W ubiegłym tygodniu informowaliśmy, że Londyn zakazał wypłacania wynagrodzenia w złocie. Taka praktyka umożliwiała odprowadzanie niższych podatków do kasy państwa i w związku z tym wiązała się z wyższą pensją netto. Zapytaliśmy ekspertów, czy takie rozwiązanie jest możliwe w Polsce.
Specjaliści nie pozostawiają złudzeń - co prawda wypłata części wynagrodzenia w "królewskim metalu" jest w niektórych wypadkach możliwa, ale nie da się w ten sposób uniknąć zapłacenia podatku dochodowego czy składek na ubezpieczenie społeczne.
– Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, dopuszczalna jest wypłata wynagrodzenia w innej formie niż pieniężna. Należy jednak zwrócić przy tym uwagę na przepisy kodeksu pracy, które stanowią, że częściowe spełnienie wynagrodzenia w innej formie niż pieniężna jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy przewidują to ustawowe przepisy prawa pracy lub układ zbiorowy pracy – mówi Michał Rodak, senior konsultant w Grant Thornton Polska. – Można zatem stwierdzić, że nie jest zakazane, aby pracownik otrzymywał wynagrodzenie w innej formie niż pieniężna np. w złocie bądź innym aktywie, jednak należy pamiętać, że może to dotyczyć jedynie części wynagrodzenia oraz niezbędne jest, aby przewidywały to ustawowe przepisy prawa pracy lub układ zbiorowy pracy – tłumaczy ekspert.
Na podobnym stanowisku stoją eksperci EY. – Polskie prawo cywilne przewiduje możliwość wykonania zobowiązania pieniężnego w formie innej niż zapłata pieniężna m.in. poprzez możliwość spełnienia świadczenia w naturze (zatem również w postaci wynagrodzenia w formie złotych sztabek, bulionu itp.) – mówi Eliza Skotnicka, starszy manager w zespole People Advisory Services. Dzięki takim zapisom górnicy otrzymują deputat węglowy.
Ile podatków i składek od pensji w złocie?
Wypłacenie części wynagrodzenia w złocie nie wpłynęłoby jednak na zmniejszenie opodatkowania i oskładkowania pensji. – Przychód uzyskany z tytułu świadczenia w formie złota podlegałby opodatkowaniu na tych samych zasadach, jak standardowe wynagrodzenie pieniężne wynikające ze stosunku pracy, umowy zlecenia czy dzieło itp. – wyjaśnia Joanna Charchuła-Pietrzyk, starszy konsultant, doradca podatkowy w zespole People Advisory Services. – Składki również byłyby takie same jak w przypadku wynagrodzenia wypłacanego w pełni w formie pieniężnej, ponieważ zgodnie z przepisami o składkach na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, podstawę naliczania składek stanowi przychód z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy – dodaje Rodak.
Aby policzyć wysokość podatku dochodowego i składek, można skorzystać np. z kalkulatora wynagrodzeń Bankier.pl. Jak ustalić wysokość zobowiązania wobec państwa za wynagrodzenie w złocie?
- Wartość pieniężną takiego świadczenia w naturze określa się na podstawie cen rynkowych stosowanych w obrocie rzeczami lub prawami tego samego rodzaju i gatunku, z uwzględnieniem w szczególności ich stanu i stopnia zużycia oraz czasu i miejsca ich uzyskania. Od wartości świadczenia w złocie należałoby pobrać zaliczkę na PIT. W przypadku braku możliwości poboru zaliczki, pracownik jest zobowiązany wpłacić właściwą kwotę pieniężną pracodawcy – mówi Skotnicka.
Część wynagrodzenia wolna od składek?
Doradcy podatkowi wskazują jednak pewną furtkę, którą teoretycznie można by wykorzystać, ale odradzają takie rozwiązanie. – Istnieją co prawda pewne możliwości efektywnego ustrukturyzowania świadczenia, które pozwoliłyby na skorzystanie ze zwolnienia świadczenia z obowiązku zapłaty składek na ZUS, jednak wiązałoby się to z koniecznością spełnienia dodatkowych warunków. Aby możliwe było skorzystanie z tej preferencji, prawo do nabywania złotych sztabek/bulionu musiałoby zostać zapisane w obowiązującym u danego pracodawcy układzie zbiorowym pracy, regulaminie wynagradzania lub przepisach o wynagradzaniu. Pracownicy musieliby również ponosić częściową odpłatność za złoto – mówi Charchuła-Pietrzyk.
– Możliwe natomiast są inne sposoby motywowania czy wynagradzania pracowników, które nadal są preferowane podatkowo przez ustawodawcę. Jedną z nich jest przyznawanie pracownikom akcji spółki. Dochód taki, o ile spełnione są pewne warunki, opodatkowany jest dopiero w momencie sprzedaży akcji, 19% stawką podatkową - podsumowuje ekspertka.
Według danych OECD klin podatkowy (czyli różnica między kosztem przedsiębiorcy a płacą netto pracownika) wynosi w Polsce 35,78 proc.
Maciej Kalwasiński
