Świadczenia rehabilitacyjne
KTO JEST UPRAWNIONYGdy ubezpieczony wyczerpie zasiłek chorobowy i jest nadal niezdolnym do pracy, może skorzystać ze świadczenia rehabilitacyjnego. Warunkiem koniecznym jest jednak rokowanie odzyskania zdolności do pracy po dalszym leczeniu lub rehabilitacji leczniczej. Podstawą do jego przyznania jest orzeczenie lekarza orzecznika ZUS.
Uwaga!
Jeśli osoba pobiera emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, to nie może skorzystać ze świadczenia rehabilitacyjnego. Podobnie jest w przypadku pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Nie przysługuje ono także za okresy, w których pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia, świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego i podczas urlopu bezpłatnego oraz wychowawczego.
OKRES ZASIŁKOWY
Okres przysługiwania świadczenia rehabilitacyjnego uzależniony jest od czasu potrzebnego na przywrócenie zdolności do pracy. Nie wolno jednak przekroczyć 12 miesięcznego okresu pobierania świadczenia.
WYSOKOŚĆ ŚWIADCZENIA
Wysokość jego została określona na poziomie 75 % podstawy wymiaru zasiłku chorobowego. Natomiast 100-procentowa podstawa uzyskiwana jest w przypadku, gdy niezdolność do pracy powstała wskutek choroby zawodowej, wypadku przy pracy, w drodze do pracy lub z pracy, albo gdy niezdolność do pracy przypada w okresie ciąży.
NIEZBĘDNE DOKUMENTY
Dokumentami niezbędnymi do przyznania świadczenia rehabilitacyjnego są:
Zasiłek macierzyński
KTO JEST UPRAWNIONYStarania o zasiłek macierzyński można rozpocząć, o ile w okresie ubezpieczenia chorobowego lub urlopu wychowawczego spełniony został jeden z warunków, tj. ubezpieczona: urodziła dziecko, przyjęła dziecko w wieku do 1 roku na wychowanie i wystąpiła do sądu opiekuńczego w sprawie jego przysposobienia lub przyjęła dziecko w wieku do 1 roku na wychowanie w ramach rodziny zastępczej. Ubezpieczony również może uzyskać prawo do zasiłku macierzyńskiego po spełnieniu warunków jak w przypadku ubezpieczonej, gdy: przyjmie dziecko w wieku do 1 roku na wychowanie i wystąpi do sądu opiekuńczego w sprawie jego przysposobienia lub przyjmie dziecko takie w ramach rodziny zastępczej. Zasiłek przysługuje za okres odpowiadający części urlopu macierzyńskiego, która przypada po porodzie, jeżeli prawo do zasiłku powstało w okresie urlopu wychowawczego.
Poza wymienionymi sytuacjami przysługuje również:
OKRES ZASIŁKOWY
Zasiłek macierzyński przysługuje przez okres urlopu macierzyńskiego, czyli przez:
MOŻLIWOŚĆ SKRÓCENIA CZASU POBIERANIA ZASIŁKU PRZEZ UBEZPIECZONĄ
Istnieje możliwość skrócenia okresu pobierania zasiłku na wniosek ubezpieczonej po wykorzystaniu zasiłku macierzyńskiego za okres co najmniej 14 tygodni. Pozostała część zasiłku przysługuje ubezpieczonemu-ojcu dziecka. Ubezpieczony musi jednak uzyskać prawo do urlopu macierzyńskiego lub przerwać działalność zarobkową w celu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem.
WYSOKOŚĆ ŚWIADCZENIA
Zasiłek macierzyński wynosi 100% wynagrodzenia lub przychodu stanowiącego podstawę jego wymiaru.
NIEZBĘDNE DOKUMENTY
Głównym dokumentem niezbędnym do wypłaty zasiłku jest zaświadczenie lekarskie o przewidywanej dacie porodu lub skrócony odpis aktu urodzenia dziecka. Od 9 września 2003 r. może nim być również oświadczenie matki dziecka o urodzeniu pierwszego lub kolejnego dziecka. W przypadku wypłaty zasiłku przez ZUS wymagane jest ponadto zaświadczenie pracodawcy o okresie udzielonego urlopu macierzyńskiego.
SYTUACJE SZCZEGÓLNE
Poza dokumentami wymienionymi powyżej istnieje konieczność przedstawienia innych dowodów w sytuacjach szczególnych.
