Image licensed by Ingram Image
Sporządzenie ważnego testamentu nie jest łatwe. Prawo określa bowiem zasady, zgodnie z którymi powinno się spisać ostatnią wolę.
| »Jak napisać testament? |
Wspólny testament jest nieważny
Prawo spadkowe nie dopuszcza testamentów wspólnych – ani małżonków, ani krewnych. Testament może bowiem zawierać oświadczenie woli tylko jednego spadkodawcy. Zakaz sporządzania testamentów wspólnych jest uzasadniony. Wspólne oświadczenie woli mogłoby skutkować powstaniem sporu, gdyby jeden z małżonków chciał odwołać wspólny testament albo jego niektóre postanowienia. Ponadto wspólne sporządzenie testamentu oznacza, że przestaje on być tajny.
Prawo nie wyklucza natomiast możliwości, aby na jednej kartce umieścić testamenty kilku osób, jeżeli każdy z nich będzie wyodrębniony co do treści. Wówczas oświadczenia woli mogą być umieszczone jeden pod drugim, obok siebie lub na różnych stronach tej samej kartki.
Małżeńska wspólność majątkowa a rozrządzenia majątkiem na wypadek śmierci
Małżeńska wspólność majątkowa jest współwłasnością łączną. Zgodnie z art. 35 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego „w czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego. Nie może również rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku”.
Należy jednak pamiętać, że zakaz ten dotyczy tylko czynności prawnych między żyjącymi (łac. inter vivos). Nie rozciąga się natomiast na rozrządzenia majątkiem na wypadek śmierci. W rezultacie każde z małżonków może skutecznie rozporządzić w testamencie całym majątkiem, jaki pozostanie po nim w chwili śmierci. W skład tego majątku wchodzi również udział we wspólnym majątku małżeńskim. Prawo spadkowe mówi dodatkowo, że spadkodawca może powołać do całości lub części spadku jedną lub kilka osób, określając lub nie ich udział spadkowy.
Małżonkowie sporządzają testamenty
Załóżmy, że małżonkowie Jan i Anna chcą rozporządzić majątkiem na wypadek śmierci. Łączy ich małżeńska wspólność majątkowa. Mają dwójkę dorosłych dzieci, które prowadzą własne gospodarstwa domowe. Rozważmy dwie sytuacje.
Sytuacja 1: Jan i Anna w osobnych testamentach czynią się wzajemnie spadkobiercami, by w razie śmierci jednego z nich uniknąć problemów spadkowych z dziećmi i ich współmałżonkami. W tej sytuacji Jan i Anna powinni mieć na uwadze, że w chwili śmierci któregoś z nich i przekazania spadku drugiemu małżonkowi dzieci będą chronione przez instytucję zachowku (korzyść pieniężną będącą równowartością ułamka części, jaka przypadłaby im przy dziedziczeniu ustawowym). Najlepszym zabezpieczeniem postanowień testamentów małżonków byłoby zawarcie z dziećmi – po uzyskaniu ich zgody - umowy notarialnej o zrzeczeniu się dziedziczenia.
Uwaga: w tym przypadku po śmierci jednego z małżonków testament tego, który przeżył, przestaje być ważny – spadkobiercą nie może być osoba nieżyjąca.
| »Jak skutecznie przekazać majątek w spadku? |
Sytuacja 2: Jan zapisuje w swoim testamencie część wspólnego majątku (np. mieszkania) dzieciom. Jan może rozporządzić w testamencie swoim majątkiem, w tym udziałem we wspólnym majątku małżeńskim, i powołać do spadku po sobie swoje dzieci. Wówczas, w chwili śmierci Jana – jeżeli nie toczyło się postępowanie o rozwód, separację czy o unieważnienie małżeństwa – dzieci Jana nabędą jego prawa i obowiązki, w tym jego udział we wspólnym majątku małżeńskim.
Ponadto, jeżeli małżonkowie posiadają wspólne mieszkanie, to każde z nich jest właścicielem połowy. Aby zadysponować swoją częścią lokalu na wypadek śmierci, mąż i żona powinni to uczynić w osobnych testamentach.
W zależności od indywidualnej sytuacji każdego spadkodawcy złożoność testamentu, a następnie postępowania spadkowego będzie różna. Sporządzając testament, warto jednak pamiętać, że w każdej chwili można go odwołać lub zmienić.
Zuzanna Brud, Bankier.pl
Źródło:
