W spadku można nabyć nie tylko majątek, ale i długi
Spadkobiercy zmarłego przedsiębiorcy mogą odziedziczyć majątek jego firmy wraz z pozostałą częścią spadku, na którą składa się też własność prywatna. Przez majątek przedsiębiorstwa, który można odziedziczyć, należy rozumieć wszystkie materialne i niematerialne składniki, które były wykorzystywane do prowadzenia firmy. Chodzi nie tylko o wyposażenie i środki trwałe, ale i prawa wynikające z umów, prawa do nazw i znaków handlowych, czy majątkowe prawa autorskie. Warto pamiętać o tym, że do masy spadkowej zaliczane są również wszystkie niezapłacone zobowiązania i długi, które obciążały zmarłego.
 |
Jak zlikwidować jednoosobową działalność gospodarczą? |
Nie można natomiast odziedziczyć takich aspektów działalności, jak nazwa firmy, która musi zawierać imię i nazwisko przedsiębiorcy, NIP, czy różnego rodzaju koncesje i zezwolenia, które są instytucjami prawa administracyjnego i nie można ich odziedziczyć korzystając z przepisów prawa spadkowego. Jeśli spadkobierca chce kontynuować działalność przedsiębiorstwa spadkodawcy, to musi rozpocząć działalność gospodarczą „na własne nazwisko”.
Na jakich zasadach można odziedziczyć majątek?
Dziedziczenie majątku może odbywać się w dwojaki sposób. Jeżeli osoba zmarła nie pozostawiła testamentu, podział spadku odbywa się zgodnie z zasadami dziedziczenia ustawowego, które są regulowane przez kodeks cywilny. Natomiast jeżeli testament został spisany, to podział majątku następuje zgodnie z jego zapisami. Jeśli testament nie zawiera zapisu windykacyjnego, można w nim jedynie wskazać spadkobierców oraz określić przypadające im części majątku.
Zapis windykacyjny, czyli szczegółowy podział majątku
Zapis windykacyjny pojawił się w przepisach dotyczących spadków w październiku 2011 roku. Nowa regulacja pozwala zamieścić w testamencie dyspozycję, zgodnie z którą konkretna rzecz z majątku spadkodawcy przypada konkretnemu spadkobiercy.
Innymi słowy, zapis windykacyjny daje spadkodawcy pełną kontrolę nad podziałem majątku. Rozwiązanie to jest istotne dla przedsiębiorców, ponieważ pozwala przekazać cały majątek przedsiębiorstwa wybranej osobie, co umożliwi kontynuowanie działalności. Zapis windykacyjny może być umieszczony jedynie w testamencie, który został sporządzony w formie aktu notarialnego.
Jeżeli w testamencie nie ma zapisu windykacyjnego, bądź podział spadku następuje na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, podlegające dziedziczeniu składniki przedsiębiorstwa mogą zostać rozdzielone pomiędzy wszystkich spadkobierców, zgodnie z przysługującymi im udziałami.
Można nie przyjąć firmy w spadku
Niezależnie od tego, czy dziedziczenie następuje na podstawie testamentu, czy też na drodze ustawowej, spadkobierca może:
- odrzucić spadek,
- przyjąć spadek z tzw. dobrodziejstwem inwentarza (spadkobierca odpowiada za długi zmarłego jedynie do wartości odziedziczonego majątku),
- przyjąć spadek wprost (spadkobierca odpowiada za długi zmarłego całą wartością spadku oraz własnym majątkiem).
Decyzję o odrzuceniu spadku lub przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza należy podjąć po upływie 6 miesięcy od śmierci spadkodawcy bądź otwarcia testamentu. Oświadczenie o swojej decyzji spadkobierca składa u notariusza lub przed właściwym sądem.
Jeżeli upłynął wspomniany okres 6 miesięcy, a spadkobierca nie złożył żadnego oświadczenia dotyczącego przyjęcia lub odrzucenia spadku, uznaje się, że przyjmuje on spadek łącznie z długami spadkodawcy. Oznacza to, że za zobowiązania te będzie on odpowiadał całym swoim majątkiem niezależnie od tego, jaką wartość ma uzyskany przez niego spadek.
Aby podjąć właściwą decyzję w sprawie przyjęcia lub odrzucenia spadku należy uzyskać informację na temat wielkości zobowiązań spadkodawcy. W tym celu można złożyć wniosek do urzędu skarbowego o wydanie zaświadczenia o kwocie związanej z obowiązkami podatkowymi, która powinna zostać uregulowana. O dokument taki może wystąpić każdy spadkobierca.
Jeśli spadkobierca zdecyduje się odrzucić spadek, wówczas nie ponosi on żadnej odpowiedzialności za długi spadkodawcy. Spadek przechodzi na kolejną uprawnioną osobę. Jeśli wszyscy uprawnieni do dziedziczenia odrzucą spadek, to majątek wraz z długami przejmuje Skarb Państwa.
Przyjęcie spadku
Gdy spadkobierca decyduje się przyjąć spadek, powinien wystąpić do sądu o stwierdzenie nabycia spadku. Nabycie spadku jest możliwe najwcześniej po upływie 6 miesięcy od śmierci spadkodawcy bądź otwarcia testamentu. Inną drogą nabycia prawa do spadku jest sporządzenie u notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia.
W przypadku, gdy w testamencie nie ma zapisu windykacyjnego, a między spadkobiercami nie ma sporów dotyczących majątku, mogą oni szczegółowo podzielić między siebie spadek dokonując tzw. działu spadku. W tym celu spisuje się umowę notarialną. Jeżeli jednak nie ma zgody, co do rozdzielenia składników spadku, jedynym rozwiązaniem jest droga sądowa.
Podatek od spadku
Po dopełnieniu formalności związanych z nabyciem spadku i podziałem majątku, należy opłacić podatek od spadków i darowizn. Z opłaty tej jest zwolniona najbliższa rodzina osoby zmarłej, jednak mimo tego, spadkobiercy są zobowiązani do poinformowania urzędu skarbowego o nabyciu spadku. Zgłoszenie takie należy złożyć w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się wyroku sądu o nabyciu spadku lub sporządzenia notarialnego poświadczenia dziedziczenia.
Spłata zobowiązań spadkobiercy
Spadkobiercy, którzy przyjęli spadek, są zobowiązani do uregulowania niezapłaconych długów spadkodawcy. O jakie zobowiązania może chodzić?
1. Zobowiązania podatkowe
Do zobowiązań podatkowych zaliczamy podatki oraz zaliczki na poczet opłacenia podatków, zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę czy koszty postępowania podatkowego. Urząd skarbowy ustala wysokość zobowiązania podatkowego dla każdego spadkobiercy odrębnie. Warto zauważyć, że jeśli spadkodawcy przysługuje zwrot podatku, to spadkobiercy również przejmują takie uprawnienie.
2. Umowy kredytu i leasingu
W przypadku umów kredytu i leasingu, po śmierci przedsiębiorcy bank lub firma leasingowa najprawdopodobniej zażądają spłaty należności po zakończeniu postępowania spadkowego.
3. Zobowiązania wobec pracowników
Zgodnie z zapisami kodeksu pracy, po śmierci pracodawcy, który działał na zasadzie jednoosobowej działalności gospodarczej, wygasają wszystkie zawarte umowy o pracę. Pracownikom przysługuje dodatkowe odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia należnego za okres wypowiedzenia.
Kontynuowanie działalności gospodarczej
Jeśli częścią odziedziczonego majątku był majątek firmy, spadkobiercy mają możliwość kontynuowania działalności. Wiąże się to z następującymi kwestiami:
1. Rejestracja firmy
Jeżeli spadkobierca zdecydował się na przejęcie przedsiębiorstwa spadkodawcy i kontynuowanie działalności, musi zarejestrować własną działalność gospodarczą. Procedura rejestracji działalności przebiega standardowo, jednak trzeba pamiętać o tym, że nowy przedsiębiorca zakłada działalność „na własne nazwisko”.
2. Formalności związane z podatkiem VAT
 |
Jak przekazać firmę w formie darowizny? |
W sytuacji, gdy spadkodawca działał jako podatnik VAT, spadkobierca powinien w urzędzie skarbowym złożyć formularz VAT-Z ("Zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług"). Nowy przedsiębiorca powinien dokonać zgłoszenia rejestracyjnego na potrzeby podatku VAT własnej firmy, za pomocą formularza VAT-R.
3. Przejęcie składników majątku firmy
Spadkobierca, który przejął składniki majątku wchodzące w skład spadku, może je amortyzować. Odnosi się to zarówno do środków trwałych, jak i do wartości niematerialnych i prawnych. Aby przedsiębiorca mógł dokonywać odpisów amortyzacyjnych, konieczne jest ustalenie wartości początkowej przejętych składników majątku. Jest to wartość rynkowa elementów majątków z dnia nabycia prawa do spadku.
Rezygnacja z kontynuowania działalności gospodarczej
W sytuacji, gdy żaden ze spadkobierców nie zdecyduje się na kontynuowanie działalności gospodarczej, majątkiem przedsiębiorstwa można swobodnie dysponować, tak jak resztą spadku. Ponadto, spadkobiercy nie są zobowiązani do dopełnienia formalności związanych z likwidacją działalności gospodarczej spadkodawcy. Oznacza to, że nie ma konieczności przeprowadzenia remanentu likwidacyjnego (tzw. spisu z natury) odziedziczonego przedsiębiorstwa, który służy do końcowego rozliczenia działalności z podatku dochodowego i podatku VAT.
/ infakt.pl
