Wewnątrzwspólnotowe nabycie
Eksport towarów został zastąpiony pojęciem wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, natomiast import towarów- pojęciem wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów. Obecnie pojęcie eksportu i importu istnieje w przypadku transakcji z podmiotem z krajów trzecich, tzn. z krajów nie należących do Unii Europejskiej oraz z tych terytoriów państw członkowskich , które zostały wyłączone z terytorium Unii.Przez wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów rozumie się nabycie towarów, które w wyniku dokonanej dostawy są wysyłane lub transportowane przez dokonującego dostawy, nabywcę lub na ich rzecz z terytorium państwa członkowskiego na terytorium Polski. Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów wystąpi również jeżeli dla nabycia towarów z jednego państwa członkowskiego do innego państwa członkowskiego, podatnik podatku od towarów i usług podał numer identyfikacji podatkowej poprzedzony kodem PL.
Zasadniczo z wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów mamy do czynienie wówczas, gdy nabywcą towarów jest podatnik podatku od towarów i usług i nabywane towary mają służyć czynnościom wykonywanym przez niego jako podatnika podatku od towarów i usług. Wewnątrzwspólnotowe nabycie wystąpi również, gdy nabywcą jest osoba prawna niebędąca takim podatnikiem, natomiast dokonującym dostawy jest podatnik VAT.
Wewnątrzwspólnotowe nabycie występuje również w przypadku nabycia w innym kraju członkowskim UE nowych środków transportu, bez względu na to kto jest dostawcą i nabywcą. Wewnątrz wspólnotowe nabycie towarów będzie także uznane przemieszczenie własnych towarów podatnika z państwa członkowskiego UE na terytorium Polski. Nie stanowi jednak wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów przemieszczenie towarów własnych na terytorium Polski jeżeli ma ono charakter tymczasowy lub dotyczy towarów instalowanych lub montowanych w Polsce, będących przedmiotem sprzedaży wysyłkowej czy przemieszczanych na pokładach statków, samolotów lub pociągów z przeznaczeniem do dostawy pasażerom. Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów jest czynnością opodatkowaną VAT.
Podatkiem podatku z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia jest osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej oraz osoba fizyczna, która dokonuje wewnątrzwspólnotowego nabycia (art.. 17 nowej ustawy o VAT). Podstawą opodatkowania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów jest kwota, jaką nabywający jest zobowiązany zapłacić.
Podstawa opodatkowania obejmuje również:
- podatki, cła opłaty i inne należności płacone w związku z nabyciem towarów,
- wydatki dodatkowe, takie jak prowizje, koszty opakowania, transportu oraz ubezpieczenia, pobierane przez dostawcę od podmiotu dokonującego wewnątrzwspólnotowego nabycia.
Podstawa opodatkowania nie obejmuje:
- rabatów za zapłatę z góry,
- opustów i zwrotów kwot z tytułu dokonanego nabycia udzielonych podmiotowi dokonującymi wewnątrzwspólnotowego nabycia.
W wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów obowiązuje taka sama stawka podatku , jaka naliczyłby polski podatnik dokonując dostawy takiego samego towaru w Polsce. W wewnątrzwspólnotowym nabyciu kwota podatku należnego stanowi jednocześnie kwotę podatku naliczonego do odliczenia (art. 86 ust.2 pkt 4 nowej ustawy o VAT). Podmioty objęte zwolnieniem podmiotowym, rolnicy ryczałtowi, osoby wykonujące czynności inne niż opodatkowane podatkiem od towarów i usług, którym nie przysługuje prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy nabyciu towarów i usług oraz osoby prawne nie będące podatnikami są obowiązane do rozliczenia wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów w Polsce w przypadku przekroczenia w roku podatkowym równowartości w złotych 10 000 euro. Kwota ta wyrażona w złotych dla 8 miesięcy 2004 (maj-grudzień) wynosi 30 500 zł.
Przykład 1
Polski podatnik zakupił maszynę w Niemczech. Transakcja ta została potwierdzona fakturą wystawioną przez firmę niemiecką w walucie Euro. Jak rozliczyć się z urzędem skarbowym z tytułu podatku VAT?
