Obecnie istnieje szeroki i zróżnicowany asortyment zabezpieczeń przeciwkradzieżowych, od najstarszych i najprostszych sposobów mechanicznych w postaci skobli i zasuw, po wyrafinowane elektroniczne zamki i systemy alarmowe. W różnorodności rozwiązań technicznych można wyróżnić trzy zasadnicze grupy zabezpieczeń: mechaniczne i konstrukcyjne, elektroniczne oraz techniczno-organizacyjne. Zastosowanie któregokolwiek z zabezpieczeń powinno zostać poprzedzone analizą zagrożeń i oszacowaniem potencjalnych strat w postaci zaboru mienia lub zniszczenia.
Zabezpieczenia mechaniczne
Zabezpieczenia mechaniczne i konstrukcyjne mają skutecznie uniemożliwić przedostanie się włamywaczowi do chronionego budynku czy pomieszczenia. Powinny obejmować cały obiekt, wszystkie drzwi, okna, okienka piwniczne, świetliki w dachu, kanały wentylacyjne, klimatyzacyjne. Do zabezpieczeń mechanicznych zaliczamy: zamki, wkładki, kłódki bezkabłąkowe, okna i drzwi o podwyższonej odporności na włamanie lub antywłamaniowe, łańcuchy, zasuwy, skoble, kraty, system klucza grupowego lub wkładki centralnej. Konstrukcja i zamknięcia powinny być na tyle solidne, aby włamywacz musiał użyć narzędzi, a pokonanie zabezpieczeń powinno mu zająć minimum kilkanaście minut. Możemy wówczas liczyć na to, że potencjalny włamywacz skutecznie zniechęci się i odstąpi od włamania albo na miejsce zdąży na czas dotrzeć grupa interwencyjna firmy ochroniarskiej lub patrol policji – o ile obiekt był wyposażony dodatkowo w odpowiedni system alarmowy. Trudności z właściwym zabezpieczeniem konstrukcyjnym i mechanicznym można spotkać w budynkach uznanych za zabytkowe, będących pod nadzorem konserwatora zabytków. Budynki takie często mają stolarkę okienną i drzwiową wymagającą konserwacji i remontu, których się nie wykonuje z uwagi na wysokie koszty. Poza tym występują ograniczenia w doborze zabezpieczeń – nie wszędzie można założyć kraty czy dowolny rodzaj zasuw lub innych blokad. Należy pamiętać, że nawet najlepsze zabezpieczenie mechaniczne może zostać pokonane i może nie gwarantować wystarczającej ochrony. Wskazane jest, aby taki rodzaj zabezpieczenia został uzupełniony przez odpowiednie przedsięwzięcia organizacyjne, w tym dozór służb ochrony lub monitoring elektroniczny sygnalizujący alarm w miejscu zdarzenia lub z dyskretnym powiadomieniem pracowników ochrony mienia lub policji.
Zabezpieczenia elektroniczne
Ochrona elektroniczna stanowi uzupełnienie zabezpieczeń mechanicznych i obejmować może w zależności od potrzeb i konstrukcji całego systemu zabezpieczenia strefę zewnętrzną – nadzór drzwi, okien, świetlików dachowych, otworów wentylacyjnych, klimatyzacyjnych, kanalizacyjnych itp.; strefę wewnętrzną obejmującą pomieszczenia, korytarze, klatki schodowe; ochronę pojedynczych przedmiotów – eksponaty na wystawach i w muzeach.
Współczesna technologia w dziedzinie elektroniki i automatyki pozwala na skonstruowanie odpowiednich zamków, blokad elektromechanicznych oraz całego szeregu systemów:
* kontroli dostępu,
* telewizji dozorowej,
* sygnalizujących włamania i napady,
* monitorujących,
* ochrony zewnętrznej obiektu.
System kontroli dostępu – umożliwia elektroniczną kontrolę ruchu osób wchodzących i wychodzących z budynku lub pomieszczenia.
System kontroli dostępu może obsługiwać jedno lub kilka wejść, kontrolując poruszanie się wielu osób w danym obiekcie. Jego podstawową funkcją jest uporządkowanie ruchu osobowego w obiekcie. Selekcja wchodzących osób do obiektów lub pomieszczeń może być na podstawie pełnionych funkcji – tylko uprawnione osoby (zarząd firmy), lub czasu – np. personel pomocniczy tylko w określonych godzinach.
System kontroli dostępu musi gwarantować możliwość przejścia na drogę ewakuacji w chwilach zagrożenia. W specjalnych kasetach obok drzwi powinien znajdować się klucz lub przycisk alarmowy, którego użycie powinno otworzyć przejścia i być sygnalizowane w centrum monitoringu.
Systemy telewizji dozorowej – obejmują systemy obserwacyjne; detekcyjne, wykrywające ruch w strefie widzenia kamery; tzw. inteligentne, analizujące zmiany scenerii w oznaczonych polach w strefie widzenia kamery; sieciowe, wykorzystujące technikę cyfrową na bazie teleinformatycznej. Obraz wizji przesyłany do centrum dozoru przedstawiony jest na monitorach z możliwością zapisu magnetowidowego, co pozwala odtworzyć przebieg wydarzeń. System TV dozorowej, w zależności od przeznaczenia, może spełniać funkcję prewencyjną, interwencyjną, archwizacyjną. Funkcja prewencyjna polega na tym, aby wcześnie wykryć zagrożenie i zapobiec mu. Natomiast funkcja interwencyjna polega na wykryciu zdarzenia i natychmiastowym podjęciu działań przez służbę ochrony. Zapisy z monitoringu powinny być starannie przechowywane. Nagrany przebieg zdarzeń może być bardzo pomocny policji w prowadzonym postępowaniu przygotowawczym.
Systemy sygnalizujące włamania i napad – składają się z centrali alarmowej oraz czujek wykrywających zmiany w otoczeniu. Wykrycie naruszenia strefy ochrony następuje poprzez detekcję: otwarcia albo wyłamywania drzwi lub okien, zbicia szyb, ruchu, zmiany położenia przedmiotów. Całość systemu uzupełniona jest oprogramowaniem i systemem komunikacji wewnętrznej. Zadaniem centrali alarmowej jest zbieranie i przetwarzanie informacji oraz przekazanie sygnału alarmowego operatorowi.
Monitorowanie – polega na zbieraniu i rejestrowaniu przez centrum monitorowania sygnałów o stanie lokalnego systemu alarmowego i podejmowanie odpowiednich działań interwencyjnych.
Systemy ochrony zewnętrznej obiektu – może być wykorzystany w zasadzie do każdego rodzaju obiektu – od domu jednorodzinnego po duże obiekty przemysłowe. Do tego celu stosowane są systemy złożone z kamer, urządzeń termowizyjnych, specjalnych radarów naziemnych, czujek liniowych montowanych na budynkach, ogrodzeniach, słupach, itp.
Zabezpieczenia techniczno-organizacyjne
To przedsięwzięcia od stosunkowo prostych, takich jak dostęp do kluczy osób uprawnionych, sposób oświetlenia, łączność, po złożone organizacyjnie przedsięwzięcia z udziałem interwencji służb ochrony mienia czy policji. Ochrona mienia obejmuje działania zapobiegające przestępstwom i wykroczeniom przeciwko mieniu, a także przeciwdziałające powstawaniu szkody wynikającej z tych zdarzeń oraz niedopuszczające do wstępu osób nieuprawnionych na teren chroniony.
Ochrona osób to działania mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa życia, zdrowia i nietykalności osobistej.
Zadania zabezpieczenia technicznego polegają na realizacji montażu pojedynczych elektronicznych urządzeń albo systemów alarmowych oraz na montażu urządzeń i środków mechanicznego zabezpieczenia, a także na ich eksploatacji, konserwacji, naprawach i awaryjnym otwieraniu w miejscach zainstalowania.
Zabezpieczenie techniczne
Przedsięwzięcia związane z zainstalowaniem systemu elektronicznego powinny być zaprojektowane, wykonane i serwisowane przez autoryzowaną firmę posiadającą stosowne zezwolenia i uprawnienia wymagane prawem tak, aby zapewnić niezawodność i skuteczność działania. Urządzenia monitoringu, powiadamiania, alarmowania muszą być sprawne, podlegać sprawdzeniom i kontroli zgodnie z warunkami użytkowania. Niezwykle ważne jest, aby na obsługę serwisową urządzeń spisać umowę o wykonywaniu czynności konserwacyjnych. Zakres tych czynności może być różny, ale z reguły obejmuje prace związane z serwisem awaryjnym lub serwisem okresowym urządzeń zgodnie z warunkami obsługi technicznej i eksploatacji.
Serwis awaryjny obejmuje prace związane z przywróceniem sprawności w ciągu określonego czasu, może to być kilkanaście lub kilkadziesiąt godzin. Zazwyczaj ten czas jest określony jako 24 lub 48 godzin od momentu zgłoszenia uszkodzenia.
Serwis konserwacyjny obejmuje sprawdzenie:
* pod względem mechanicznym stanu zamocowania urządzeń, * poprawności działania wszystkich czujek, * stanu połączeń elektrycznych, * zasilania głównego i zapasowego (stan akumulatorów), * centrali, * poprawności działania urządzeń transmisji sygnałów alarmowych przy współpracy z centrum monitorowania.
Częstym, niezrozumiałym zachowaniem zleceniodawcy jest rezygnacja z serwisu konserwacyjnego. Z powodu braku konserwacji nie wiadomo, w jakim stanie technicznym jest system i czy nie zawiedzie w chwili zdarzenia, do której był przewidziany.
Samodzielne zmiany wprowadzane przez użytkownika w systemie są niedopuszczalne. Najczęstszym działaniem nieświadomym, a w efekcie zakłócającym działanie systemu, jest zmiana w położeniu wyposażenia pomieszczenia poprzez przestawienie mebli, kwiatów, zmianę zasłon itp., powodująca zmianę stref ochrony. Zachowanie takie jest działaniem uwalniającym z odpowiedzialności firmę ochrony mienia. Każda zmiana powinna być zgłoszona z zachowaniem terminu zapisanego w umowie o świadczenie usług w zakresie ochrony.
Stały dozór
W zakładach pracy często ustanowiony jest tzw. stały dozór, pełniony przez pracowników ubezpieczającego lub specjalistyczną firmę ochrony mienia i osób. Bez względu na to, kto wykonuje pracę, powinien mieć ustalony zakres obowiązków – regulamin, który przykładowo może obejmować: miejsce wykonywania dozoru, obchód obiektu po ustalonej trasie i o określonej częstotliwości, sprawdzenie stanu zamknięcia i zabezpieczenia mienia, procedury postępowania w przypadku naruszenia zabezpieczeń, odnotowanie faktu w przyjętej organizacyjnej formie. Regulamin powinien być sporządzony przez osoby funkcyjne odpowiedzialne za bezpieczeństwo w firmie. Pracownicy ochrony po przeszkoleniu i dokładnym zapoznaniu się z regulaminem muszą go podpisać.
Ochrona mienia i osób
Decydując się na założenie systemu monitoringu, włączenie grupy interwencyjnej, należy z firmą ochrony mienia podpisać umowę o usługi monitorowania alarmów i interwencji fizycznej z wyraźnym określeniem obowiązków, zakresu działania w chwili zdarzenia.
W umowie ujmowane są zazwyczaj:
* warunki przyjęcia obiektu do ochrony, * zadanie bezpośredniej ochrony fizycznej, * warunki wyłączenia odpowiedzialności firmy ochrony mienia, * warunki rozwiązania umowy, * wysokość wynagrodzenia dla firmy.
Warunkiem przyjęcia obiektu do ochrony przez firmę ochrony mienia jest spełnienie minimalnych warunków w zakresie zabezpieczenia drzwi, okien i innych otworów.
Bezpośrednia ochrona fizyczna polega na stałym dozorze sygnałów przesyłanych, gromadzonych i przetwarzanych w elektronicznych urządzeniach i systemach alarmowych.
W przypadku odebrania sygnału alarmowego firma ochrony mienia w przeciągu ustalonego przedziału czasu, w zależności od warunków lokalnych od 5 do 10 minut, kieruje do dozorowanego obiektu grupę interwencyjną w celu jego zabezpieczenia, które polega na:
* ochronie fizycznej mienia znajdującego się w obiekcie do czasu przybycia policji lub uprawnionego przedstawiciela zleceniodawcy, * powiadomienia o zdarzeniu policji oraz zleceniodawcy lub osoby przez niego upoważnionej, * doraźnej ochronie osób znajdujących się w obiekcie – polegającej na działaniach mających na celu zapewnienie bezpieczeństwa życia, zdrowia i nietykalności osobistej.
Przypadki, w których następuje wyłączenie odpowiedzialności firmy ochrony mienia, to np.:
* brak powiadomienia o zmianach w stałym i ruchomym wyposażeniu wnętrza w celu dokonania niezbędnych korekt w systemie, * samodzielne zmiany w urządzeniach wchodzących w skład systemu alarmowego,
* siła wyższa,
* nieuzbrojenie lokalnego systemu alarmowego,
* naprawa systemu przez osobę nieuprawnioną.
Działanie grupy interwencyjnej
Uprawnienia pracowników ochrony są określone w Ustawie o ochronie mienia i osób z dnia 22 sierpnia 1997 r. oraz rozporządzeniach wykonawczych Ministra MSWiA.
Pracownik ochrony przy wykonywaniu zadań ochrony osób i mienia w granicach chronionych obiektów i obszarów ma prawo do:
* ustalania uprawnień do przebywania na obszarach lub w obiektach chronionych oraz legitymowania osób, w celu ustalenia ich tożsamości,
* wezwania osób do opuszczenia obszaru lub obiektu w przypadku stwierdzenia braku uprawnień do przebywania na terenie chronionego obszaru lub obiektu albo stwierdzenia zakłócania porządku,
* ujęcia osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, a także dla chronionego mienia, w celu niezwłocznego oddania tych osób policji,
* stosowania środków przymusu bezpośredniego, w przypadku zagrożenia dóbr powierzonych ochronie lub odparcia ataku na pracownika ochrony,
* użycia broni palnej.
Środkami przymusu bezpośredniego są:
* siła fizyczna w postaci chwytów obezwładniających oraz podobnych technik obrony,
* kajdanki,
* pałki obronne wielofunkcyjne,
* psy obronne,
* paralizatory elektryczne,
* broń gazowa i ręczne miotacze gazu.
Zastosowane środki przymusu bezpośredniego powinny odpowiadać potrzebom wynikającym z istniejącej sytuacji i w niezbędnym zakresie do osiągnięcia podporządkowania się wezwaniu do określonego zachowania.
Użycie broni palnej jest ostatecznym środkiem przymusu bezpośredniego, można jej użyć w następujących przypadkach:
* w celu odparcia bezpośredniego i bezprawnego zamachu na życie lub zdrowie pracownika ochrony albo innej osoby,
* przeciwko osobie, która nie zastosowała się do wezwania natychmiastowego porzucenia broni lub innego niebezpiecznego narzędzia, którego użycie zagrozić może życiu lub zdrowiu pracownika ochrony albo innej osoby,
* przeciwko osobie, która usiłuje bezprawnie, przemocą odebrać broń palną pracownikowi ochrony,
* w celu odparcia gwałtownego, bezpośredniego i bezprawnego zamachu na ochraniane osoby, wartości pieniężne oraz inne przedmioty wartościowe lub niebezpieczne.
Użycie broni palnej powinno następować w sposób wyrządzający możliwie najmniejszą szkodę osobie, przeciwko której użyto broni, i nie może zmierzać do pozbawienia jej życia, a także narażać na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia innych osób.
Wobec kobiet o widocznej ciąży, osób, których wygląd wskazuje na wiek do 13 lat, osób w podeszłym wieku oraz o widocznej niepełnosprawności broni palnej nie stosuje się, a środki przymusu bezpośredniego ograniczone są do użycia siły fizycznej w postaci chwytów obezwładniających lub podobnych technik obrony oraz użycia kajdanek.
Wszelkie czynności powinny być wykonane w sposób możliwie najmniej naruszający dobra osobiste osoby, w stosunku do której zostały podjęte.
Środki pieniężne
Obiekty i pomieszczenia, w których przechowywane są środki pieniężne, muszą spełniać podstawowe wymogi zabezpieczeń mechanicznych i dodatkowo spełniać warunki określone w Rozporządzeniu MSWiA z dnia 14 października 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad i wymagań, jakim powinna odpowiadać ochrona wartości pieniężnych przechowywanych i transportowanych przez przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne.
Zabezpieczenie, o którym pisał M. Rej
„O marna niedbałości, jakaż to ślepota nie kupić za grosz kłódki, co by strzegła złota?”
Hanusiak Józef
Źródło:
