Bankowość internetowa jest zazwyczaj utożsamiana z bankowością elektroniczną. Ta ostatnia jest jednak pojęciem znacznie szerszym od bankowości internetowej. Zgodnie z definicją podaną przez Radę Bankowości Elektronicznej przy Związku Banków Polskich, przez pojęcie bankowości elektronicznej (ang. electronic banking) rozumie się formę usług polegającą na umożliwieniu klientowi dostępu do rachunku bankowego za pośrednictwem komputera lub innego urządzenia elektronicznego oraz łącza telekomunikacyjnego.
Za podstawowe kryterium klasyfikacji przyjmuje się zastosowanie określonego środka komunikacji. Wspomniane kryterium bazuje na różnorodności elektronicznych kanałów dystrybucji usług bankowych.
Bankowość internetowa jest jednym z rodzajów bankowości elektronicznej - jest to dokonywanie transakcji bankowych za pośrednictwem Internetu. Do komunikacji klienta z bankiem wykorzystuje się komputer z przyłączem do Internetu oraz przeglądarkę stron WWW, a także telefon komórkowy z WAP.
Wykorzystanie elektronicznych środków komunikacji do świadczenia usług finansowych nie jest koncepcją nową. Początki bankowości telefonicznej sięgają lat 60. XX wieku. W tym czasie pojawiły się też pierwsze bankomaty. Wprowadzenie home bankingu nastąpiło pod koniec lat 80. ubiegłego wieku. Natomiast przejście do bankowości internetowej jest procesem stosunkowo nowym. Pierwsze usługi w ramach bankowości internetowej pojawiły się w 1994 r., a zaoferowały je dwa banki z USA, La Jolla Bank FSB oraz Wells Fargo. Początek rozwoju bankowości internetowej w Polsce nastąpił w 1998 r., a pierwszym bankiem, który umożliwił internetowy dostęp do konta, był Powszechny Bank Gospodarczy z Łodzi, który w wyniku fuzji został połączony z Pekao SA w styczniu 1999 r.
Rozwój bankowości internetowej cechuje się wysoką dynamiką w relatywnie krótkim czasie. Na początku 1998 r. w Internecie odnotowano około 3 tys. banków z całego świata. O dynamicznym rozwoju bankowości internetowej świadczy zarówno rosnąca liczba banków oferujących dostęp do usług za pośrednictwem Internetu, jak i zwiększająca się liczba klientów internetowych.
Rozwój bankowości internetowej zachodzi nierównomiernie zarówno przestrzennie, jak i w czasie. Najbardziej rozpowszechniła się ona w USA, gdzie odnotowano największą liczbę klientów. W 2000 r. korzystało z niej ok. 11 mln Amerykanów. W Japonii do połowy 2001 r. największe cztery grupy bankowe miały 8,9 mln klientów. Odniesienie powszechności bankowości internetowej do liczby ludności ukazuje przewagę krajów skandynawskich. Tamtejsze banki są najbardziej zaawansowane w procesie wykorzystania bankowości internetowej, czemu sprzyja wysoki poziom kultury technicznej Skandynawów.
W Polsce omawiany wskaźnik był w 2000 r. znacznie niższy niż w porównywanych krajach. Z przytoczonych przykładów wynika również, że w naszym kraju istnieją bariery, które opóźniają rozwój bankowości internetowej, wśród których wymienia się trudności z dostępem do Internetu, małą przepustowość sieci (szybkości transferu danych), a także koszty zarówno połączeń, jak i sprzętu.
Niemniej na koniec 2003 r. liczba kont internetowych wyniosła 1 757 300. Przy założeniu, że liczba rachunków internetowych jest równa liczbie klientów internetowych, z wirtualnej bankowości korzystało 4,5 proc. społeczeństwa, co stanowiło prawie trzydziestopięciokrotny przyrost w stosunku do 2000 r. Dalszy ekspansywny rozwój bankowości internetowej w Polsce potwierdza prognoza Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową (IBnGR).
Według Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową do 2006 r. powinno istnieć w Polsce 3,3 mln kont internetowych. Oznaczałoby to osiągnięcie wskaźnika liczby kont w Internecie do liczby kont osobistych ogółem na poziomie 14,2 proc. Bankowość internetowa w Polsce ma duży potencjał rozwoju. Liczba Polaków zainteresowanych aktywnym korzystaniem z usług, jakie umożliwia Internet, systematycznie rośnie.
Skąd taki boom?
Istotny wpływ na upowszechnianie się bankowości internetowej ma szybki i łatwy sposób założenia konta bankowego. O wzroście popularności bankowości internetowej decydują jednak w głównej mierze korzyści, jakie osiąga z jej stosowania zarówno klient, jak i bank. Dla klienta korzystanie z niej oznacza przede wszystkim wygodę oraz oszczędność czasu i pieniędzy. Natomiast do zasadniczych korzyści banku zalicza się redukcję kosztów związanych z rozbudowaną siecią oddziałów, obsługą klientów oraz przetwarzaniem dokumentów papierowych, możliwość szybkiego dotarcia do odległych geograficznie podmiotów, rozwijania nowych rynków oraz wzbogacania oferty bankowej.
Szybkie upowszechnianie bankowości internetowej jest związane z łatwością, z jaką klient może stać się posiadaczem konta bankowego.
Wykorzystanie Internetu w łączności z bankiem nie tylko ułatwiło klientowi dostęp do instytucji bankowej i własnego konta, ale także wpłynęło na wygodę korzystania z usług bankowych oraz na oszczędność czasu. O wygodzie kontaktowania się klienta z bankiem za pośrednictwem Internetu świadczy możliwość wglądu do konta bankowego oraz dokonania transakcji bankowych w najdogodniejszym dla klienta czasie i miejscu. Klienci unikają przede wszystkim oczekiwania w kolejkach oraz wypełniania papierowych formularzy, co wpływa na oszczędność czasu klienta. W wyniku automatyzacji transakcji wykonywanych przez Internet znacznemu uproszczeniu ulegają procedury oferowania usług, w konsekwencji podstawowe czynności realizowane są relatywnie szybko.
Niższe dla klienta i dla banku
Oszczędność pieniędzy klienta wynika z redukcji kosztów działalności banku na skutek automatyzacji podstawowych transakcji dokonywanych za pośrednictwem Internetu. Redukcja kosztów działalności banku spowodowana jest zwiększoną wydajnością pracy, eliminacją kosztów druków, obsługi kasowej i obsługi dysponenckiej. Korzyści banku płynące z niższych kosztów działalności przekazywane są klientowi przez rezygnację z pobierania opłat za usługi dokonywane z wykorzystaniem Internetu, które w tradycyjnych bankach są zazwyczaj płatne. Oszczędność pieniędzy możliwa jest również za sprawą wprowadzenia przez bank opłat ryczałtowych, pobieranych na przykład za transakcje dokonywane na rynku papierów wartościowych. Niższe koszty działalności banku przekazywane są również klientowi także w postaci wyższego oprocentowania depozytów.
Bankowość internetowa stwarza również niespotykane dotąd możliwości rozwoju banku. Świadczy o tym fakt, że wykorzystanie Internetu zmieniło nie tylko sposób sprzedaży i dostarczania usług, lecz także sposób funkcjonowania banku. Przyczynił się on do powstania przedsiębiorstw nowej generacji, określanych mianem przedsiębiorstw wirtualnych, funkcjonujących wyłącznie z wykorzystaniem Internetu. Chcąc prowadzić działalność bankową, nie trzeba tworzyć całej organizacji.
Możliwość tworzenia banków internetowych oznacza redukcję kosztów banku związanych z rozbudowaną siecią oddziałów. Tradycyjnym bankom pozwala również na znaczące oszczędności, polegające na redukcji kosztów pocztowych, druku ulotek, prospektów i formularzy, utrzymania nieruchomości oraz opłacania personelu. W analizie strategii internetowej kanadyjskiego Royal Bank wymienia się oszczędności rzędu 45 mln dol. kanadyjskich w ciągu trzech lat, przy założeniu obsługi około 40-60 tys. transakcji dziennie za pośrednictwem Internetu.
Świat stał się mniejszy
Bankowość internetowa stwarza niespotykane dotąd możliwości dotarcia z ofertą bankową do odległych od siebie podmiotów - w relatywnie krótkim czasie. Podana jest ona do wiadomości publicznej za pośrednictwem Internetu oraz za pomocą standardowych urządzeń komunikacyjnych, takich jak komputer czy telefon komórkowy i w ciągu kilku sekund zostaje rozprowadzona po świecie. W ten sposób otwierają się nowe rynki. Zyskują też rację bytu usługi, których sprzedaż byłaby za droga na rynku tradycyjnym z powodu braku odpowiedniej liczby kupujących.
Internet zapewniając zmniejszenie znaczenia czasu i odległości stwarza nowe możliwości tworzenia sieci kooperujących ze sobą partnerów. Ułatwia tworzenie aliansów strategicznych banku internetowego z oferentami usług - niekoniecznie bankowych - w celu wzbogacenia oferty. Zarządy banków internetowych nawiązują współpracę z zewnętrznymi dostawcami usług brokerskich, ubezpieczeniowych, inwestycyjnych oraz kart kredytowych. Niekiedy taka współpraca rozciąga się poza obszar finansów i klienci mogą kupić na stronie WWW banku na przykład książki czy muzykę. Z punktu widzenia banku tworzenie aliansów strategicznych rewidowanych na bieżąco w zależności od zmiany preferencji klientów jest korzystniejsze niż tworzenie rozbudowanych i nieelastycznych konglomeratów finansowych.
Internet zmienia banki
Przyczyny szybkiego upowszechniania bankowości internetowej stanowią o jej przewadze nad dotychczasowymi kanałami dystrybucji usług bankowych. W wielu bankach Internet traktowany jest tylko jako dodatkowy kanał dystrybucji. Jest on jednak tak różny od dotychczasowych, że powoduje głębokie zmiany jakościowe w bankowym modelu biznesu. Bankowość internetowa wpływa bowiem nie tylko na zmianę sposobu sprzedaży i dostarczania usług, ale także całego sposobu funkcjonowania banku.
Dynamiczny rozwój bankowości internetowej wynika nie tylko z popularności Internetu, lecz jest rezultatem nowej jakości w łączności klientów z bankiem oraz chęci wykorzystania nowych możliwości dla rozwoju banku. Odmienność kontaktu za pośrednictwem Internetu od tradycyjnego, osobistego kontaktu klienta z bankiem wyraża się głównie w kwestiach wygody dostępu do banku i własnego konta, a także w aspekcie kosztowym i czasowym. Bankowi wykorzystanie bankowości internetowej stwarza natomiast niespotykane dotąd możliwości rozwoju. W celu pełnego wykorzystania możliwości, jakie zapewnia bankowość internetowa, Internet powinien być traktowany przez banki nie tylko jako dodatkowy kanał dystrybucji, lecz jako narzędzie zasadniczych zmian w sposobie funkcjonowania instytucji bankowej. Żeby jednak tendencja wzrostowa użytkowników zarówno Internetu, jak i bankowości internetowej w Polsce utrzymała się, niezbędne jest likwidowanie istniejących barier. Przede wszystkim zaś dostosowanie infrastruktury telekomunikacyjnej kraju z punktu widzenia: gęstości sieci, jej jakości oraz kosztów eksploatacji
Honorata Balicka
Autorka jest doktorantką Wydziału Ekonomicznego Uniwersytetu Gdańskiego w Sopocie
Zaprenumeruj BANK
Źródło:
