Unia Europejska jest zdecydowanie największym darczyńcą Ukrainy w każdej dziedzinie - od pomocy wojskowej, finansowej, przez liberalizację rynku i wsparcie polityczne; nie próbuje temu zaprzeczać nawet prezydent USA Donald Trump – podkreślił w rozmowie z PAP Roland Freudenstein z think tanku Brussels Freedom Hub.
Cztery obszary pomocy
Według analityka unijną pomoc dla Ukrainy można podzielić na cztery obszary: wsparcie zbrojeniowe, finansowe, gospodarcze, w tym przez liberalizację handlu z Ukrainą, oraz polityczne, gdzie na pierwszy plan wysuwa się coraz bardziej konkretna perspektywa członkostwa Ukrainy we Wspólnocie.
– Stany Zjednoczone uważają, że - pod względem politycznym - jako jedyne mogą zapewnić Ukrainie zakończenie wojny, ale nawet Trump nie twierdzi, że USA pomagają Ukrainie bardziej niż Unia Europejska – zauważył ekspert.
Jego zdaniem, gdyby pokusić się o uszeregowanie rodzajów wsparcia dla Ukrainy pod względem ich znaczenia, na pierwszym miejscu znalazłaby się pomoc finansowa. – To oznacza nie tylko pieniądze, ale także broń, bo pomoc finansowa pokrywa się z pomocą wojskową. Dotyczy to też ropy naftowej, energii dostarczanej Ukrainie – powiedział ekspert.
Faktycznie, w ciągu ostatnich czterech lat, od początku pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę, Unia Europejska przekazała Ukrainie 194,9 mld euro pomocy, stając się największym dostarczycielem wsparcia dla Kijowa. W ramach tej kwoty przekazano 104,5 mld euro pomocy finansowej, gospodarczej i humanitarnej, 69,7 mld euro wsparcia wojskowego, 17 mld euro wsparcia dla ukraińskich uchodźców w państwach członkowskich UE i 3,7 mld euro wpływów pochodzących z zamrożonych rosyjskich aktywów. 65 proc. pomocy trafiło do Ukrainy w formie dotacji lub pomocy rzeczowej, a 35 proc. - w formie niskooprocentowanych pożyczek na korzystnych warunkach. UE zapowiedziała też, że udzieli Ukrainie 90 mld euro pożyczki, co pozwoli Kijowowi zaspokoić potrzeby finansowe kraju w latach 2026-27.
Jak podkreślił Freudenstein, ważna jest też pomoc gospodarcza dla Ukrainy, a zwłaszcza liberalizacja handlu z tym krajem. Jeszcze w maju 2022 r. UE, razem z Ukrainą i Mołdawią, ustanowiła korytarze solidarnościowe UE–Ukraina, pozwalające stronie ukraińskiej eksportować produkty rolne, m.in. zboże, i importować potrzebne jej towary. Aby wesprzeć gospodarkę Ukrainy, w okresie od maja 2022 r. do czerwca 2025 r. UE zawiesiła cła importowe i kontyngenty na cały eksport z tego kraju, co w pewnym momencie spotkało się z protestami rolników. Dlatego też po tym okresie Bruksela i Kijów osiągnęły porozumienie ws. strefy wolnego handlu.
Freudenstein podkreślił również znaczenie wsparcia UE dla bezpieczeństwa energetycznego Ukrainy, co jest istotne zwłaszcza w sytuacji, kiedy Rosja atakuje infrastrukturę krytyczną tego kraju.
– Na pewno ważne jest to, że ukraińska sieć energetyczna została zsynchronizowana z europejską siecią energetyczną. Poza tym, już teraz UE udziela pomocy w odbudowie ukraińskiej infrastruktury energetycznej – przypomniał ekspert.
Rozmówca PAP zauważył, że jednym z elementów wsparcia UE dla Ukrainy jest perspektywa wstąpienia tego kraju do Unii Europejskiej, możliwe że w drodze przyspieszonego procesu, tzw. odwróconego członkostwa, co promuje m.in. szefowa Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen. Zdaniem Freudensteina nie uda się to jednak do 2027 r., na co naciska prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski.
– Ukraina jest na drodze do członkostwa, nie mam co do tego wątpliwości. Pytanie tylko brzmi „kiedy” – ocenił rozmówca PAP. Freudenstein przyznał, że po raz pierwszy termin „odwrócone rozszerzenie” usłyszał w ostatnich miesiącach. Zauważył jednak, że postulat politycznego zbliżenia między Ukrainą a Unią Europejską jest podnoszony już od 2022 r., kiedy członkostwo Ukrainy w Unii stało się „imperatywem geopolitycznym”, uznanym przez niemal wszystkie państwa członkowskie.
– W tej koncepcji odwrotnego rozszerzenia geopolityka zyskuje pierwszeństwo przed wyzwaniami polityczno-gospodarczymi – zaznaczył ekspert.
Z Brukseli Jowita Kiwnik Pargana (PAP)
jowi/ rtt/
