W piątek w Monitorze Polskim opublikowano zarządzenie premiera Donalda Tuska likwidujące komisję do spraw wyjaśnienia mechanizmów represji wobec organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz działaczy społecznych w latach 2015–2023. Komisja zakończyła prace w czerwcu, a do premiera trafił raport.
Komisja została powołana wiosną ub.r. na mocy zarządzenia Prezesa Rady Ministrów i była organem pomocniczym szefa rządu. Oficjalnie rozpoczęła działania 5 maja ub.r., kiedy jej 11 członków odebrało nominacje z rąk ówczesnego szefa MS. Funkcję szefowej komisji pełniła mec. Sylwia Gregorczyk-Abram, którą w połowie lipca Sejm powołał na Rzecznika Praw Obywatelskich.
Pod koniec czerwca resort sprawiedliwości poinformował, że komisja zakończyła prace, a do premiera trafił liczący ponad 1600 stron raport. W piątek w Monitorze Polskim opublikowano zarządzenie premiera, na mocy którego komisja została zniesiona.
Resort sprawiedliwości wskazywał wówczas, że przygotowana przez komisję publikacja to synteza wniosków z trzech wcześniejszych raportów cząstkowych. Opisywały one – jak podawało MS - kolejno metody i mechanizmy, „jakich społeczeństwo obywatelskie doświadczało w latach 2015 –2023”. W tym kontekście wymieniono: represje ze strony mediów publicznych; represje typu SLAPP (ang. Strategic Lawsuits Against Public Participation), czyli strategiczne pozwy mające na celu zwalczanie obywatelskiej partycypacji w życiu publicznym, a także represje wobec zgromadzeń.
Według MS opisane w raporcie doświadczenia pokazują, „jak łatwo mogą ulec osłabieniu gwarancje praw i wolności obywatelskich, gdy brakuje skutecznych mechanizmów kontroli, niezależnych instytucji oraz systemowych zabezpieczeń przed nadużyciem władzy”. Dlatego — jak podał resort - „kluczową część” przygotowanej przez komisję publikacji stanowi ponad 70 stron rekomendacji. Ich celem — wskazano - jest nie tylko reakcja na konkretne, udokumentowane naruszenia, ale przede wszystkim „odbudowa mechanizmów, które skutecznie zabezpieczą obywateli przed ponownym, politycznym wykorzystywaniem instytucji państwa do celów antydemokratycznych”.
Jak poinformowało MS, rekomendacje zostały przesłane właściwym resortom, które zapoznały się z nimi i przedstawiły komisji swoje stanowiska, również włączone do raportu końcowego.
Resort sprawiedliwości przekazał pod koniec czerwca, że końcowy raport z prac komisji zostanie opublikowany „w najbliższym czasie, zgodnie z decyzją Prezesa Rady Ministrów”. Komisja wyraziła nadzieję, że zawarte w raporcie wnioski „przełożą się na konkretne zmiany, które skutecznie zabezpieczą i wzmocnią społeczeństwo obywatelskie przed ewentualnymi represjami ze strony władzy publicznej”.(PAP)
mml/ rbk/
