Spółka rozwiązana, majątek zostaje
Rozwiązanie spółki cywilnej w większości przypadków następuje na podstawie porozumienia wspólników. Przyczyną rozwiązania mogą być również inne zdarzenia, np. wydanie wyroku przez sąd lub ogłoszenie upadłości wspólnika.
Rozwiązanie spółki oznacza konieczność uporządkowania spraw związanych z majątkiem wspólnym wspólników. W trakcie istnienia spółki jest on niepodzielny. Po rozwiązaniu zostaje objęty współwłasnością w częściach ułamkowych. Tym samym każdy ze wspólników ma udziały we wszystkich przedmiotach majątkowych wchodzących w skład majątku wspólnego, nie mając jednocześnie żadnego na wyłączność. Podział majątku ma zmienić ten stan rzeczy.
Spłata długów, zwrot wkładów
Podział majątku musi zostać poprzedzony spłatą długów spółki. Jak wynika z art. 875 § 2 Kodeksu cywilnego z majątku pozostałego po zapłaceniu długów spółki zwraca się wspólnikom ich wkłady. Wkłady wniesione tylko do używania (nie na własność) zwraca się wspólnikom w naturze. Z kolei w pieniądzu wypłaca się wartość wkładów oznaczoną w umowie spółki, a w braku takiego oznaczenia - wartość, którą wkłady te miały w chwili wniesienia. Pozostała część majątku podlegać będzie podziałowi. Podział powinien nastąpić w takim stosunku, w jakim wspólnicy uczestniczyli w zyskach spółki (art. 875 § 3 K.c.). Powyższe regulacje mogą być jednak modyfikowane przez postanowienia umowy spółki.
Najlepiej za darmo
Podział majątku w niektórych wypadkach może odbyć się bez ponoszenia kosztów. Dotyczy to sytuacji, gdy w skład podlegającego podziałowi majątku nie wchodzi nieruchomość, a wspólnicy są zgodni co do zasad jego podziału.
Wiąże się to z tym, że zniesienie współwłasności w części dotyczącej spłat lub dopłat podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Dlatego też podatku nie trzeba płacić, gdy uda się podzielić majątek w taki sposób, aby żaden ze wspólników nie zobowiązywał się do spłacania pozostałych.
Przykład
Po spłacie długów i zwrocie wkładów pieniężnych do podziału między dwóch wspólników pozostały: komputer o wartości 1 tys. zł i meble o takiej samej wartości. Za obopólną zgodą jeden ze wspólników przejął na własność komputer, a drugi meble.
Spłat niestety trudno uniknąć w sytuacji, gdy większą część wartości majątku tworzy tylko jeden z jego składników. Wówczas osoba otrzymująca ten przedmiot na własność w wyniku podziału majątku najczęściej zobowiązuje się do spłat. W związku z tym strony muszą rozliczyć się z PCC.
Przykład
Do majątku wspólnego dwuosobowej spółki cywilnej należały: samochód o wartości 8 tys. zł oraz przedmioty wyposażenia biura warte 2 tys. zł. W ramach podziału pierwszy wspólnik przejął na własność przedmioty wyposażenia, a drugi samochód i zobowiązał się dokonać na rzecz pierwszego spłaty w kwocie 3 tys. zł. Ta suma będzie stanowić podstawę opodatkowania PCC.
Umowa o zniesienie współwłasności w odniesieniu do rzeczy ruchomych może być zawarta nawet w formie ustnej. Dla bezpieczeństwa lepiej jednak ją utrwalić na piśmie. Najlepiej łącznie z oświadczeniem o rozwiązaniu spółki za porozumieniem wszystkich wspólników.
Gdy jest nieruchomość
Najwięcej problemów sprawia rozliczenie, gdy do majątku wspólnego wchodzi nieruchomość. Tu bowiem umowa o zniesieniu współwłasności w zwykłej formie pisemnej nie wystarczy. Do przeprowadzenia sprawy trzeba będzie zaangażować sąd lub notariusza.
Umowne zniesienie współwłasności nieruchomości przed notariuszem ma kilka zalet. Po pierwsze, można je załatwić od ręki. Po drugie, rejent wyręcza wspólników w rozliczeniu z PCC. Pobiera od nich ten podatek i przekazuje do urzędu skarbowego. Po trzecie, załatwia za wspólników sprawy wieczystoksięgowe. Niestety, za to wszystko inkasuje też swoje wynagrodzenie - tzw. taksę notarialną. Wysokość taksy zależy od ogólnej wartości majątku objętego umową. Im większa jego wartość, tym wyższa taksa. Jeżeli wartość ta nie przekracza 7.000 zł, nie powinniśmy zapłacić u notariusza więcej niż 300 zł, czyli tyle, ile wynosi opłata za zgodny wniosek do sądu o zniesienie współwłasności. Umowne zniesienie współwłasności przed notariuszem, co do zasady, jest więc droższe. Rejent może jednak odstąpić od stosowania stawki maksymalnej i okazać się konkurencyjny wobec sądu.
Przed sądem
Jeśli wspólnicy nie mogą dojść do porozumienia co do podziału majątku wspólnego, sprawa zapewne trafi do sądu. Sądowe postępowanie o podział majątku wspólnego może być jednak wykorzystane również w sytuacji, gdy wspólnicy są zgodni co do sposobu podziału majątku.
W tym ostatnim przypadku z wnioskiem inicjującym sprawę powinni wystąpić wszyscy wspólnicy. We wniosku należy podać: ogólną wartość wspólnego majątku z wymienieniem jego wszystkich składników, a także zgodny projekt jego podziału. Wniosek powinien zawierać uzasadnienie. Należy w nim przytoczyć dowody na jego poparcie. Od wniosku zawierającego projekt zgodnego podziału pobiera się opłatę stałą w kwocie 300 zł. Jeśli zgodnego projektu brak i między wspólnikami ma toczyć się spór o podział, opłata od wniosku wyniesie 1.000 zł.
Sprawy o podział majątku wspólnego wspólników po rozwiązaniu spółki cywilnej są rozpoznawane przez sądy gospodarcze w trybie postępowania nieprocesowego. Pomimo że są to tzw. sprawy gospodarcze, to nie będą miały do nich zastosowania dość rygorystyczne przepisy o postępowaniu przed sądami gospodarczymi.
Postanowienie o zniesieniu współwłasności sąd z urzędu przekaże do właściwego urzędu skarbowego. Dlatego, gdy sąd orzekł obowiązek spłat, trzeba niezwłocznie rozliczyć się z podatku od czynności cywilnoprawnych.
|
Jaki PCC? Ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych przewiduje dwie stawki podatku przy zniesieniu współwłasności:
Podstawę opodatkowania stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego nabytego ponad wartość udziału we współwłasności. |
Podstawa prawna: ustawa z dnia 23.04.1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.).
Gazeta Podatkowa Nr 301 z dnia 2006-11-27
