W drugim kwartale 2018 r. upadłość konsumencką ogłosiło 1688 osób. To najwyższy wynik w historii tej instytucji w Polsce. Tymczasem trwają prace nad zmianą ustawy prawo upadłościowe, a wśród opinii do projektu pojawiają się postulaty m.in. specjalnego potraktowania dłużników hipotecznych.
W 2015 r. weszła w życie nowa wersja regulacji dotyczących upadłości konsumenckiej w Polsce. Dopiero od tego momentu można było mówić o uzyskaniu przez osoby w trudnej sytuacji finansowej rzeczywistej szansy na nowy start. Wcześniej obowiązujące prawo stwarzało tylko iluzję możliwości oddłużenia, a przez kilka lat bankructwo ogłosiło zaledwie kilkudziesięciu konsumentów.
Zainteresowanie upadłością konsumencką od tego momentu systematycznie rośnie. W czerwcu 2018 r. w „Monitorze Sądowym i Gospodarczym” odnotowano 617 ogłoszeń o bankructwie osób fizycznych, jak donosi Centralny Ośrodek Informacji Gospodarczej, analizujący tę publikację. Oznacza to, że niemal wyrównany został ostatni miesięczny rekord – z marca 2018 r., gdy liczba bankrutów powiększyła się o 619 osób.
W całym drugim kwartale 2018 r. liczba upadłości konsumenckich również osiągnęła nie notowany wcześniej poziom. Łącznie 1688 dłużników skorzystało z opcji przewidzianej w prawie upadłościowym. W pierwszym półroczu 3262 osoby zostały bankrutami, a COIG prognozuje, że w skali roku spodziewać się można 6500 przypadków, czyli o 1000 więcej niż w 2017 r.
Będzie osobna ustawa?
Tymczasem trwają prace nad przygotowanym przez Ministerstwo Sprawiedliwości projektem zmian w ustawie regulującej upadłość konsumencką. Przypomnijmy, że opublikowany w maju dokument zawiera rewolucyjne propozycje. Ogłosić upadłość konsumencką będzie można niezależnie od tego, czy i w jakim stopniu dłużnik sam doprowadził do niewypłacalności. Jedynymi wyjątkami pozostaną sytuacje, w których potencjalny bankrut np. ma za sobą prawomocny wyrok dotyczący działań na szkodę wierzycieli. Przewidziano także możliwość warunkowego umorzenia zobowiązań – zupełną nowość w polskich regulacjach.
Obecnie swoje opinie do projektu przedstawiają kolejne instytucje. Rzecznik Praw Obywatelskich zaproponował, aby tematykę upadłości konsumenckiej szczegółowo uregulować w osobnej ustawie, wydzielając ten obszar z prawa upadłościowego obowiązującego przedsiębiorców. W piśmie instytucji znalazł się także postulat uproszczenia procesu i wzmocnienia kadrowego i organizacyjnego sądów, które nie radzą sobie obecnie z zalewem spraw.
RPO proponuje również wprowadzenie obowiązkowego udziału upadłego w programie edukacji finansowej, co miałoby zapobiegać powtarzającym się przypadkom bankructw. Rzecznik zauważa, że likwidacja majątku dłużnika w obecnej formie dla kredytobiorców hipotecznych oznacza konieczność sprzedaży mieszkania i „powoduje negatywne skutki społeczne”. W opinii do projektu postuluje się umożliwienie restrukturyzacji takiego zobowiązania polegającego na umorzeniu części zobowiązania (kredytu mieszkaniowego) i spłacie pozostałego długu z zachowaniem pozostałych warunków umowy. Dzisiejsze regulacje nie pozwalają na takie rozwiązanie w przypadku ogłoszenia upadłości konsumenckiej.
