater sp.k., Amerykańska Izba Handlowa w Polsce