Dokumentami potrzebnymi do przyznania zasiłku po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, w przypadku ustania ubezpieczenia w okresie ciąży z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, są: zaświadczenie lekarskie stwierdzające stan ciąży w okresie zatrudnienia oraz świadectwo pracy lub inny dokument potwierdzający rozwiązanie stosunku pracy z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy.
Po ustaniu ubezpieczenia chorobowego w wyniku rozwiązania stosunku pracy z naruszeniem przepisów prawa potrzebnym dokumentem do przyznania zasiłku jest prawomocne orzeczenie sądu o rozwiązaniu stosunku pracy z naruszeniem przepisów prawa. Ponadto przedstawić należy wspomniane już wyżej zaświadczenie lekarskie stwierdzające stan ciąży w okresie zatrudnienia.
Po ustaniu ubezpieczenia chorobowego, gdy umowa o pracę została przedłużona do dnia porodu, wymagane jest świadectwo pracy. Można przedstawić również inny dokument stwierdzający rodzaj zawartej umowy o pracę i datę rozwiązania stosunku pracy.
Przyznanie zasiłku macierzyńskiego z tytułu przyjęcia dziecka na wychowanie następuje na podstawie oświadczenia o dacie przyjęcia dziecka na wychowanie oraz zaświadczenia sądu opiekuńczego o wystąpieniu do sądu o przysposobienie dziecka lub przyjęcie dziecka na wychowanie w ramach rodziny zastępczej i zawierającego informację o dacie urodzenia dziecka.
Gdy powodem rozwiązania umowy o pracę z pracownicą będącą w ciąży jest ogłoszenie upadłości lub likwidacja pracodawcy i brak innych ofert pracy dla ubezpieczonej, to przyznanie zasiłku następuje na podstawie zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego stan ciąży w okresie zatrudnienia. Przedkłada się też świadectwo pracy lub inny dokument potwierdzający rozwiązanie stosunku pracy z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy. Brak innych ofert pracy dokumentuje się zaświadczeniem powiatowego urzędu pracy o braku propozycji innego zatrudnienia.
Jeżeli ojciec dziecka chce ubiegać się o przyznanie zasiłku macierzyńskiego, w przypadku skrócenia przez matkę dziecka okresu pobierania zasiłku macierzyńskiego, to powinien przedstawić zaświadczenie o okresie pobierania zasiłku macierzyńskiego przez matkę dziecka oraz o okresie przysługującego jej zasiłku macierzyńskiego, wystawione przez płatnika zasiłku, a także w przypadku: ubezpieczonego będącego pracownikiem - zaświadczenie pracodawcy o okresie udzielonego urlopu macierzyńskiego, ubezpieczonego prowadzącego działalność pozarolniczą - oświadczenie ojca dziecka o przerwaniu działalności gospodarczej, a dla pozostałych ubezpieczonych - zaświadczenie o przerwaniu działalności zarobkowej.
Dowodem do przyznania zasiłku macierzyńskiego ubezpieczonemu-ojcu dziecka lub innemu ubezpieczonemu członkowi najbliższej rodziny w razie śmierci ubezpieczonej lub porzucenia przez nią dziecka są zaświadczenia jak dla przypadku omówionego powyżej. W przypadku porzucenia dziecka przez ubezpieczoną matkę dziecka niezbędne jest oświadczenie o porzuceniu dziecka.
Zasiłek opiekuńczy
KTO JEST UPRAWNIONYZasiłek opiekuńczy przysługuje osobie ubezpieczonej, która jest zwolniona od wykonywania pracy z powodu konieczności osobistego sprawowania opieki nad: zdrowym dzieckiem w wieku do lat 8, chorym dzieckiem w wieku do lat 14 lub innym chorym członkiem rodziny. Opieka nad zdrowym dzieckiem do 8 lat powinna wynikać z:
- nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, przedszkola lub szkoły, do których dziecko uczęszcza;
- porodu lub choroby małżonka ubezpieczonego, stale opiekującego się dzieckiem, jeżeli poród lub choroba uniemożliwia temu małżonkowi sprawowanie opieki;
- pobytu małżonka ubezpieczonego, stale opiekującego się dzieckiem, w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej. Osoba ubezpieczona powinna ponadto obowiązkowo podlegać ubezpieczeniu chorobowemu.
