Rejestr zastawów, czyli gdzie, jak i za ile sprawdzić rzecz

Rzecz, którą chcemy kupić, np. maszyna czy samochód może być obciążona zastawem rejestrowym, podobnie jak nieruchomości bywają obciążone hipoteką. Zanim zdecydujemy się na niemały wydatek, warto to wcześniej sprawdzić.

Po co sprawdzać?

Aby uniknąć przykrej niespodzianki. Może okazać się później, że osoba, która rzecz nam sprzedała sama kupiła ją na kredyt, a zabezpieczeniem spłaty kredytu był zastaw rejestrowy ustanowiony na tej rzeczy. Zastaw taki jest wpisywany do specjalnego rejestru. Obciąża on rzecz niezależnie od tego, kto stanie się jej kolejnym właścicielem. Konsekwencją kupna np. samochodu obciążonego zastawem rejestrowym jest to, że jeśli kredyt nie zostanie przez kredytobiorcę spłacony, bank będzie mógł pozwać do sądu nowego właściciela i wyegzekwować należności z kupionego przez niego pojazdu obciążonego zastawem. Bez znaczenia będzie, że nabywca o kredycie i zastawie nic nie wiedział. Nie zawsze informacja o obciążeniu auta zastawem znajduje się w dowodzie rejestracyjnym. Pewność daje tylko sprawdzenie w rejestrze zastawów. Przepisy są tu bezwzględne - nikt nie może zasłaniać się nieznajomością danych ujawnionych w rejestrze (art. 38 ust. 1 ustawy). Dzięki sprawdzeniu w rejestrze dowiemy się, czy osoba sprzedająca nam rzecz nie jest w nim wpisana jako zastawca (czyli dłużnik).

Jak to zrobić?

Udzielaniem informacji z rejestru zastawów zajmuje się wchodząca w skład Ministerstwa Sprawiedliwości Centralna Informacja o Zastawach Rejestrowych. Wydaje ona odpisy i zaświadczenia mające moc dokumentów wydawanych przez sąd.

Wnioski o wydanie odpisu czy zaświadczenia składa się na urzędowych formularzach. Można je otrzymać w sądach lub ściągnąć ze strony internetowej ministerstwa (www.ms.gov.pl). Wnioski niezłożone na formularzach, źle wypełnione lub nieopłacone nie są rozpatrywane.

Wnioski można składać w:

• Centralnej Informacji o Zastawach Rejestrowych w Warszawie, ul. Ostrobramska 75 C (gmach PROMENADA) - osobiście lub pocztą; opłatę za wnioski należy wówczas wnieść na rachunek bankowy: Ministerstwo Sprawiedliwości, Aleje Ujazdowskie 11, 00-950 Warszawa, NBP O/O Warszawa Konto 77 1010 1010 0400 1922 3100 0000,
• ekspozyturach Centralnej Informacji znajdujących się przy każdym sądzie rejonowym wydziale gospodarczym - rejestru zastawów (patrz: wykaz) - tylko osobiście; w takim przypadku opłatę uiszcza się na miejscu w kasie sądu lub na rachunek bieżący dochodów sądu, przy którym funkcjonuje ekspozytura.

Ustalone zostały cztery formularze wniosków: wniosek o wydanie zaświadczenia o wpisie podmiotu jako zastawcy w rejestrze zastawów (DW-1), wniosek o wydanie zaświadczenia o wpisie podmiotu jako zastawcy określonego przedmiotu w rejestrze zastawów (DW-2), wniosek o podanie numeru pozycji rejestru zastawów (DW-3), wniosek o wydanie odpisu z rejestru zastawów (DW4). Wzory poprawnie wypełnionych formularzy są wywieszone w ekspozyturach Centralnej Informacji, można je też przeglądać na stronie internetowej www.cors.gov.pl/wzorydw.htm. Osoba, która nie ma pewności, czy sprzedawca figuruje w zastawie czy nie, powinna wypełnić formularz DW-1 lub DW-2. Osobiste udanie się do ekspozytury Centralnej Informacji ma tę zaletę, że na zaświadczenie nie trzeba długo czekać, a pracownik od razu sprawdzi, czy formularz został poprawnie wypełniony.

Ile to kosztuje?

Za udzielanie informacji oraz wydawanie odpisów i zaświadczeń pobierane są opłaty w następującej wysokości:

• 20 zł za wydanie zaświadczenia,
• 15 zł za wydanie odpisu lub udzielenie informacji na wniosek o wydanie odpisu z rejestru zastawów,
• 10 zł za udzielenie informacji na wniosek o podanie numeru pozycji rejestru zastawów.

Wykaz sądów rejonowych prowadzących rejestr zastawów

Czy będzie szybciej i wygodniej?

Dostęp do danych zgromadzonych w rejestrach przez Internet, bez ruszania się z domu czy biura - o zaletach takiego rozwiązania nikogo nie trzeba przekonywać. Obecnie nie jest to możliwe, ale ma się to zmienić. Do Sejmu trafił projekt przygotowanej przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Cywilnego nowelizacji przepisów ustawy o zastawie rejestrowym. Przewiduje on rewolucyjne zmiany w dostępie do informacji zgromadzonych w rejestrze zastawów. Z jednej strony tak jak obecnie ma działać w ramach Ministerstwa Sprawiedliwości Centralna Informacja o Zastawach Rejestrowych, która pozostanie jedyną właściwą instytucją w zakresie wydawania dokumentów (odpisów i zaświadczeń) mających walor sądowy. Nowością będzie natomiast dopuszczenie do danych zewnętrznego, komercyjnego podmiotu, tzw. dystrybutora, z którym umowę podpisze Ministerstwo Sprawiedliwości. Dystrybutor będzie odpłatnie udzielał takich samych informacji jak Centralna Informacja. Różnica ma polegać na tym, że dostęp do danych za pośrednictwem dystrybutora ma być znacznie bardziej dostępny, szybszy i prostszy, gdyż będzie się odbywać przede wszystkim za pośrednictwem Internetu. Nie trzeba więc będzie osobiście udawać się do sądów ani czekać na korespondencję z Centralnej Informacji.

Na te zmiany trzeba będzie jednak jeszcze poczekać - Sejm musi najpierw uchwalić nowelizację ustawy, a następnie Ministerstwo Sprawiedliwości - podpisać umowę z dystrybutorem. Od wejścia w życie ustawy minie też zapewne kilka miesięcy na przygotowania techniczne całego projektu. Jeśli nowe rozwiązanie sprawdzi się w praktyce, kolejnym krokiem, na który czekają przedsiębiorcy powinno być wprowadzenie podobnych rozwiązań umożliwiających dostęp przez Internet do danych o przedsiębiorcach zgromadzonych w najważniejszym rejestrze - Krajowym Rejestrze Sądowym. Ze względu jednak na rozmiary tego rejestru byłaby to operacja droższa i znacznie bardziej czasochłonna. Na razie pozostaje mieć nadzieję, że pomysł z internetowym dostępem do rejestru zastawów zostanie jak najszybciej wcielony w życie.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 6.12.1996 r. o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów (Dz. U. nr 149, poz. 703 ze zm.).

Źródło: