Jak poinformował Orlen, jego modelowa marża rafineryjna znajduje się na najwyższym poziomie w tym roku, a od końca grudnia wzrosła już o ponad 100 proc. Modelowy wskaźnik rentowności rafinerii jest najwyższy od wiosny 2024 r., czyli od momentu zmian w zarządzie Grupy. W porównaniu do regionalnych firm marża polskiego czempiona nie ma sobie równych.
Według najnowszych danych Grupy Orlen modelowa marża rafineryjna koncernu wyniosła w październiku 2025 r. 16,6 dolara na baryłce i była wyższa o 0,6 proc. proc. od tej zaraportowanej we wrześniu. Jednak już od początku roku wartość modelowej marży wzrosła o 8,8 dol. na baryłce, a więc o blisko 113 proc. Na koniec ubiegłego roku modelowa marża wyniosła 7,8 dol. na baryłce, a średnia roczna wyniosła 11 dol. Jeszcze we wrześniu 2024 r. odnotowano poziom 5,5 dolara na baryłce, czyli najmniej od lutego 2022 r.
Tańsza ropa i lepszy kurs
Otoczenie makro, jak kursy walutowe oraz ceny ropy, sprzyjało Orlenowi w ostatnim czasie. W szerszym ujęciu sektorowym marże rafineryjne wzrosły ostatnio na wszystkich poziomach, głównie dzięki poprawie wyników z tytułu cracków na oleju napędowym i paliwie lotniczym po zakłóceniach w rosyjskich rafineriach i eksporcie (ataki wojsk ukraińskich). Marże rafinacyjne lekkiej ropy osiągnęły we wrześniu dwuletnie maksima w całej Europie.
Napięcia handlowe i niepewność gospodarcza wpłynęły negatywnie na perspektywy światowej gospodarki. Decyzja grupy OPEC+ o szybszym wzroście produkcji ropy w połączeniu z niepewnością gospodarczą, doprowadziły w tym roku do spadku cen ropy do najniższego poziomu od czterech lat. Niższe ceny surowca zazwyczaj poprawiają marże rafineryjne.
Ponado eksperci wskazują, że rok 2025 jest kluczowy dla racjonalizacji zdolności rafineryjnych, co ma na celu zmniejszenie globalnej nadwyżki podaży i wsparcie marż w dłuższej perspektywie. Na 2025 roku planowane jest zamknięcie ponad 1 mb/d zdolności produkcyjnych – najwięcej od 2022 r.
Choć dzięki restrykcjom po stronie podaży ropy i sprzyjającej strukturze rynku, marże utrzymują się na dobrym poziomie, ich stabilność jest zagrożona przez strukturalną zmianę popytu (odchodzenie od benzyny i diesla na rzecz petrochemikaliów, od produktów o wysokiej wartości, jak beznyna na rzecz produktów o niższej wartości, jak nafta) oraz rosnące obciążenia w postaci kosztów regulacyjnych i kapitałowych (koszty energii, rosnące koszty emisji wraz z wycofywaniem darmowych uprawnień).
Referencyjna zyskowność rafinerii Orlenu, wyrażona w dolarach na jedną baryłkę przerobionej ropy, była więc pod wpływem cen surowca na międzynarodowych rynkach, sytuacji na rynku produkcji rafineryjnej i zatrzymaniu umocnienia złotego. Przy jednoczesnym zatrzymaniu deprecjacji dolara stabilnie w ostatnich miesiącach zachowywał się kurs USD/PLN, co powinno pozytywnie wpływać na marżę w przeciwieństwie do umocnienia złotego.
Średni kurs USD/PLN od lipca utrzymuje się na poziomie w okolicy 3,65 zł. Warto jednak pamiętać, że rafinerie często stosują również instrumenty zabezpieczające, aby ograniczyć ryzyko kursowe.Tymczasem cena ropy Brent spadła z ponad 71 dolarów w czerwcu do niespełna 65 dolarów za baryłkę w październiku.
Biorąc pod uwagę sytuację rynkową, trzymiesięczna średnia modelowej marży rafineryjnej Orlenu wyniosła w ostatnim pełnym kwartale (czerwiec-wrzesień) 15,2 dolara na baryłce. Tegoroczna średnia na podstawie danych miesięcznych to obecnie 12,2 dolara. W całym 2024 r. wskaźnik ten wyniósł 11 dolarów na baryłce, z kolei w 2023 r., było to 17 dolarów na baryłce.
Rekordową roczną modelową marżę rafineryjną Orlen zaraportował w 2022 r., kiedy wyniosła ona 17,6 dolarów na baryłce. Był to jednak rok szoku na rynkach surowców wywołany wojną w Ukrainie. W tym czasie modelowa marża wzrosła z 2,7 dolara na baryłce odnotowanych w lutym do 34,4 dolarów zaraportowanych w czerwcu.
Już w IV kwartale ubiegłego roku widoczny był sukces w postaci zatrzymania erozji modelowej marży, która postępowała od początku roku. Następnie obserwowaliśmy sukcesywny wzrost raportowanej marży, aż do obecnych 16,6 dol. na baryłkę, co jest najwyższym wynikiem od marca 2024 r., kiedy krystalizował się nowy zarząd koncernu. Patrząc w ujęciu kwartalnym, Orlen znakomicie zaczął końcówkę bieżącego roku, powyżej średniej raportowanej w każdym z ostatnich ośmiu kwartałów.
Modelowa nie znaczy operacyjna
Modelowa marża w uproszczony sposób pokazuje, ile na jednej baryłce ropy jest w stanie zarobić rafineria w sytuacji, gdy sprzedaje paliwa w portach ARA (Antwerpia, Rotterdam i Amsterdam), bez innych kosztów produkcji czy kosztów transportu.
W Orlenie bierze się pod uwagę sprzedaż oleju napędowego (48 proc. przychodów), sprzedaż benzyny (33 proc.), dalej 13 proc. wpływów z ciężkiego oleju opałowego i 6 proc. z pozostałych produktów. Odejmujemy koszt zakupu ropy, stanowiące 98 proc. dla gatunku Brent i koszt gazu ziemnego. Wszystko według stawek spot, a nie faktycznych kontraktów, które są tajemnicą przedsiębiorstwa.
Regionalne spółki z niższą marżą
Każda spółka przerabiająca ropę ma swój własny wzór na modelową marżę w zależności od tego, w jakich proporcjach produkuje benzynę, diesla czy inne pochodne ropy, wobec czego różnie wypadają ich modelowe marże, które nie są wskaźnikiem bezpośredniego zysku firmy, ale pełnią funkcję informacyjną i analityczną dla określonego modelu struktury produkcji rafinerii. Marża zależy też od wydajność rafinerii. Im jest wyższa, tym niższy jest koszt jednostkowy i wyższa marża.
Na przykład austriacki koncern paliwowy OMV poinformował, że jego marża rafineryjna wyniosła w III kwartale 11,54 dolara na baryłce. W II kwartale było to 8,08 dolarów, a w I kwartale 6,65 dolara. Z kolei węgierski MOL zaraportował w I kwartale tego roku marżę na poziomie 3,6 dolarów oraz 5,6 dolarów na baryłce w II kwartale. Wyniki za III kwartał spółka poda 7 listopada.
Marża ma jednak przełożenie na wyniki, przy czym w wyniku rafinerii należy uwzględnić jeszcze takie czynniki jak wolumen produkcji, jej energochłonność czy kształtowanie się cen hurtowych na danym rynku (ceny hurtowe są w dużej mierze pochodną warunków logistycznych, konkurencji na danym rynku).
Zdywersyfikowany Orlen gwiazdą GPW
Niewątpliwe poprawa modelowej marży rafineryjnej w tym roku koreluje ze świetną postawą Orlenu na giełdzie, gdzie cena jego akcji poszła w górę od początku roku o ponad 120 proc. Pamiętajmy, że Orlen to od przejęcia Energii oraz fuzji z Lotosem i PGNiG zdywersyfikowany koncern, zarabiający nie tylko na ropie i jej pochodnych, ale także gazie i energii.
O tym jak wysokie raportowane modelowe marże przełożą się na faktyczne wyniki segmentu downstream, według nowego podziału linii biznesowych, w skład którego wchodzą m.in. działalność rafinerii i petrochemii, dowiemy się już 20 listopada kiedy koncern przedstawi sprawozdanie finansowe za trzeci kwartał.
