PIT a kilka źródeł przychodów. Jak wypełnić deklarację?

W przypadku gdy podatnicy osiągają przychody z różnych źródeł (np. umowa o pracę, umowy-zlecenia czy dochody z najmu), nie zawsze będzie możliwe dokonanie rozliczenia rocznego na jednym zeznaniu podatkowym.

Kilka umów o pracę i koszty

Gdy w trakcie roku podatkowego 2017 r. podatnik zatrudniony był przez więcej niż jednego pracodawcę na podstawie umowy o pracę, może złożyć jedno zeznanie podatkowe na formularzu PIT-37, sumując w jednym wierszu tej deklaracji wszystkie przychody oraz zaliczki (pola 37-43, PIT-37).

W takim wypadku trzeba jednak zwrócić uwagę na to, że nie każdy z zatrudniających pracodawców ograniczał i umniejszał pobierane i przekazywane do US zaliczki na podatek dochodowy w związku z prawem do odliczenia kosztów uzyskania przychodu. Składając zeznanie, powinien o tym pamiętać sam podatnik, a jego łączne ryczałtowe koszty uzyskania przychodów nie mogą przekroczyć następujących kwot:

• łącznie 2002 zł 05 gr za rok podatkowy, w przypadku gdy podatnik uzyskuje przychody równocześnie z tytułu więcej niż jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej;

• łącznie 2502 zł 56 gr za rok podatkowy, w przypadku gdy podatnik uzyskuje przychody równocześnie z tytułu więcej niż jednego stosunku służbowego, stosunku pracy, spółdzielczego stosunku pracy oraz pracy nakładczej, a miejsce stałego lub czasowego zamieszkania podatnika jest położone poza miejscowością, w której znajduje się zakład pracy, a podatnik nie uzyskuje dodatku za rozłąkę.

Jeżeli zatrudniony rozlicza koszty podwyższone w związku z korzystaniem z praw autorskich i pokrewnych, wówczas ich łączna wartość nie może być wyższa niż 42 764 zł.  W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że w związku z przyjęciem przez sejm stosownych zmian limit odliczeń w tym przypadku od dochodów uzyskiwanych w roku podatkowym 2018 r. (rozliczanym w 2019 r.) wzrośnie do kwoty
85 528 zł, które będzie można odpisać od podstawy opodatkowania.

Otrzymywanie wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia u kilku podmiotów może również prowadzić do tego, iż łączne osiągnięte dochody przekroczą poziom pierwszego progu podatkowego (85 528 zł) i od części z nich (nadwyżki) konieczne będzie zapłacenie podatku w wyższej skali podatkowej (32 proc.), w stosunku do progu według którego pobierane były przez poszczególnych pracodawców w trakcie roku zaliczki na podatek (18 proc.). W takim przypadku może wystąpić konieczność dopłaty podatku. Należny podatek musi być wtedy zapłacony do dnia 30 kwietnia 2018 r. (ale niekoniecznie w tym samym dniu, w którym złożono PIT).

Umowa o pracę i umowa-zlecenie z tym samym pracodawcą

Pracownik powinien pamiętać, że w przypadku zawarcia dodatkowej umowy-zlecenia ze swoim pracodawcą, składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne od tej umowy pobrane zostaną na takiej samej zasadzie jak te od umowy o pracę. Nie dochodzi bowiem do tzw. zbiegu tytułów ubezpieczenia.

Informacje istotne dla sporządzenia rocznego zeznania dot. umowy-zlecenia zawartej ze swoim pracodawcą przekazywane będą łącznie z danymi dot. umowy o pracę na jednym formularzu PIT-11. W takim wypadku podatnik złoży również jedno zeznanie roczne - korzystając z formularza PIT-37.

Umowy-zlecenia i umowy o dzieło rozliczane ryczałtowo

Kiedy podatnik w trakcie roku podatkowego zawiera liczne umowy-zlecenia lub o dzieło, w których każdorazowa kwota należności określona w umowie zawartej z osobą niebędącą pracownikiem płatnika nie przekracza 200 zł, podatek pobierany jest ryczałtowo w wysokości 18 proc. przychodu. Nie podlega on wtedy obniżaniu o koszty uzyskania przychodu.

Podatnik nie otrzymuje wtedy od zleceniodawców informacji PIT-11. Tak uzyskiwanych przychodów nie deklaruje się w rocznym zeznaniu podatkowym. Jeżeli w danym roku podatnik osiągał dochody tylko z takich tytułów, wtedy nie ma obowiązku składać rocznej deklaracji podatkowej.

Wiele umów-zleceń

W przypadku przychodów uzyskiwanych z tytułu wielu umów-zleceń, podatnik może wykazać, iż koszty uzyskania przychodów były wyższe niż standardowo przyjmowane ryczałtowe 20 proc. podstawy ich uzyskania. W tym celu zgromadzić musi odpowiednie dowody i przechowywać je odpowiednio długo na wypadek ewentualnej kontroli.

Przykład:

Gdy podatnik zawarł umowę o świadczenie usługi marketingowej, ryczałtowe koszty uzyskania naliczone zostały w kwocie 2000 zł. Jednak gdy dla realizacji tej usługi konieczna była zapłata honorarium aktorowi o wartości 3000 zł, podatnik może wykazywać podwyższone rzeczywiście poniesione koszty podatkowe.    

W związku z zawarciem umowy z różnymi zleceniodawcami podatnik powinien od każdego z nich otrzymać informacje PIT-11. Jeżeli podatnik uzyskał dochody tylko z tych tytułów, może je wszystkie rozliczyć w jednym zeznaniu rocznym składanym na formularzu PIT-37, wpisując kwoty przychodów i kosztów zsumowane w jednym odpowiednim wierszu tej deklaracji. 

Umowy o pracę oraz umowy o dzieło z tym samym pracodawcą

Gdy podatnik będący pracownikiem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę jednocześnie zawiera umowę o dzieło ze swoim pracodawcą - od takich umów obowiązkowo pracodawca pobiera również składki na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne.

W przesłanej podatnikowi informacji PIT-11 przekazywanym pracownikowi składki ubezpieczeniowe naliczane powinny być zarówno od umowy o dzieło, jak i od umowy o pracę. Pracownik w PIT-37 przychody rozliczy odrębnie – naliczając odrębne koszty uzyskania przychodów – dla umowy o pracę w poz. 37 – 41 PIT-37, dla umowy o dzieło – w poz. 47-51 tej deklaracji.

Umowa o pracę i umowy o dzieło z  przeniesieniem praw autorskich

W przypadku umów o pracę zawierających przepisy dot. powierzenia przez pracownika pracodawcy praw autorskich za dodatkowym wynagrodzeniem nie ma konieczności wykazywania dochodów z takiej umowy jako pochodzących z dwóch źródeł.

Koszty muszą zostać przez podatnika ujęte w takiej samej formie, jak robi to płatnik tzn. w poz. 37-41 zeznania PIT-37. 

W takim przypadku trzeba też pamiętać o maksymalnym limicie odliczeń kosztów uzyskania wynoszącym obecnie 42 764,00 zł. Podatnik musi zdawać sobie sprawę z tego, że limit ten jest wspólny i dotyczy zarówno dochodów pochodzących z umów o pracę, jak i umów o dzieło z przeniesieniem praw autorskich osiąganych w tym samym roku podatkowym. Po przekroczeniu limitu nie można kosztów od nadwyżki naliczać w ogóle, nawet jeśli dochody uzyskiwano z wielu umów pozwalających na stosowanie 50 proc. kosztów uzyskania przychodu.

Umowa o pracę a dochód ze sprzedaży nieruchomości    

W przypadku zbycia przez podatnika prywatnej nieruchomości i realizacji prywatnie praw związanych z nieruchomościami podatnik powinien złożyć deklarację PIT-39. Ponieważ do dochodów tych nie ma zastosowanie ogólne opodatkowanie według skali w przypadku uzyskiwania dochodów z innych źródeł np. umowy o prace, należy złożyć dwa zeznania podatkowe PIT-37 oraz PIT-39. 

Deklaracja PIT-39, podobnie jak PIT-37, powinna zostać złożona do 30 kwietnia danego roku.

Dochody ze spadku oraz dochody z darowizn

Podatnik nie ma obowiązku wskazywać w rocznych zeznaniach podatkowych przychodów, które nie podlegają podatkowi dochodowemu od osób fizycznych, ani tez zwolnionych od opodatkowania. W takim razie sam fakt nabycia spadku czy też darowizny nie powoduje konieczności wskazywania jego wartości w rocznym rozliczeniu podatku dochodowego od osób fizycznych PIT. Oba bowiem źródła przysporzenia opodatkowane są na podstawie ustawy o podatku od spadów oraz darowizn.    

Obowiązek uwzględnienia przychodów w Picie pojawi się natomiast w momencie w którym podatnik uzyska przychód pochodzący ze sprzedaży albo rozporządzania otrzymanym majątkiem spadkowym przed upływem terminu odpowiednio:

1. dla rzeczy ruchomych 6 miesięcy od końca miesiąca, w jakim nabyto spadek;
2. dla nieruchomości 5 lat od końca roku podatkowego, w jakim nastąpiło nabycie spadku.

Podobnie też obowiązek uwzględnienia zdarzenia w Picie wystąpi w przypadku sprzedaży bądź rozporządzenia nieruchomością otrzymaną w darowiźnie w terminie 5 lat od końca roku podatkowego, w jakim nastąpiło nabycie spadku.

Kwoty otrzymane w tym terminie są traktowane jako przychód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym.

Podstawą do naliczenia podatku jest dochód ze sprzedaży stanowiący różnicę między przychodem ze zbycia nieruchomości a kosztem uzyskania tego przychodu. Kosztami w takim przypadku mogą być np. nakłady, które zwiększyły wartość nieruchomości. 

Uniknąć zapłaty podatku dochodowego z tytułu sprzedaży nieruchomości otrzymanej w darowiźnie  bądź też w spadku przed upływem lat 5 można tylko gdy w terminie 2 lat od zakończenia roku podatkowego w jakim doszło do zbycia nieruchomości środki uzyskane przeznaczone zostaną na własne cele mieszkaniowe.

Zgodnie z ustawą cele mieszkaniowe to m.in.:

1. nabycie budynku lub lokalu mieszkalnego, jego części lub udziału w takim budynku, lokalu stanowiącym odrębną nieruchomość;
2. nabycie spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego prawa do domu jednorodzinnego w spółdzielni mieszkaniowej lub udziału w takim prawie;
3. nabycie gruntu pod budowę budynku mieszkalnego lub udziału w takim prawie, prawa użytkowania wieczystego takiego gruntu lub udziału w takim prawie;
4. budowę, rozbudowę, przebudowę lub adaptację na cele mieszkalne własnego budynku, jego części lub własnego lokalu mieszkalnego;
5. rozbudowa, nadbudowa, przebudowa lub adaptacja na cele mieszkalne własnego budynku/lokalu  niemieszkalnego.

Osiągnięty dochód z tego tytułu sprzedaży bądź też zamiar skorzystania z ulgi powinien zostać wykazany na składanej dodatkowo (jeśli są inne dochody bądź wyłącznie jeśli tylko tego rodzaju) deklaracji rocznej PIT-39.

Umowy o pracę a działalność gospodarcza

W przypadku podatnika, który oprócz pozostawania w zatrudnieniu na podstawie umowy o pracę prowadzi także własną działalność gospodarczą, dochodzi do zmiany formularza rocznego zeznania podatkowego. Zarówno przychód z umowy o pracę, jak i z działalności zaznacza się w jednej deklaracji podatkowej – PIT-36.  Podatnik nie składa w takim przypadku osobnej deklaracji PIT-37 dotyczącej części dochodów osiąganych na podstawie umowy o pracę.

Prowadząc działalność gospodarczą na zasadach ogólnych, podatnik co do zasady sam zobowiązany jest do obliczania i zapłaty zaliczki na podatek dochodowy z tego tytułu. W jego przypadku składki na ubezpieczenie społeczne rozliczane w ramach umowy o pracę mogą być odliczane od dochodu a składki zdrowotne – od podatku opłacanego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.
I odwrotnie - składki opłacone i związane z prowadzoną działalność gospodarczą mogą zostać odliczone od przychodów bądź dochodów pochodzących z tytułu umowy o pracę.

Umowa o pracę oraz działalność gospodarcza rozliczana za pomocą ryczałtu, stawki liniowej oraz karty podatkowej

Przychody osiągnięte z działalności gospodarczej opodatkowane w formie ryczałtu ewidencjonowanego powinny zostać rozliczone na formularzu PIT-28 do 31 stycznia. Przychody te nie łączą się z przychodami uzyskiwanymi z tytułu umowy pracę, stąd też konieczność złożenia osobnego zeznania rocznego dotyczącego dochodów opodatkowanych według skali podatkowej (np. PIT-37) oraz opodatkowanego ryczałtowo (PIT-28)

Dwa odrębne zeznania musi złożyć również ten podatnik, który dla przychodów z działalności gospodarczej wybrał opodatkowanie według 19-proc. stawki podatku liniowego. W takiej sytuacji uzyskiwanie przychodów z tytułu umowy o pracę wiąże się również ze złożeniem dodatkowej deklaracji PIT-36L. Tę deklarację składa się do dnia 30 kwietnia (w 2018 roku).

Prowadząc działalność gospodarczą opodatkowaną na zasadach karty podatkowej, jednocześnie wykonując pracę na etacie, podatnik ma także obowiązek złożenia dwóch różnych deklaracji podatkowych. Oprócz złożenia zeznania rocznego dotyczącego dochodów opodatkowanych zgodnie ze skalą podatkową konieczne jest złożenie deklaracji PIT-16A (deklaracja zawiera informacje o wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne, zapłaconej i odliczonej od karty podatkowej w poszczególnych miesiącach roku podatkowego). Podobnie jak w przypadku PIT-28 terminem na złożenie deklaracji PIT-16A jest dzień 31 stycznia.

Umowy o pracę a działalność rolnicza oraz dochody z działów specjalnych produkcji rolnej

Podatnicy, którzy osiągają przychody z działalność rolniczej, nie wykazują ich w rocznym zeznaniu PIT. Wyłączenie z podatku dochodowego od osób fizycznych dotyczy tylko rolników wytwarzających, a następnie sprzedających nieprzetworzone produkty roślinne lub zwierzęce (czyli w stanie naturalnym) z własnych upraw, hodowli lub chowu.

Jedynie w sytuacji, w której osiągną przychód ze sprzedaży przetworzonych produktów rolnych pochodzących z własnej uprawy, hodowli bądź chowu, który przekroczy 20 000 zł muszą ustalić sposób opodatkowania. Rolnicy których przychody z tego tytułu przekroczą równowartość 20 000 zł (zwolnione od podatku), ale nie przekroczą równowartości 250 000 euro mogą wybrać jako sposób opodatkowania 2-proc. podatek ryczałtowy od przychodów ewidencjonowanych bądź też opodatkowanie na zasadach ogólnych według skali podatkowej. Rolnicy, których przychody są większe od równowartości 250 000 euro, opodatkowani są według skali podatkowej na zasadach ogólnych

Rolnicy wybierający ryczałtowe rozliczenie mają obowiązek złożyć zeznanie roczne o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych na formularzu PIT-28 już do dnia 31 stycznia.

Ci podatnicy, którzy pracują i rozliczają przychody ze sprzedaży produktów przetworzonych na zasadach ogólnych, rozliczą je na jednym zeznaniu rocznym PIT-37. Przychody te będą wtedy traktowane jako pochodzące z innych źródeł.

W inny sposób rozliczają się natomiast podatnicy, którzy prowadzą działalność w działach specjalnych produkcji rolnej, rozliczanych na podstawie KPiR czy też uproszczonej księgowości. Składają oni zeznanie roczne na druk PIT-36 , na którym jednocześnie rozliczą także swoje dochody z tytułu umowy o pracę, gdy te występują.

Gdy przychody z działów ustala się przy zastosowaniu norm szacunkowych dochodu z określonej powierzchni upraw lub jednostki produkcji zwierzęcej, określonych w załączniku nr 2 do ustawy o PIT, wówczas do dnia 20 stycznia złożyć należy deklarację PIT-6, na podstawie której naczelnik urzędu skarbowego wydaje decyzję będącą podstawą do płacenia zaliczek na podatek. Natomiast faktyczne przychody z działów specjalnych podatnicy tacy rozliczają w deklaracji PIT-36, korzystając jednak przy ustalaniu tego podatku z norm wskazanych w ustawie o PIT.

Umowa o pracę oraz dochody uzyskiwane za granicą

Podatnik, który jest traktowany jako polski rezydent podatkowy i uzyskuje w kraju dochody z tytułu umowy o pracę, a jednocześnie w trakcie roku pracował za granicą, co do zasady będzie zobowiązany do złożenia zeznania rocznego w kraju i wskazania na nim również dochodów uzyskanych poza granicami Polski. Musi wypełnić w takim przypadku co najmniej deklarację PIT-36 oraz załączniki PIT/ZG.

Poszczególne kraje, w których w trakcie roku podejmowano pracę, mogą wiązać z Polską umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, na mocy których zarówno w Polsce, jak i w kraju obcym, od zarobków pobierany może być podatek. Umowa jednak zwykle wskazuje wówczas na jedną z dwóch zasad eliminowania opodatkowania:

• zasadę zwolnienia z progresją (wyłączenia, kredytu podatkowego),

• zasadę proporcjonalnego odliczenia, którą stosuje się również w przypadku zarobków z krajów, z którymi nie podpisano żadnej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Umowa o pracę oraz dochody uzyskiwane z akcji i obligacji

Przychody z tytułu posiadanych akcji lub obligacji nie łączą się w Picie z innymi rodzajami dochodów w tym z tymi osiąganymi z tytułu umowy o pracę. Dochód ten jest opodatkowywany 19-proc. stawką i trzeba go rozliczyć oddzielnie, składając roczną deklaracji PIT-38. Deklarację tę złożą ci wszyscy, którzy w roku 2016 uzyskali prywatnie (poza działalnością) przychody z tytułu odpłatnego zbycia:

1. papierów wartościowych,
2. pożyczonych papierów wartościowych (sprzedaż krótka),
3. pochodnych instrumentów finansowych oraz realizacji praw z nich wynikających,
4. udziałów w spółkach mających osobowość prawną;

Deklaracja PIT-38 powinna zostać złożona do 30 kwietnia.

Łączenie przychodów z kilku rodzajów działalności

W przypadku chęci opodatkowania w różnych formach przychodów pochodzących z różnych rodzajów aktywności gospodarczej trzeba pamiętać o kilku wyłączeniach.

Co do zasady wybór rozliczenia liniowego wyklucza wybór opodatkowania na zasadach ogólnych (według skali podatkowej) do innych form prowadzonej działalności gospodarczej.

Możliwe jest jednak prowadzenie przedsiębiorstwa rozliczanego w formie ryczałtu oraz uzyskiwanie  przychodów z tytułu posiadanych udziałów w spółce cywilnej lub jawnej, co do których wybrano liniowy sposób opodatkowania.

Możliwa będzie również sytuacja odwrotna, kiedy prowadzona indywidualna działalność opodatkowana jest według stawki liniowej natomiast przychody z udziałów w spółce jawnej lub cywilnej opodatkowane są ryczałtowo.

Możliwe jest zatem łączenie formy podatku liniowego oraz ryczałtu, a także ryczałtu z zasadami ogólnymi.

Podatnik jest wtedy zobowiązany do złożenia deklaracji PIT właściwej dla każdej z form opodatkowania uzyskiwanych przychodów.

Obowiązek złożenia kilku deklaracji PIT

Jak widzimy już z powyższego zestawienia, w wielu przypadkach wobec osiągania przychodów z wielu różnych źródeł podatnik będzie zobowiązany do złożenia więcej niż jednej deklaracji rocznej PIT, przy czym niektóre z nich należy złożyć dużo wcześniej niż przed 30 kwietnia 2018 r.  

Adwokat Łukasz Wieszczeczyński, www.adwokaci-twz.pl

Przydatne skróty: jak rozliczyć PIT 

Źródło: