Na koniec 2022 roku 24 proc. ankietowanych przez NBP przedsiębiorstw często stosowało mechanizm indeksacji cen - podał NBP w najnowszym raporcie o mechanizmie transmisji polityki pieniężnej. Pozycja rynkowa przedsiębiorstw, które w znacznym stopniu stosują mechanizm indeksacji jest przeciętnie silniejsza niż podmiotów, które indeksacji nie stosują - dodano.
"Ankietowane przedsiębiorstwa wykorzystują mechanizm indeksacji do ustalania cen oferowanych produktów w umiarkowanym stopniu. Jedynie dla 4 proc. podmiotów jest to podstawowy mechanizm ustalania cen, a kolejne 20 proc. stosuje go często. Jednocześnie 76 proc. podmiotów nie stosuje indeksacji wcale lub stosuje ją jedynie w niewielkim stopniu" - napisano.
Wykorzystywanie indeksacji przy ustalaniu cen produkcji jest silnie związane z jej stosowaniem przy ustalaniu cen zaopatrzenia.
"Oznacza to, że mechanizm ten działa przede wszystkim jako zabezpieczenie przed zmianami cen czynników produkcji, przez co tempo wzrostu cen zaopatrzenia i produkcji powinno być od siebie zależne, nie powodując wyraźnej zmiany marży. Jednocześnie udział podmiotów wykorzystujących indeksację wśród przedsiębiorstw, dla których ceny zaopatrzenia miały kluczowy wpływ na ceny produkcji, jest o około 8 pkt. proc. wyższy niż w przypadku pozostałych podmiotów" - napisano.
Pozycja rynkowa przedsiębiorstw, które w znacznym stopniu stosują mechanizm indeksacji jest przeciętnie silniejsza niż podmiotów, które indeksacji nie stosują.
"Deklaracje 57 proc. podmiotów często korzystających z indeksacji wskazują, że mogą one samodzielnie kształtować ceny oferowanych produktów w oparciu o koszty (powiększone o marżę). Analogiczny odsetek dla podmiotów rzadko wykorzystujących indeksację wyniósł 52 proc., a w przypadku firm nie stosujących jej wcale – 43 proc." - podano.
NBP: w 2022 wyraźnie wzrosła częstotliwość zmiany cen przez firmy
"Wyniki badań ankietowych NBP sugerują, że w 2022 r. odnotowano zmniejszenie sztywności cenowych – wyraźnie wzrosła bowiem (w porównaniu z 2017 r.) częstotliwość z jaką przedsiębiorstwa zmieniają ceny oferowanych produktów. Odpowiedzi przedsiębiorstw wskazują, że około 20 proc. firm zmienia cenę przynajmniej raz w miesiącu, 35 proc. – raz na kwartał lub pół roku, a kolejne 27 proc. – co rok lub rzadziej" - napisano.
"Na podstawie tych informacji skwantyfikowano miesięczną częstotliwość zmieniania cen produktów na poziomie około 35 proc. (przy założeniu jedno przedsiębiorstwo – jedna cena), zarówno wśród mikrofirm, jak i przedsiębiorstw większych (z sektora małych i średnich przedsiębiorstw oraz dużych przedsiębiorstw). Oznacza to wyraźny wzrost częstotliwości dokonywania dostosowań cenowych względem 2017 r., kiedy analogiczny wskaźnik wyniósł 25 proc. w przypadku małych, średnich i dużych podmiotów oraz 22 proc. w przypadku mikrofirm" - dodano.
NBP podaje, że nastąpiło zmniejszenie średniej długości obowiązywania ceny z ok. 4 do ok. 3 miesięcy.
"Wskazuje to na istotnie szybsze procesy dostosowawcze ankietowanych podmiotów do dynamicznie zmieniających się kosztów w następstwie silnych wzrostów cen czynników produkcji, w szczególności zaopatrzenia w materiały i surowce. Mniejsze sztywności cenowe mogą natomiast wspierać efektywność mechanizmu transmisji polityki pieniężnej" - dodano.
Istnieje duże zróżnicowanie sztywności cen producenta pomiędzy poszczególnymi sekcjami gospodarki.
Zgodnie z wynikami ankiety z 2022 r., miesięczna częstotliwość zmieniania cen waha się od 20 proc. w przypadku usług związanych z obsługą rynku nieruchomości (co przekłada się na pięciomiesięczny okres między zmianami cen) do 58 proc. w zakwaterowaniu i gastronomii (co przekłada się na niespełna dwumiesięczny okres między zmianami cen).
W większości analizowanych przez NBP sekcji nastąpiło zwiększenie częstotliwości modyfikowania cen - najbardziej w budownictwie, transporcie oraz w informacji i komunikacji.
Nieco rzadziej niż w 2017 r. ceny były zmieniane w administrowaniu i działalności wspierającej. Jednocześnie występuje silna korelacja (88 proc.) pomiędzy częstotliwościami zmian w poszczególnych sekcjach w 2022 r. i w 2017 r.
Przedsiębiorstwa najmniejsze (firmy mikro) rzadziej stosują strategie regularnych zmian cen niż podmioty większe, częściej dopasowują się do zmian warunków funkcjonowania.
"Znaczny odsetek firm mikro (24,8 proc. w 2022 r. oraz 28,5 proc. w 2017 r.) nie było w stanie jednoznacznie określić częstotliwości z jaką dokonuje zmian cen, co może sugerować dużą nieregularność dostosowań cenowych w przypadku tych przedsiębiorstw. Oznacza to, że firmy mikro (o słabszej pozycji rynkowej) w procesach cenotwórczych częściej dopasowują się do zmian warunków funkcjonowania niż przedsiębiorstwa większe, a prawidłowość ta nie zmieniła się od 2017 r." - dodano.
Analiza bazuje na wynikach Ankiety Rocznej NBP (1.696 przedsiębiorstw) oraz badania Mikro (996 przedsiębiorstw) przeprowadzonych w listopadzie i w grudniu 2022 r. (PAP Biznes)
tus/ ana/