Zobowiązanie podatkowe w VAT należy wyliczyć stosując przeliczenie wartości zakupionej maszyny według średniego kursu NBP z dnia wystawienia faktury. Polski podatnik dokonujący wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów powinien wystawić tzw. wewnętrzną fakturę VAT. Podstawą do tego jest dokument otrzymany od zagranicznego dostawcy i wskazana w nim kwota należna. Przepisy pozwalają na wystawienie jednej faktury wewnętrznej dokumentującej wszystkie wewnątrzwspólnotowe nabycia towarów dokonane w ciągu danego okresu rozliczeniowego (np. w danym miesiącu). Obowiązek podatkowy z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów powstaje 15 dnia miesiąca następującego po tym , w którym podatnik otrzymał towary. Lecz jeśli przed tą datą sprzedawca wystawił fakturę, obowiązek podatkowy powstaje w dniu jej wystawienia. W praktyce najczęściej obowiązek podatkowy będzie powstawał z chwilą wystawienia faktury, gdyż zazwyczaj wystawia się ja w dniu wysyłki towaru. Podatek należny rozlicza się tak jak przed 1 maja przy imporcie usług, tzn. na zasadzie samonaliczenia. Jednakże już w tym samym miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, podatnik może uznać kwotę podatku należnego za swój VAT naliczony. Dla podatnika uprawnionego do odliczenia całości VAT naliczonego, czyli prowadzącego jedynie działalność opodatkowaną, transakcja ta będzie więc całkowicie neutralna. Podatek będzie rozliczony w deklaracji VAT-7, a więc co do zasady do 25 dnia miesiąca następującego po tym, w którym powstał obowiązek podatkowy.
Przykład 2
Polski podatnik zakupił maszynę w Niemczech. Transport, montaż, uruchomienie, przeszkolenie pracowników jest wliczona w cenę maszyny. Czy transakcja ta będzie wewnątrzwspólnotowym nabyciem?
Nie, tego rodzaju usługa powinna być opodatkowana w Polsce jako sprzedaż lokalna Niemiecki sprzedawca powinien zarejestrować się w Polsce dla celów VAT ora wystawić polskiemu nabywcy polską fakturę. Gdyby jednak podmiot niemiecki nie dopełnił tego obowiązku, to polski nabywca byłby zmuszony do samoopodatkowania się z tytułu tej transakcji na zasadach podobnych do wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów.
Przykład 3
Polska firma do 30 kwietnia 2004 była importerem towarów z Francji i Szwajcarii. Czy od 1 maja 2004towary sprowadzane z Francji są wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów? Czy w przypadku gdy towar pochodzi ze Szwajcarii, ma miejsce import nawet jeśli towar ten wcześniej wyprodukowany został w kraju unijnym?
Przywóz towarów z Francji jest od 1 maja 2004 wewnątrzwpólnotowym nabyciem. Jeśli chodzi natomiast o towar sprowadzany ze Szwajcarii to jest to import. Nie ma znaczenia, że towar ten został wcześniej wyeksportowany z państwa należącego do UE.
Wewnątrzwspólnotowa dostawa
Wewnątrzwspólnotowa dostawa jest to wywóz towarów z terytorium Polski na terytorium innego państwa członkowskiego UE, jeżeli temu wywozowi towarzyszy przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów ma miejsce wtedy, gdy jest dokonywana przez podatnika podatku od towarów i usług na rzecz podatnika VAT z innego państwa członkowskiego lub na osobę prawną nie będącą takim podatnikiem, zidentyfikowany, dla potrzeb transakcji wewnątrzwspólnotowych w innym państwie członkowskim.Wewnątrzwspólnotową dostawą towarów jest również przemieszczenie towarów własnych podatnika z Polski na terytorium innego państwa członkowskiego UE, z wyjątkiem gdy przemieszczenie ma charakter tymczasowy lub dotyczy towarów instalowanych lub montowanych w innym państwie członkowskim, będących przedmiotem sprzedaży wysyłkowej czy przemieszczanych na pokładach statków, samolotów lub pociągów z przeznaczeniem do dostawy pasażerom.
Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów ma miejsce również wtedy, gdy polski podatnik przekaże towary do kraju Unii bez wynagrodzenia, gdyż w świetle nowej ustawy o VAT nieodpłatne przekazanie w takim przypadku jest traktowane jak wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów. Przedsiębiorcy zainteresowani dokonywaniem czynności handlowych z podmiotami mającymi siedzibę w innych krajach Unie Europejskiej powinni przed ich dokonaniem złożyć zgłoszenie rejestracyjne do właściwego urzędu skarbowego. Naczelnik urzędu skarbowego wyrazi zgodę w formie potwierdzenia na posługiwanie się dla celów handlu wewnątrzwspólnotowego obecnym numerem NIP poprzedzonym kodem PL. Podatnicy VAT rozliczają transakcje wewnątrzwspólnotowe w deklaracjach składanych do właściwego urzędu skarbowego oraz zobowiązani są do przedkładania kwartalnych informacji podsumowujących zawierających dane o dokonanych przez podatnika wewnątrzwspólnotowych nabyciach towarów oraz wewnątrzwspólnotowych dostawach towarów.
W odniesieniu do dostaw dokonywanych przez podatników na rzecz ostatecznych konsumentów, opodatkowanie towaru będzie miało miejsce co do zasady w kraju jego pochodzenia. Konsumenci dokonując zakupów w którymkolwiek z krajów członkowskich będą płacić w momencie zakupu podatek VAT w kraju pochodzenie towaru. Zasada ta nie obejmuje m.in. nabycia nowych środków transportu (m.in. nowe samochody), które zawsze będą opodatkowane w kraju, do którego konsument sprowadza nowy środek transportu.
Przykład 1
Polska firma dokonała wewnątrzwspólnotowej dostawy wysłanej kontrahentowi z Niemiec. Jak należy udokumentować tę transakcję?
Polska firma powinna wystawić fakturę dokumentującą wewnątrzwspólnotową dostawę towarów, która powinna zawierać obok NIP UE wszystkie te same elementy co zwykła faktura krajowa tj. oznaczenie” Faktura VAT, stawkę i kwotę podatku. Najlepiej wystawić tę samą fakturę w dwóch językach polskim i np. angielskim
Przykład 2
Polska spółka produkuje dla firmy norweskiej towar, który następnie jej sprzedaje. Towar ten jest dostarczany bezpośrednio firmie niemieckiej w celu dalszej obróbki. Transportem towaru zajmuje się niemiecki przewoźnik wynajęty przez polską firmę. Czy transakcję tę należy uznać za wewnątrzwspólnotową dostawę towaru czy za eksport? Jaką stawkę VAT zastosować? Jak rozliczyć usługę transportu?
Ponieważ Norwegia nie jest członkiem UE wywóz towaru z Polski do Niemiec, zakupionego przez firmę norweską nie jest eksportem, gdyż towar nie opuszcza obszaru celnego UE. Należy uznać że jest to wewnątrzwspólnotowa dostawa towaru. Jednym z warunków umożliwiających zastosowanie stawki 0 proc. do tej transakcji jest to, aby nabywca był podatnikiem VAT zarejestrowanym w innym państwie członkowskim UE. Jeżeli więc firma norweska będzie zarejestrowana dla celów VAT w innym państwie członkowskim UE (np. w Niemczech) i poda polskiemu dostawcy swój unijny numer VAT ( z prefiksem niemieckim), to polska firma będzie uprawniona do zastosowania zerowej stawki VAT. W przeciwnym razie będzie musiała odprowadzić polski VAT tak, jakby była to sprzedaż krajowa. Usługa transportowa wykonana przez niemieckiego przewoźnika dla polskiego producenta będzie od całej swej wartości opodatkowana polskim VAT. Natomiast wysokość stawki, jaką polska firma obciąży firmę norweską, będzie zależała od tego czy firma norweska zarejestruje się dla celów VAT w innym państwie UE. Jeżeli poda firmie polskiej swój unijny numer VAT np. niemiecki, to usługa będzie opodatkowana w Niemczech, a polska firma wystawi fakturę bez polskiego VAT (w kwocie netto). Gdyby jednak nabywca podał swój norweski numer VAT, polska firma musiałaby obciążyć usługę transportową polskim podatkiem.
Ewelina Wachał
Źródło:
