Dzięki przedawnieniu zobowiązań podatkowych, po upływie określonego terminu przedsiębiorca nie musi regulować zaległych podatków. Praktyczne zastosowanie przepisów dotyczących przedawnienia nie jest jednak łatwe. Na podatnika próbującego wyliczyć, kiedy wygasną jego zobowiązania w fiskusa, czy ZUS-u czyha wiele pułapek.
Źródło: Thinkstock
Przepisy podatkowe przewidują kilka sposobów wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, czyli sytuacji, w której nie trzeba go już regulować. Najbardziej oczywistym jest zapłata. Ale nie tylko.
Zobowiązanie wygasa także na skutek jego umorzenia lub przedawnienia. W przypadku przedawnienia, podatnik po upływie określonego terminu definitywnie, z mocy prawa nie jest zobowiązany do zapłaty zobowiązania, ani powstałych od niego odsetek. W stosunku do przedsiębiorców najczęstsze zastosowanie ma art. 70 par. 1 Ordynacji podatkowej, który mówi, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku.Jak to wygląda w praktyce?
ReklamaZobacz także
Przykład - przedawnienie VAT-u:
Deklarację VAT-7 za wrzesień 2013 r. należało złożyć do 25 października 2013 r. Jeżeli w deklaracji wyliczono podatek do zapłaty, trzeba go uregulować w dniu dostarczenia deklaracji do urzędu. Zapłaty tego podatku fiskus może domagać się do 31 grudnia 2018 r. (5 lat od końca 2013 roku).
Przykład - przedawnienie podatku dochodowego:
Zeznania roczne PIT za 2013 rok należy składać do końca kwietnia roku następnego (2014) i ta data jest terminem zapłaty podatku, od której oblicza się okres przedawnienia. A więc zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym za rok 2013 przedawni się dopiero z końcem roku 2019 (5 lat od końca 2014 roku).
Uwaga:
W praktyce okres przedawnienia może być o wiele dłuższy, niż wynikałoby to z przepisów. Na przykład, gdy przedsiębiorca przeprowadza amortyzację środków trwałych (np. nieruchomości) i przez 20 lat dokonuje odpisów amortyzacyjnych wpływających na wysokość jego dochodów, nie może pozbyć się dokumentacji z tym związanej przez 5 lat od końca roku, w którym zakończono amortyzację. Od tej daty liczy się także bieg przedawnienia, a zatem w powyższym przykładzie najstarsze dokumenty musi przechowywać nawet przez 25 lat.
Decyzja organu podatkowego a przedawnienie
 | » Skarbówka nie zablokuje ci konta, ale uzyska o nim cenne informacje |
po upływie 3 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy,
lub
po upływie 5 lat, gdy podatnik nie złożył deklaracji w terminie lub nie ujawnił w niej części swoich dochodów, wskutek czego urząd skarbowy wydał decyzję ustalającą wysokość zatajonych zarobków oraz kwotę podatku do zapłaty.
Uwaga:
Gdy do upływu terminu przedawnienia zostało mniej niż 3 miesiące, urząd skarbowy może nadać rygor natychmiastowej wykonalności decyzji określającej zobowiązanie podatkowe. W praktyce daje to możliwość skutecznej egzekucji niezapłaconego podatku, nawet gdy decyzja organu podatkowego nie jest jeszcze ostateczna i podatnikowi przysługuje prawo do odwołania.
Zawieszenie lub przerwanie biegu przedawnienia
W praktyce mogą zaistnieć okoliczności, które znacznie wydłużają okres przedawnienia zobowiązania podatkowego. Jego bieg może zostać na pewien czas zawieszony (po ustaniu przyczyny - okres przedawnienia biegnie dalej) lub przerwany (po ustaniu przyczyny - bieg przedawnienia liczony jest od początku).
Bieg przedawnienia zostaje zawieszony z chwilą wniesienia skargi do sądu na decyzję dotyczącą zobowiązania podatkowego. Inną okolicznością zawieszającą jest zawiadomienie podatnika o rozpoczęciu postępowania karnoskarbowego związanego z niedopełnieniem obowiązku podatkowego.
Bieg przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został prawidłowo zawiadomiony. Takim środkiem egzekucyjnym jest na przykład zajęcie rachunku bankowego, świadczenia emerytalnego, samochodu, nieruchomości, itp. Samo zawiadomienie o zamiarze wszczęcia egzekucji nie przerywa biegu przedawnienia - do tego konieczne jest faktyczne zastosowanie środka egzekucyjnego.
Uwaga:
Urząd skarbowy może zastosować kilka różnych środków egzekucyjnych, jeżeli ściągnięcie należności w ramach jednego z nich okaże się niemożliwe. Zastosowanie każdego kolejnego środka powoduje każdorazowo zerwanie biegu przedawnienia.
Gdy urząd skarbowy ściga za przedawniony podatek
W teorii organ podatkowy nie może żądać zapłaty przedawnionego zobowiązania podatkowego, ale w praktyce zdarza się, że urzędnicy skarbowi podejmują takie próby.
 | » Kontrole skarbowe prowadzą firmy do bankructwa |
Uwaga:
Wniesienie zarzutu przedawnienia nie wstrzymuje automatycznie postępowania egzekucyjnego. Organ podatkowy może jednak w uzasadnionych przypadkach (np. ze względu na sytuację materialną podatnika) wstrzymać czynności egzekucyjne do czasu rozpatrzenia zarzutu.
Przedawnienie składek ZUS
 | » Co zrobić, gdy zapłaci się niewłaściwą kwotę podatku lub składek ZUS? |
Od 1 stycznia 2012 r. okres przedawnienia składek ZUS wynosi 5 lat od dnia, w którymupłynął termin ich płatności. Jeżeli zaległość powstała przed początkiem 2012 roku, bieg przedawnienia powinien być liczony również od 1 stycznia 2012 r. Od tej ogólnej reguły jest jednak wyjątek na korzyść podatników. Jeżeli przedawnienie dotyczy starych należności za składki sprzed 2012 r., które zgodnie z ówczesnymi przepisami przedawniłyby się wcześniej, niż w 2017 roku, wolno nadal stosować przedawnienie liczone na dawnych zasadach (10 lat).
Np. Jeśli chodzi o zaległość z 2004 roku, 10 lat mija w 2014 roku. Według nowych przepisów należałoby dodać 5 lat do 2012 r., czyli przedawniłyby się dopiero w 2017 roku. W tym przypadku wolno jednak zastosować starsze zasady, a zatem przedawnienie następuje w 2014 r., a nie 3 lata później.
Katalog przesłanek uzasadniających zawieszenie lub przerwanie biegu przedawnienia zobowiązań z tytułu niezapłaconych składek jest obecnie szeroki. Między innymi, bieg przedawnienia przerywa już samo podjęcie przez ZUS czynności zmierzającej do wyegzekwowania zaległych składek, czy wydanie decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia.
/ inFakt
