43% polskich respondentów uważa, że korupcja w biznesie to powszechne zjawisko - wynika z Badania Nadużyć Gospodarczych przeprowadzonego przez EY. Za główne czynniki korupcji w biznesie uznaje się niestabilność gospodarczą oraz presję na wyniki.
Aż 43% polskich respondentów uznało, że praktyki korupcyjne w biznesie są powszechne. W Europie Środkowo-Wschodniej odsetek ten był wyższy i wyniósł 63%.
- Niestety wyniki badania są dosyć martwiące. Z jednej strony 40% uważa, że problem korupcji jest istotny. Z drugiej strony 46% jest gotowa wręczyć łapówkę, by mógł zyskać biznes. jeszcze dodatkowo blisko 35% badanych zna różnego przypadku nadużyć finansowych, które miało miejsce w ich firmach. Czyli jest to poważny problem - komentuje Mariusz Witalis, ekspert EY.
EY od 10 lat przeprowadza Badanie Nadużyć Gospodarczych, które w dużym stopniu dotyczy korupcji. Ekonomiści są zgodni, że łapówkarstwo w biznesie jest szkodliwe dla gospodarki, bo zwykle prowadzi do nieefektywnej alokacji zasobów. Ponadto zwiększa koszty kontroli. John Stuart Mill pisał, że zaufanie obniża koszty transakcyjne.
Polityka antykorupcyjna jest przeszkodą
Do tego jednak potrzebne jest obniżenie ogólnego poziomu korupcji i nadużyć gospodarczych. EY zwraca szczególną uwagę, że obszarem do poprawy jest profilaktyka antykorupcyjna, bo aż 20% badanych sądzi, że polityki antykorupcyjne są przeszkodą w dążeniu do wzrostu firmy. 1/3 badanych twierdzi, że nigdy nie uczestniczyło w szkoleniu antykorupcyjnym.
Blisko 20% respondentów uznało wręczanie upominków rzeczowych (25% gotówki) za uzasadnione, gdyby miały pomóc firmie. 23% twierdzi, że uzasadnionym działaniem w tym wypadku jest oferowanie rozrywki. Aż 46% jest zdania, że można stosować zamiennie różne metody.
Wyniki badania niestety dają powody do zmartwień. 57% respondentów stwierdziło, że jest pod zwiększoną presją wyszukiwania nowych możliwości osiągania wzrostów. Inwestorzy giełdowi muszą mieć się na baczności, bo aż 37% pytanych jest zdania, że spółki często fałszują swoje sprawozdania finansowe zawyżając wyniki finansowe.
Jak fałszować sprawozdania finansowe?
Wbrew pozorom nie jest to trudne. Bardzo duże przychody przy niskim poziomie zysków sugerują, że firma ma duży obrót i jest na dobrej drodze do tego, by w najbliższej przyszłości stale zwiększać rentowność. Zwykle jest to iluzja księgowa napompowana przez faktury barterowe, wzajemnie kompensujące się zlecenia, itp. Menedżerowie się znają, wiedzą jak tworzyć wynik i często sobie w tym wzajemnie pomagają.
Z raportu EY wynika, że główne formy fałszowania sprawozdań finansowych dotyczą negocjowania z dostawcami rabatów ze wsteczną datą (26%); wcześniejsze księgowanie rabatów od dostawców (9%) lub żądanie od dostawców opóźnionego terminu płatności (9%). Tylko 4% celowo fałszuje wynik finansowy, a 7% wcześniej rozpoznaje przychody w celu osiągnięcia krótkoterminowych celów finansowych.
W Polsce eksperci EY wykonali 100 rozmów. Głównie z pracownikami, którzy stanowili 63% respondentów. Kierownicy, menedżerowie wyższego szczebla i członkowie zarządu stanowili 34% badanych. Z rankingu rynków wynika, że wśród badanych 38 państw Polska wspólnie z Hiszpanią zajmuje 8. miejsce pod względem powszechności postrzegania korupcji.
Z państw europejskich przed nami jest tylko Grecja. Najgorzej jest w Omanie, Indiach, Zjednoczonych Emiratach Arabskich i Turcji. ranking zamyka Dania i Norwegia. Co ciekawe - w Rosji tylko 20% respondentów odpowiedziało, że dotyczy ich problem korupcji w biznesie.
Wnioski z badania są bardzo niepokojące
Coraz częściej dochodzi do manipulowania danymi finansowymi i istnieje szereg przesłanek za tym, że potencjał prewencji antykorupcyjnej celowo jest niewykorzystywany, bo to mogłoby "zaszkodzić biznesowi". Otwarte pozostaje pytanie, co motywuje pracowników do uciekania się do korupcji?
Presja na wyniki najprawdopodobniej spowodowana jest strachem o utratę zatrudnienia lub nieeefektywny system premiowy, który uniemożliwia obiektywną ocenę pracy w dłuższym okresie niż rok. Z drugiej strony, w przypadku wręczania lub oferowania korzyści majątkowych, prócz oferenta mamy tez biorcę, który najprawdopodobniej korzysta z okazji, by dorobić do niskiej pensji.
Łukasz Piechowiak
