Stojąc u bram Unii Europejskiej
Polskie przedsiębiorstwa stojąc u bram Unii Europejskiej powinny brać pod uwagę modyfikację warunków w jakich przyszło im prowadzić działalność. Wprawdzie większość znaczących zmian już nastąpiła a polskie firmy działają od wielu lat na rynku europejskim, jednak trzeba się liczyć z ich większym zakresem.Jak pokazują realia po wprowadzeniu Wolnego Rynku 10 lat temu w krajach UE przede wszystkim zwiększyła się konkurencja i aby jej sprostać polskie przedsiębiorstwa muszą być świadome wyzwań jakie stoją przed nimi m.in. w sferze zarządzania finansami u progu wejścia do UE.
Koncepcja zarządzania przedsiębiorstwem przez wartość
Stosunkowo nową koncepcją zarówno w Polsce jak i w krajach Europy zachodniej, wprowadzającą nowe spojrzenie na wyniki finansowe firmy, jest zarządzanie wartością przedsiębiorstwa (VBM - Value Based Management). Pojęcie to sięga lat 80 XX wieku w Stanach Zjednoczonych oraz lat 90 w Europie.Od kilku lat współczesne przedsiębiorstwa przekształcają się z podmiotów ukierunkowanych na realizacje interesów kadry kierowniczej (poprzez maksymalizację rentowności) w instytucje zorientowane na właściciela, uznając maksymalizację wartości kreowanej dla właścicieli jako nadrzędny cel funkcjonowania przedsiębiorstwa. Każde z działań podejmowanych wewnątrz danej jednostki jest oceniane przez pryzmat pomnożenia lub pomniejszenia jej wartości. W koncepcji zarządzania wartością przedsiębiorstwa celem jest zaspokojenie oczekiwań wszystkich grup interesu za pomocą jednego systemu, którego działaniem kieruje cel nadrzędny: maksymalizacja wartości rynkowej firmy w interesie właścicieli i pracowników (oczywiście pod warunkiem skutecznego wprowadzenia i sprawnego zarządzania).
Przyjęcie tego kryterium oznacza dążenie do maksymalizowania korzyści właścicieli z ich majątku zaangażowanego w przedsiębiorstwie.
Warunki, w których VBM się sprawdza
Koncepcja zarządzania wartością przedsiębiorstwa umożliwia przedsiębiorstwom efektywniejsze prowadzenie działalności na rynku europejskim w obecnych warunkach, kształtowanych przez takie czynniki makroekonomiczne jak powolny wzrost gospodarczy, niski poziom inflacji, rosnące potrzeby kapitałowe czy integracja rynków europejskich.VBM sprawdzi się jeśli istnieje:
- Brak zadowolenia z dotychczasowych metod pomiaru i oceny wyników przedsiębiorstw, związany z rozdźwiękiem pomiędzy rezultatami jednostek gospodarczych w ujęciu księgowym a ich wyceną rynkową,
- Zainteresowanie inwestorów metodami wyceny opartymi o przepływy gotówkowe,
- Rozwój rynków kapitałowych i wzrost oczekiwań inwestorów indywidualnych i instytucjonalnych (funduszy) co do wartości spółek,
- Poszukiwanie możliwości poprawy efektywności funkcjonowania przedsiębiorstw
- Rosnąca globalizacja gospodarki i towarzysząca jej liberalizacja rynków, rosnąca konkurencja, postępujące procesy prywatyzacyjne,
- Wzrost koncentracji na nadzorze korporacyjnym, który może zniwelować różnice w interesach miedzy właścicielami i menedżerami.
Po co VBM w mojej firmie?
Zarządzanie wartością przedsiębiorstwa pozwoli połączyć strategie z właściwym pomiarem i procedurami wynagrodzeń. W przeciwieństwie do DCF czy NPV, które dostarczają jednorazowej spodziewanej wartości przyszłych inwestycji, VBM pozwala na coroczny systematyczny pomiar rzeczywistego a nie szacowanego wyniku. Wpływa to pozytywnie na ciągłość działań w budowaniu bogactwa akcjonariuszy. Poza tym zyski i straty w ujęciu VBM dotyczą bardziej bezpośrednio wartości akcjonariuszy (właścicieli kapitału) niż tradycyjne miary.Ten system wymusza dyscyplinę i "wypycha" kierownictwo firmy ze strefy komfortu, dzięki czemu udaje się uniknąć nieprzewidzianego ryzyka wyniku i osiągnąć przepływy środków pieniężnych gwarantujące trwałą a nie okresową rentowność, a zatem stały rozwój firmy i należytą ochronę różnych grup interesu w przedsiębiorstwie.
Co daje mi VBM?
Ta metoda ma wiele zalet:- Pozwala wypracować wartość rynkową wielokrotnie przewyższającą wartość księgową lub jej równowartość - zarówno w firmach prywatnych, jak i państwowych.
- Umożliwia redukcję kosztów dzięki aktywnemu zarządzaniu ryzykiem, tj. wypracowanie zdolności przewidywania ryzyka w celu uniknięcia lub minimalizacji kosztów zwalczania sytuacji kryzysowych i ich skutków.
- Pozwala wynegocjować korzystniejszą premię ubezpieczeniową, tj. osiągnąć status firmy skutecznie chronionej przed ryzykiem dzięki zdolności skutecznego zarządzania wszystkimi typami ryzyka.
- Umożliwia obniżenie kosztów kontroli wewnętrznych i zewnętrznych,
- Pozwala wypracować lepszą pozycję konkurencyjną, tj. wyeliminować nieodpowiednie, przestarzałe metody zarządzania i zastąpić je nowoczesnymi, bardziej twórczymi; prowadzącymi do innowacji oferowanych produktów i usług
- Umożliwia stworzenie kultury nastawionej na klienta i zysk, tj. takiego tworzenia wartości, by wzrostowi udziału w rynku towarzyszył wzrost marży ponad koszt kapitału własnego.
Przykład wykorzystania VBM
Jedną z firm na rynku europejskim, która przyjęła koncepcje zarządzania przez wartość, jako nieodłączny element funkcjonowania na rynku, jest grupa Siemens, należąca do jednych z największych firm sektora IT.Siemens stale pracując nad wzrostem gospodarczego przywództwa, opracował obejmujący całe przedsiębiorstwo Business Excellence Programm top, który na bieżąco kontroluje możliwości poprawy gospodarczych podstaw funkcjonowania przedsiębiorstwa.
Mierzalny sukces
Centralnym punktem programu są środki, które zapewnią firmie osiągnięcie gospodarczego sukcesu. Jest to związane z potrzebą zapewnienia zwrotu zaangażowanego kapitału, gdyż tylko takie działanie uczyni z firmy ostoję sukcesu w długim okresie.
Program top wspiera wszystkie biznesowe pola działalności Siemensa, umożliwiając osiągnięcie mierzalnego sukcesu. Przy tym nie gra żadnej roli czy owym celem ma być przywództwo i współpraca, innowacje, jakość czy optymalizacje majątku przedsiębiorstwa.
Jasne cele
Niezbędne jest jasne określenie celów, które mają doprowadzić do wzrostu wartości przedsiębiorstwa. Przy czym każdy dział firmy ma swój wkład w ustalaniu celów a kierownictwo uwzględnia system celów pracowników.
Konkretne środki
Wybór środków ociągnięcia celu związany jest ze specyficzną sytuacją poszczególnych części grupy. Kadra zarządzająca ma łącznie 10 instrumentów do dyspozycji, zgrupowanych w program top+. Te narzędzia składają się z udokumentowanych metod i przykładów zastosowania, które odzwierciedlają efekty wewnętrznej praktyki Siemensa. Każdy zakład w ramach grupy Siemens ustala swój program top, który odpowiada ich specyficznym wymaganiom.
Jednoznaczne konsekwencje
Skuteczność środków oddziaływania jest systematycznie sprawdzana. Raz na kwartał spotykają się zarządu wszystkich 14 oddziałów Siemensa. Podczas rozmów podejmowane są decyzje pozytywne jak i negatywne dotyczące zarówno dalszego postępowania w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, jak i dotyczące dalszego rozwoju i płac kadry zarządzającej. Dla setki najwyższego rangą managementu tylko 40 proc. rocznych dochodów ma charakter stały, reszta – 60% - zależy od osiągnięcia celów, mających wpływ na wzrost wartości spółki.
Sukces jest doceniany
Analiza większości działalności grupy Siemens pokazuje efekty programu top. W celu dalszego rozwijanie tej koncepcji wprowadzane są w ramach tego programu rożne elementy, jak przykładowo „top award”. Grupy projektowe przedstawiające swoje rozwiązania w osiągnięciu wyższej wartości przedsiębiorstwa są odznaczane za swoje osiągnięcia w tej dziedzinie.
Marta Knapczyk
Źródło:
