Przedsiębiorcy powinni na bieżąco sprawdzać, czy wzory umów, które stosują w relacjach z konsumentami, nie zawierają niedozwolonych klauzul umownych. Dzięki ich usunięciu można uniknąć wysokich kar finansowych nakładanych przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
W wielu przypadkach konsumenci nie mają wiele do powiedzenia, gdy przychodzi do podpisania umowy z przedsiębiorcą. To firma dysponuje stworzonym i wykorzystywanym przez siebie wzorem umowy. Konsument, czyli osoba fizyczna zawierająca umowę w celu niezwiązanym bezpośrednio z wykonywaną działalnością gospodarczą lub zawodową, z reguły nie ma możliwości negocjowania takiej umowy. Albo ją akceptuje w całości i podpisuje, albo do zawarcia umowy nie dochodzi. Wiele osób w ogóle takich umów nie czyta i składa swój podpis „w ciemno”. Ochronie słabszej strony umowy, jaką są konsumenci, mają służyć przepisy o niedozwolonych klauzulach umownych.
Rejestr klauzul niedozwolonych
Klauzule niedozwolone to postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały z nim indywidualnie uzgodnione i które kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Przykładowy katalog takich zapisów zawarty jest w art. 3853 Kodeksu cywilnego. Postanowienia niedozwolone nie wiążą konsumenta (art. 3851 K.c.). W razie sporu przed sądem konsument może powoływać się na to, że nie jest związany konkretnymi zapisami umowy, gdyż są one klauzulami niedozwolonymi.
Rejestr klauzul niedozwolonych prowadzony jest przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Dostępny jest on na stronie internetowej www.uokik.gov.pl. Do rejestru wpisywane są postanowienia umowne uznane za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
Zakaz dotyczy wszystkich firm
Istotne dla przedsiębiorców jest to, że wpisanie do rejestru klauzuli stosowanej przez konkretnego przedsiębiorcę wywołuje skutek wobec wszystkich firm. Żaden przedsiębiorca nie powinien się posługiwać takim postanowieniem we wzorze umowy stosowanym z konsumentami.
Wysokie kary
Przedsiębiorcy, którzy stosują w swoich umowach klauzule niedozwolone, muszą się liczyć z dotkliwymi sankcjami finansowymi. Od 21 kwietnia 2007 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów może nałożyć na przedsiębiorcę, który stosuje postanowienia umowne wpisane prawomocnie do rejestru klauzul niedozwolonych karę pieniężną w wysokości do 10% przychodu uzyskanego w poprzednim roku. Stosowanie w relacjach z konsumentami postanowień umownych wpisanych prawomocnie do rejestru klauzul niedozwolonych stanowi naruszenie zbiorowych interesów konsumentów.
Kryteria, jakimi kieruje się Prezes UOKiK przy ustalaniu wysokości kary za naruszenie interesów konsumentów zostały wskazane w wyjaśnieniach opublikowanych na stronie internetowej urzędu (www.uokik.gov.pl).
Podstawa prawna: ustawa z dnia 16.02.2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 50, poz. 331 ze zm.).
Gazeta Podatkowa Nr 560 z dnia 2009-05-21
