Polacy coraz później zawierają małżeństwa, a ich liczba od dekad systematycznie spada. Jednocześnie coraz mniej osób popiera tradycyjny model rodziny, w którym tylko mężczyzna pracuje zawodowo, a kobieta zajmuje się domem i dziećmi. Najnowsze dane GUS i badanie CBOS pokazują wyraźną zmianę podejścia Polaków do małżeństwa, związków i podziału ról w rodzinie.
Coraz mniej ślubów, coraz później
W 2025 r. w Polsce zawarto około 133 tys. małżeństw – wynika z najnowszych danych GUS. To kolejny etap długoterminowego spadku liczby zawieranych związków.
Jeszcze w latach 50. zawierano około 260 tys. małżeństw rocznie. W drugiej połowie lat 70. i na początku lat 80. liczba ta przekraczała 300 tys. rocznie. Od drugiej połowy lat 90. liczba ślubów zaczęła jednak systematycznie spadać. Niewielkie odbicie nastąpiło w latach 2007–09, gdy zawierano około 250 tys. małżeństw rocznie. Później trend spadkowy powrócił.
W 2025 r. współczynnik zawierania małżeństw wyniósł zaledwie 3,6 na 1000 mieszkańców. W miastach było to 3,8, a na wsi 3,2.
Ślub po trzydziestce staje się normą
Zmienił się także wiek, w którym Polacy decydują się na małżeństwo. W 2025 r. mediana wieku mężczyzny zawierającego małżeństwo wyniosła 32 lata, a kobiety 30 lat. W porównaniu z 1980 r. oznacza to wzrost o około 7–8 lat.
Widać to szczególnie wyraźnie w najmłodszych grupach wiekowych. W 1980 r. mężczyźni w wieku 20–24 lata stanowili ponad połowę wszystkich nowożeńców. W 2025 r. było ich około 6 proc.
W przypadku kobiet zmiana była jeszcze większa. W 1980 r. około trzy czwarte kobiet zawierających małżeństwo miało mniej niż 25 lat. Obecnie udział ten wynosi niespełna 15 proc.
Najliczniejszą grupę nowożeńców stanowią dziś osoby w wieku 25–29 lat.
Zmniejszająca się liczba ślubów i utrzymująca się liczba rozwodów przekładają się na liczbę istniejących małżeństw.
GUS wskazuje, że od 2011 r. liczba nowo powstających małżeństw jest niższa od liczby małżeństw rozwiązanych – przez śmierć współmałżonka lub rozwód.
Na koniec 2025 r. w Polsce istniało około 8,5 mln małżeństw, czyli o 76 tys. mniej niż rok wcześniej.
Dane GUS i CBOS pokazują więc kilka równoległych zmian: Polacy zawierają małżeństwa później i rzadziej, coraz mniejszy odsetek stanowią pierwsze związki, a jednocześnie rośnie deklarowane poparcie dla partnerskiego podziału pracy i obowiązków domowych. Nie oznacza to jednak zaniku życia w parach – trzy czwarte dorosłych Polaków deklaruje, że pozostaje obecnie w związku.
Coraz więcej małżeństw z cudzoziemcami
Zmienia się również struktura małżeństw zawieranych w Polsce. W 2025 roku zawarto 5821 małżeństw, w których jedna z osób była cudzoziemcem. To wyraźnie więcej niż w 2010 roku, gdy takich związków było 3837. Małżeństwa z obcokrajowcami stanowiły w ubiegłym roku około 4,4 proc. wszystkich małżeństw.
Zmiana jest szczególnie widoczna w przypadku Polaków zawierających związki z cudzoziemkami. W 2010 roku takich małżeństw było 1027, a w 2025 roku już 3025. Liczba małżeństw Polek z cudzoziemcami pozostaje natomiast na zbliżonym poziomie – w 2010 roku było ich 2810, a w 2025 roku 2796.
Wśród cudzoziemek, które w 2025 roku wychodziły za Polaków, najczęściej były Ukrainki i Białorusinki. Polki najczęściej zawierały małżeństwa z Brytyjczykami, Niemcami, Włochami i Ukraińcami. Osobno GUS odnotował 2135 małżeństw zawartych w 2025 roku przez obywateli Ukrainy w Polsce – niemal trzy razy więcej niż w 2022 roku.
Trzy czwarte dorosłych Polaków jest w związku
Badanie CBOS pokazuje również, że mimo zmian w podejściu do małżeństwa i rodziny zdecydowana większość dorosłych Polaków pozostaje w relacji z drugą osobą.
75 proc. badanych deklaruje, że obecnie żyje w związku – formalnym lub nieformalnym.
Większość z nich pozostaje w małżeństwie – dotyczy to 61 proc. wszystkich badanych. Kolejne 14 proc. żyje w związku nieformalnym.
Z drugiej strony wspólne mieszkanie z małżonkiem, partnerem lub partnerką deklaruje 66 proc. dorosłych Polaków.
Coraz mniej pierwszych małżeństw
Dane GUS pokazują jednocześnie, że coraz większą część zawieranych małżeństw stanowią związki osób, które wcześniej pozostawały już w małżeństwie.
W 2025 r. pierwsze małżeństwa stanowiły 73 proc. wszystkich zawieranych związków. W miastach było to 71 proc., a na wsi 77 proc.
GUS wskazuje, że udział pierwszych małżeństw zmniejsza się co roku o około 1–2 pkt proc.
Zmienia się również charakter zawieranych małżeństw. W 2025 r. małżeństwa wyznaniowe stanowiły około 42 proc. wszystkich prawnie zawartych związków. W 2000 r. było to 72 proc.
Na wsi udział małżeństw wyznaniowych wyniósł 54 proc., a w miastach 35 proc.
Większość Polaków chce partnerskiego związku
Zmiany w statystykach małżeństw idą w parze ze zmianą deklarowanych oczekiwań dotyczących życia rodzinnego. Z najnowszego badania CBOS wynika, że 64 proc. Polaków preferuje model partnerski, w którym oboje małżonkowie lub partnerzy pracują zawodowo i po równo dzielą się obowiązkami domowymi oraz opieką nad dziećmi.
To wyraźnie więcej niż w pierwszej dekadzie XXI wieku. Wówczas poparcie dla takiego modelu wynosiło od 41 do 48 proc. W 2020 r. wzrosło do 58 proc., a obecnie sięga już 64 proc.
Jednocześnie szybko spada poparcie dla modelu, w którym tylko mężczyzna pracuje zawodowo, a kobieta zajmuje się domem i dziećmi.
Jeszcze 13 lat temu za takim rozwiązaniem opowiadało się 23 proc. badanych. W 2020 r. było to 14 proc., a w najnowszym badaniu już tylko 7 proc.
Kobieta nadal częściej zajmuje się domem
Nie oznacza to jednak, że wszyscy Polacy oczekują pełnego podziału obowiązków po równo. 21 proc. badanych preferuje model, w którym oboje partnerzy pracują zawodowo, ale to kobieta zajmuje się prowadzeniem domu i wychowywaniem dzieci.
Z kolei 4 proc. wskazuje odwrotny układ – oboje pracują, ale to przede wszystkim mężczyzna zajmuje się domem i dziećmi.
Jeszcze mniej, bo 1 proc., uważa za najlepszy model, w którym wyłącznie kobieta pracuje zawodowo, a mężczyzna zajmuje się domem i dziećmi.
Rozwodów pozostaje około 60 tys. rocznie
Równocześnie w Polsce utrzymuje się wysoka liczba rozwodów. W 2025 r. sądy orzekły niespełna 61 tys. rozwodów. To mniej niż w rekordowym 2006 r., kiedy rozwodów było prawie 72 tys., ale znacznie więcej niż kilka dekad wcześniej.
Rozwód następuje średnio po około 15 latach małżeństwa. Najczęściej wskazywaną przyczyną pozostaje niezgodność charakterów – w 2025 r. była ona wskazywana w około 36 tys. przypadków. Kolejne przyczyny to niedochowanie wierności, alkoholizm oraz nieporozumienia finansowe.
Rośnie także średni wiek osób rozwodzących się. W 2025 r. rozwodzący się mężczyzna miał średnio 44 lata, a kobieta niespełna 42 lata.
Badanie CBOS przeprowadzono od 2 do 12 lipca 2026 r. na próbie 938 osób, z wykorzystaniem metod CAPI, CATI i CAWI. Badanie "Sytuacja demograficzna Polski do 2025 r." zostało opublikowane przez GUS 29 września 2026 roku.
oprac. KWS