Dziećmi, nad którymi może być sprawowana opieka, są: dzieci własne ubezpieczonego lub jego małżonka oraz dzieci przysposobione, a także dzieci obce przyjęte na wychowanie i utrzymanie. Do innych członków rodziny, nad którymi ubezpieczony może sprawować opiekę, zalicza się: małżonka, rodziców, teściów, dziadków, wnuki, rodzeństwo oraz dzieci w wieku ponad 14 lat - jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z ubezpieczonym w okresie sprawowania opieki.
Prawo do zasiłku przysługuje na równi matce i ojcu dziecka, a zasiłek wypłaca się tylko jednemu z rodziców, temu który wystąpi z wnioskiem o jego wypłatę za dany okres.
OKRES ZASIŁKOWY Zasiłek opiekuńczy przysługuje w całkowitej długości:
- 60 dni w roku kalendarzowym, jeżeli opieka sprawowana jest nad dzieckiem do lat 8 i chorym dzieckiem do lat 14;
- 14 dni w roku kalendarzowym, jeżeli opieka sprawowana jest nad dzieckiem w wieku ponad 14 lat lub innymi chorymi członkami rodziny.
Uwaga!
Czas pobierania zasiłku nie może łącznie przekroczyć 60 dni w roku kalendarzowym.
KTO JEST WYŁĄCZONY Z PRAWA DO ZASIŁKU
Wyłączonymi z prawa do zasiłku są ci, którzy na postawie przepisów o wynagrodzeniu zachowują prawo do wynagrodzenia. Zasiłek nie przysługuje również za okresy niezdolności do pracy przypadające w czasie urlopu bezpłatnego lub wychowawczego oraz tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem przypadków, w których prawo do zasiłku wynika z ubezpieczenia chorobowego osób wykonujących odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania.
Jeżeli we wspólnym gospodarstwie domowym poza ubezpieczonym są inni członkowie rodziny mogący sprawować opiekę nad dzieckiem lub chorym członkiem rodziny, to zasiłek nie przysługuje.
Wyjątkową sytuacją jest sprawowanie opieki nad chorym dzieckiem w wieku do 2 lat, gdy są inni członkowie rodziny mogący zapewnić opiekę. W tym przypadku zasiłek przysługuje.
WYSOKOŚĆ ŚWIADCZENIA
Zasiłek opiekuńczy przysługuje w wysokości 80% wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru zasiłku.
NIEZBĘDNE DOKUMENTY
Podstawowym dokumentem stanowiącym podstawę do wypłaty zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad chorym dzieckiem do 14 lat lub chorym członkiem rodziny jest zaświadczenie lekarskie wystawione na formularzu ZUS ZLA. Ubezpieczony występujący o wypłatę zasiłku składa również wniosek o uzyskanie tego zasiłku na druku ZUS Z-15.
Ponadto w przypadku konieczności sprawowania osobistej opieki nad zdrowym dzieckiem w wieku do lat 8 w razie nieprzewidzianego zamknięcia żłobka, przedszkola lub szkoły, do którego dziecko uczęszcza, dokumentem wymaganym załączanym do wniosku jest oświadczenie ubezpieczonego. Decyzja właściwego inspektora sanitarnego stanowi dowód izolacji dziecka z powodu podejrzenia o nosicielstwo zarazków choroby zakaźnej. Natomiast dowodem do przyznania tego zasiłku w przypadku porodu lub choroby małżonka ubezpieczonego, stale opiekującego się dzieckiem, jeżeli okoliczności te uniemożliwiają mu sprawowanie opieki lub pobytu małżonka, stale opiekującego się takim dzieckiem, w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej jest zaświadczenie wystawione przez lekarza na zwykłym druku.
Zasiłek pielęgnacyjny
KTO JEST UPRAWNIONYZasiłek pielęgnacyjny przysługuje dziecku w wieku do lat 16, jeżeli jest niepełnosprawne. Zasiłek przysługuje też osobie powyżej 16 roku życia, która jest niepełnosprawna w stopniu znacznym lub umiarkowanym, o ile niepełnosprawność powstała w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego. Nabywa do niego prawo również osoba mająca ukończone 75 lat życia.
Uwaga!
Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego nie jest uzależnione od dochodu rodziny oraz od tego, czy na danego członka rodziny przysługuje zasiłek rodzinny.
KOMU ZASIŁEK NIE PRZYSŁUGUJE
Nie mogą pobierać zasiłku pielęgnacyjnego osoby: przebywające w domu pomocy społecznej, w zakładzie opiekuńczo-leczniczym lub w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym, w domu dziecka lub innej placówce opiekuńczo-wychowawczej, jeżeli za ich pobyt rodzina nie ponosi odpłatności. Nieprzebywanie w tych placówkach przez okres co najmniej dwóch tygodni w miesiącu kalendarzowym nie pozbawia prawa do zasiłku.
Nie mogą pobierać zasiłku także osoby przebywające w zakładzie karnym lub poprawczym. Osobie uprawnionej do dodatku pielęgnacyjnego do emerytury lub renty zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje.
WYSOKOŚĆ ŚWIADCZENIA
Kwota zasiłku do końca 2003 r. wynosi 141,70 zł.
NIEZBĘDNE DOKUMENTY
Dokumentem przeznaczonym do zgłaszania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego jest druk ZUS Z-1.
W sytuacji, gdy nabycie prawa do zasiłku uzależnione jest od uznania osoby za niepełnosprawną, to powinna ona posiadać dokument stwierdzający stopień niepełnosprawności wydany przez powiatowy zespół ds. orzekania o stopniu niepełnosprawności lub lekarza orzecznika ZUS.
Od osób nabywających prawo do zasiłku z tytułu ukończenia 75 lat wymagany jest dokument stwierdzający wiek. Może nim być dowód osobisty lub skrócony akt urodzenia.
Zasiłek pogrzebowy
KTO JEST UPRAWNIONYDo pobrania tego świadczenia uprawnione są osoby, które pokryły koszty pogrzebu, w tym również: pracodawca, dom pomocy społecznej, gmina, powiat, osoba prawna kościoła lub związku wyznaniowego.
Osoby lub podmioty wyżej wymienione nabywają prawo do zasiłku w razie śmierci:
Do członków rodziny zalicza się: dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione, inne dzieci przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności, w tym również w ramach rodziny zastępczej, wnuki, rodzeństwo, małżonka, rodziców, w tym ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające.
Jeżeli w okresie pobierania zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego nastąpiła śmierć ubezpieczonego, to zasiłek pogrzebowy przysługuje również w razie śmierci ubezpieczonego po ustaniu ubezpieczenia.
WYGAŚNIĘCIE PRAWA DO ZASIŁKU
Jeżeli uprawniona osoba nie zgłosi w okresie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, po której zasiłek przysługuje, wniosku o przyznanie go, to traci do niego prawo.
WYSOKOŚĆ ŚWIADCZENIA
Zasiłek pogrzebowy przysługuje w wysokości 200% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia obowiązującego w dniu śmierci osoby, której koszty pogrzebu zostały poniesione. Od 1 grudnia 2003 r. do 28 lutego 2004 r. wynosi on 4320,04 zł.
Uwaga!
Zasiłek można pobrać jedynie z jednego tytułu.
Oświadczenie o niepobraniu zasiłku z innego tytułu zawarte jest w druku wniosku o wypłatę zasiłku pogrzebowego (ZUS Z-12).
Jeżeli koszty pogrzebu zostały pokryte przez więcej niż jedną osobę lub pracodawcę, dom pomocy społecznej, gminę, powiat lub osobę prawną kościoła lub związku wyznaniowego, zasiłek pogrzebowy ulega podziałowi między nich - proporcjonalnie do poniesionych kosztów pogrzebu.
Kwota zasiłku wypłacana jest do wysokości udokumentowanych kosztów pogrzebu, jeżeli pokryte zostały przez osoby inne niż członkowie rodziny, pracodawcę, dom pomocy społecznej, gminę, powiat lub osobę prawną kościoła lub związku wyznaniowego. Górną granicą jego wysokości jest wtedy dwukrotność przeciętnego wynagrodzenia obowiązującego w dniu śmierci osoby.
WYMAGANE DOKUMENTY
Dokumentami wymaganymi do wypłaty zasiłku pogrzebowego jest wniosek o wypłatę zasiłku pogrzebowego (druk ZUS Z-12). Fakt zgonu osoby, po której przysługuje zasiłek, dokumentowany jest przez wyciąg z aktu zgonu. Poniesienie kosztów związanych z pogrzebem udowadnia się przedstawiając oryginały rachunków, a jeżeli oryginały zostały złożone w banku - kopie rachunków potwierdzone przez bank.
Jeżeli pogrzeb organizowany był na koszt państwa, organizacji politycznej lub społecznej, wymagane jest zaświadczenie właściwego organu administracji państwowej lub organizacji stwierdzające pokrycie kosztów pogrzebu oraz rachunki kosztów poniesionych przez osobę występującą z wnioskiem o zasiłek pogrzebowy.
Zasiłek rodzinny
KTO JEST UPRAWNIONYZasiłek rodzinny na dziecko przysługuje do ukończenia przez nie 16 roku życia. Ubezpieczony może pobierać na dziecko zasiłek nawet do ukończenia przez nie 20 lat życia, o ile uczy się ono w szkole.
Uwaga!
Gdy choroba dziecka będącego nadal uczniem lub studentem wymaga przerwy w nauce, to zasiłek rodzinny wypłacany jest przez okres tej przerwy.
Zasiłek ten przysługuje również na dziecko bez względu na wiek, jeżeli jest niepełnosprawne w stopniu znacznym lub umiarkowanym, pod warunkiem, że niepełnosprawność powstała w wieku uprawniającym do zasiłku rodzinnego. Zasiłek przysługuje także na małżonka, jeżeli jest nim żona, która ukończyła 60 lat lub mąż, jeśli ukończył 65 lat, sprawuje opiekę nad chorym dzieckiem, któremu przysługuje zasiłek pielęgnacyjny lub jest niepełnosprawny w stopniu znacznym lub umiarkowanym.
KWOTA GRANICZNA DOCHODU
Prawo do zasiłku uzyskuje rodzina, w której dochód przypadający w poprzednim roku zasiłkowym (2001 r.) na jedną osobę w rodzinie nie przekroczy 548 zł miesięcznie. Wyższa kwota graniczna maksymalnego dochodu w poprzednim roku zasiłkowym (2001 r.) przypadająca na jedną osobę w rodzinie, to 612 zł miesięcznie. Obowiązuje osoby samotnie wychowujące dziecko oraz osoby wychowujące dziecko, którym przysługuje zasiłek pielęgnacyjny.
KTO JEST WYŁĄCZONY Z PRAWA DO ZASIŁKU
Jeżeli dziecko pozostaje w związku małżeńskim, nie przysługuje na nie zasiłek, chyba że związek małżeński został zawarty między osobami kształcącymi się w szkole. Gdy rodzina nie ponosi odpłatności za pobyt dziecka przebywającego w domu pomocy społecznej, w domu dziecka lub w innej placówce opiekuńczo-wychowawczej lub kształci się ono w szkole wojskowej lub innej szkole zapewniającej nieodpłatnie pełne utrzymanie (wyżywienie, zakwaterowanie, umundurowanie), nie jest wypłacany zasiłek. Zasiłek nie przysługuje również w przypadku dziecka przebywającego w zakładzie karnym lub poprawczym. Zasiłek nie przysługuje na małżonka, gdy ten przebywa w domu pomocy społecznej i za jego pobyt rodzina nie ponosi odpłatności lub przebywa w zakładzie karnym. Wyłączenie z prawa do zasiłku następuje również, gdy osiąga on miesięcznie dochody brutto w kwocie równej lub wyższej 425,09 zł.
Uwaga!
Zasiłek rodzinny nie przysługuje małżonkom wzajemnie na siebie.
Zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli w rodzinie osiągane są dochody z gospodarstwa rolnego, a na osobę w rodzinie przypada ponad 2 ha przeliczeniowe.
WYSOKOŚĆ ŚWIADCZENIA
Zasiłek przysługuje:
Wysokość zasiłku ulega podwojeniu, jeśli pobiera go osoba samotnie wychowująca dziecko. Warunkiem jest, aby na dziecko przysługiwał również zasiłek pielęgnacyjny.
Przykład:
Pracownik (wdowiec) zwraca się z wnioskiem o ustalenie uprawnień do zasiłku na czworo dzieci. Na trzecie z nich przysługuje zasiłek pielęgnacyjny. W rodzinie pracownika na jedną osobę przypadało 450 zł dochodu miesięcznie w poprzednim roku zasiłkowym.
Zasiłek osobie samotnie wychowującej dziecko przysługuje, ponieważ nie przekroczono kwoty granicznej dochodu 612 zł miesięcznie na członka rodziny w 2001 r. Zasiłek więc przysługuje w wymiarze:
Osoba uprawniona otrzyma zasiłek rodzinny w wysokości 255,90 zł.
NIEZBĘDNE DOKUMENTY
Aby ubiegać się o zasiłek rodzinny, poza spełnieniem wymienionych wyżej wymogów formalnych, należy wypełnić druk ZUS Z-13. Jest to wniosek o ustalenie uprawnień do zasiłku rodzinnego, w którym podaje się informacje na temat osób, na które ma zostać ustalone prawo do zasiłku oraz uzyskanych dochodów. Ponieważ warunkiem uzyskania prawa do zasiłku jest nieprzekroczenie granicznej kwoty maksymalnego dochodu, należy to udokumentować zaświadczeniem urzędu skarbowego o kwocie uzyskanych dochodów.
Pamiętać trzeba o dołączeniu do druku Z-13 zaświadczeń.
W przypadku osób samotnie wychowujących dziecko należy przedłożyć jeden z poniższych dokumentów, tj.: oświadczenie uprawnionego o niezawarciu związku małżeńskiego lub prawomocny wyrok orzekający rozwód lub separację. W przypadku śmierci współmałżonka - skrócony odpis aktu zgonu. Wpis z dowodu osobistego również może stanowić dowód, o ile zawiera stosowną informację.
Ponoszenie odpłatności za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej albo placówce opiekuńczo-wychowawczej dokumentuje się zaświadczeniem wystawionym przez administrację danego domu lub placówki. Przebywanie poza wymienionym powyżej domem lub placówką przez co najmniej 2 tygodnie w miesiącu kalendarzowym poświadczane jest tym samym zaświadczeniem.
Fakt uczęszczania do szkoły dziecka w wieku powyżej 16 lat dokumentowany jest corocznie zaświadczeniem szkoły stwierdzającym, ile lat zgodnie z planem trwa nauka w szkole oraz na którym roku nauki uczy się dziecko.
Zasiłek wychowawczy
PRAWO DO ZASIŁKUZasiłek wychowawczy przysługuje osobie uprawnionej do urlopu wychowawczego z tytułu sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem do ukończenia tego urlopu. Granicą trwania okresu zasiłkowego są 24 miesiące.
SYTUACJE SZCZEGÓLNE
Jeżeli uprawniony sprawuje osobistą opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu albo samotnie wychowuje dziecko, to przysługuje mu prawo do zasiłku trwającego do ukończenia urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres 36 miesięcy kalendarzowych.
Gdy uprawniony sprawuje osobistą opiekę nad dzieckiem, które z powodu stanu zdrowia, a w szczególności przewlekłej choroby, kalectwa lub opóźnienia w rozwoju umysłowym wymaga osobistej opieki uprawnionego, to może pobierać zasiłek do ukończenia urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres 72 miesięcy kalendarzowych. Powinien jednocześnie przedstawić orzeczenie lekarskie o stanie zdrowia dziecka uzasadniające udzielenie tego urlopu.
KOMU ZASIŁEK NIE PRZYSŁUGUJE
Zasiłek wychowawczy nie przysługuje, jeżeli wnioskodawca korzysta z urlopu wychowawczego krótszego niż 3 miesiące.
Gdy dziecko umieszczone zostało w żłobku lub w przedszkolu, w zakładzie specjalnym, w domu dziecka lub w innej placówce opiekuńczo-wychowawczej, a także w innych przypadkach zaprzestania sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem, z wyjątkiem czasowego pobytu matki lub dziecka w okresie do 6 miesięcy w szpitalu lub w sanatorium, to również brak jest prawa do zasiłku. Wnioskodawca nie ma prawa do zasiłku, jeżeli w okresie urlopu wychowawczego uzyskuje dochód z tytułu pracy, pobiera emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, jeżeli łączny dochód z tych tytułów przekracza miesięcznie kwotę stanowiącą 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim roku kalendarzowym.
Zasiłek nie przysługuje w razie rozwiązania stosunku pracy. Brak jest podstaw do jego wypłaty, gdy w rodzinie uprawnionego przypada ponad 1 hektar na osobę.
KWOTA GRANICZNA DOCHODU
Nabycie prawa do zasiłku zależy też od wysokości osiąganego dochodu. Zasiłek wychowawczy w okresie zasiłkowym od 1 czerwca 2002 r. do 31 grudnia 2003 r. przysługuje, jeżeli dochód na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 548 zł w roku 2001.
Możliwe jest pobieranie zasiłku pomimo przekroczenia maksymalnego dochodu. Warunkiem jest, by całkowita kwota przekroczenia była mniejsza od kwoty zasiłku wychowawczego. Ponadto rodzina taka powinna posiadać prawo do zasiłku w poprzednim okresie zasiłkowym. Należna kwota zasiłku pomniejszana jest o kwotę przekroczenia, jaka przypada na jedną osobę.
Przykład:
Pracownica ubiega się o zasiłek wychowawczy. Przysługiwał on jej również w poprzednim okresie zasiłkowym. W jej trzyosobowej rodzinie przeciętny miesięczny dochód w 2001r. na osobę wyniósł 630 zł. W jakiej wysokości przysługuje jej zasiłek.
Jej dochód przekracza graniczną kwotę 548 zł o 82 zł. Całkowita kwota przekroczenia w rodzinie wynosi 246 zł. (82 zł*3 członków rodziny). Ponieważ kwota 246 zł jest niższa od kwoty 318,10 zł zasiłku, to pracownica ma prawo do zasiłku. Zostanie on ustalony w wysokości 236 zł, tj 318,10 zł (kwota zasiłku dla mężatki) - 82 zł (kwota przekroczenia granicy dochodu na osobę w rodzinie).
WYSOKOŚĆ ZASIŁKU
Od 1 czerwca 2002 r. do 31 grudnia 2003 r. miesięczny zasiłek wychowawczy wynosi:
NIEZBĘDNE DOKUMENTY
Ustalenie prawa do zasiłku i jego wypłata następuje na pisemny wniosek osoby zainteresowanej złożony na druku ZUS Z-4. Do wniosku powinno być dołączone zaświadczenie urzędu skarbowego o uzyskanych dochodach oraz inne zaświadczenia i dowody niezbędne do ustalenia prawa do zasiłku.
Zasiłek wyrównawczy
PRAWO DO ZASIŁKUUprawnionym do pobierania zasiłku wyrównawczego jest osoba ubezpieczona będąca pracownikiem ze zmniejszoną sprawnością do pracy, której wynagrodzenie uległo obniżeniu wskutek poddania się rehabilitacji zawodowej w celu adaptacji lub przyuczenia do określonej pracy. Jeżeli konieczność poddania się rehabilitacji zawodowej spowodowana została wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową, pracownikowi przysługuje zasiłek wyrównawczy z ubezpieczenia wypadkowego, w pozostałych przypadkach przysługuje zasiłek wyrównawczy z ubezpieczenia chorobowego. Zasiłek wyrównawczy przysługuje wówczas przez okres rehabilitacji, nie dłużej jednak niż przez 24 miesiące.
Uwaga!
W razie pobierania emerytury lub renty zasiłek wyrównawczy nie przysługuje.
WYSOKOŚĆ ZASIŁKU
Zasiłek wyrównawczy stanowi różnicę między przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem z okresu 6 lub 12 miesięcy poprzedzających rehabilitację a wynagrodzeniem miesięcznym osiąganym podczas pracy z obniżonym wynagrodzeniem.
NIEZBĘDNE DOKUMENTY
O potrzebie poddania się rehabilitacji zawodowej orzeka wojewódzki ośrodek medycyny pracy albo lekarz orzecznik ZUS.
Podstawa prawna:
- Ustawa z 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. nr 102, poz.651 z późn. zm.)
- Ustawa z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. nr 137, poz. 887 z późn. zm.)
- Ustawa z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. nr 60, poz. 636 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. nr 199, poz. 1673 z późn. zm.)
- Rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 27 lipca 1999 r. w sprawie określenia dowodów stanowiących podstawę przyznania i wypłaty zasiłków z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. nr 65, poz. 742 z późn. zm.)
- Rozporządzenie ministra pracy i polityki społecznej z 16 kwietnia 2002 r. w sprawie określenia wzoru wniosku o ustalenie uprawnień do zasiłku rodzinnego, pielęgnacyjnego i wychowawczego, innych dowodów niezbędnych do ustalenia prawa do tych zasiłków oraz szczegółowych zasad i trybu ich wypłaty (Dz. U. nr 47, poz. 442 z późn. zm.)
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. nr 10, poz. 49 z późn. zm.)
Artur Rdzanek
Źródło:Informacja prasowa
