Sprzedaż alkoholu osobie nietrzeźwej jest w Polsce zakazana. Sprzedawca ma jednak bardzo ograniczone możliwości kontroli klientów. Jak się okazuje, chwila nieuwagi może ściągnąć na sprzedawcę dotkliwe kary. Co gorsza, postępowanie zgodnie z literą prawa jest często niemożliwe.
foto: Thinkstock
- Pracuję w osiedlowym sklepie spożywczym. Wczoraj wieczorem do sklepu wszedł dorosły mężczyzna, chciał kupić alkohol, więc mu go sprzedałam. Wychodząc ze sklepu, został zatrzymany przez policjantów i zbadany alkomatem. Okazało się, że jest nietrzeźwy, choć jego zachowanie zupełnie na to nie wskazywało. Czy sklep, w którym pracuję, straci koncesję? Jakie sankcje mi grożą? – pyta w e-mailu do redakcji Bankier.pl czytelniczka.
Kiedy i komu można sprzedawać alkohol?
Zacznijmy więc od początku. Alkohol można sprzedawać dopiero po uzyskaniu odpowiedniego zezwolenia (osobnego dla napojów z zawartością alkoholu poniżej 4,5% oraz piwa, między 4,5% a 18%, oraz powyżej 18%), które wydaje wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Aby takie zezwolenie otrzymać, potrzebna jest pozytywna opinia gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych – ta sprawdzi, czy lokalizacja punktu sprzedaży jest zgodna z uchwałami gminy. Po pozytywnie rozpatrzonym wniosku należy dokonać opłaty. Dla nowych punktów opłata wynosi 525 zł dla dwóch pierwszych grup oraz 2100 zł dla trunków 18-procentowych i mocniejszych. Dla przedsiębiorców przedłużających zezwolenie opłata jest uzależniona od tego, ile alkoholu sprzedali wcześniej.
 |
»Zabrali automaty do papierosów. Czy to koniec taniego palenia? |
Zezwolenie może zostać odebrane przedsiębiorcy w określonych sytuacjach, między innymi, gdy zostanie złamana ustawa o wychowaniu w trzeźwości*. Ta z kolei zakazuje m.in. sprzedaży napojów alkoholowych osobom nietrzeźwym. Odebranie koncesji to jednak nie jedyna konsekwencja. – Pracownikom, którzy naruszyli ten zakaz, również grozi odpowiedzialność karna, tj. kara grzywny według przepisów o postępowaniu karnym - mówi Beata Walczyńska-Zbylut, adwokat w Kancelarii Prawnej Chałas i Wspólnicy.
- Wymieniona wyżej ustawa * zabrania sprzedaży i podawania napojów alkoholowych m.in. osobom, których zachowanie wskazuje, że znajdują się w stanie nietrzeźwości (art. 15 ust. 1 pkt 1 ustawy) – zaznacza Walczyńska-Zbylut. W tym samym artykule ustawy mowa jest też o tym, że jeśli sprzedawca ma wątpliwości co do pełnoletności nabywcy, ma prawo zażądać okazania dokumentu stwierdzającego jego wiek. Ustawa milczy natomiast w kwestii sprawdzenia stanu trzeźwości kupującego.
Z osobą nietrzeźwą mamy do czynienia, gdy poziom alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila (0,25 mg alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza). W takiej sytuacji najbardziej sensowny (choć zapewne trudny do przeprowadzenia) wydaje się pomiar trzeźwości. Nie jest to jednak takie proste: - Definitywne ustalenie powyżej opisywanej okoliczności możliwe jest zatem dopiero po przeprowadzeniu specjalistycznych badań w tym zakresie – uważa nasz ekspert.
Jak nie wpaść? Nie sprzedawać
Stwierdzenie, czy osoba wchodząca do sklepu jest nietrzeźwa (powyżej 0,5 promila alkoholu we krwi) lub jest w stanie po spożyciu alkoholu (od 0,2 do 0,5 promila), może być wyjątkowo trudne, szczególnie, że każdy organizm reaguje na alkohol w inny sposób. Beata Walczyńska-Zbylut radzi, aby dokładnie obserwować klientów: - Przed sprzedażą alkoholu konkretnej osobie konieczna jest obserwacja zachowania takiej osoby i – przy przyjęciu wiedzy i doświadczenia przeciętnego obywatela – ustalenie, czy jej zachowanie stwarza realną możliwość oceny, że znajduje się ona w stanie nietrzeźwym. Najczęściej chodzić zatem będzie o takie zachowanie jak: bełkotliwa mowa, zachwianie równowagi, nieskoordynowane ruchy, czasami agresja słowna lub fizyczna.
 |
»Od stycznia po piwo będziesz chodził z butelką zwrotną |
Co zatem w przypadku naszej czytelniczki? Zgodnie z interpretacją Beaty Walczyńskiej-Zbylut należy stwierdzić, że wobec takich okoliczności nie powinny zostać wyciągnięte konsekwencje. – Decydujące znaczenie ma ustalenie, czy można było - uwzględniając doświadczenie i wiedzę statystycznego, zwykłego obywatela - w danej sytuacji stwierdzić, że ta konkretna osoba była w stanie nietrzeźwości, czy zachowanie takiej osoby na to wskazywało – mówi Walczyńska-Zbylut. Pozostaje kwestia udowodnienia tego, że zgodnie z interpretacją prawa klientowi mógł zostać sprzedany alkohol. Innymi słowy, w ewentualnym postępowaniu sądowym musimy dowieść, że klient, któremu sprzedaliśmy alkohol, zachowywał się normalnie.
Prawo dotyczące sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej jest bardzo nieprecyzyjne. Przepisy i ich interpretacja duży ciężar kładą na sprzedawcy, który musi „na oko”, a więc niemiarodajnie, ocenić stan trzeźwości klienta. Konieczna może być w wielu sytuacjach, dla dobra własnego i właściciela punktu sprzedaży, odmowa sprzedaży alkoholu, nawet jeśli będzie to groziło utratą klienta. - Sprzedawca, jeśli wyczuje woń alkoholu od potencjalnego kupującego, powinien odmówić sprzedaży alkoholu takiej osoby, by nie narażać się na ryzyko złamania zakazu. Z uwagi na fakt, iż konsekwencje naruszenia zakazu są wyjątkowo dotkliwe, przy sprzedaży i podawaniu alkoholu lepiej zachować wzmożoną ostrożność i uwagę – zaleca Walczyńska-Zbylut.
Marcin Lekki
Bankier.pl
* Ustawa z dnia 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi
