Izba Gmin kanadyjskiego parlamentu przyjęła w poniedziałek budżet federalny. Dzięki wsparciu części opozycji mniejszościowy rząd liberałów premiera Justina Trudeau uniknął wyborów podczas pandemii.
Federalny budżet na rok fiskalny 2021-2022 jest, z powodu pandemii, pierwszym budżetem od dwóch lat. Jest to również pierwszy w historii Kanady budżet zaprezentowany przez ministra finansów – kobietę.
W wieczornym głosowaniu liberałów poparli socjaldemokraci Nowej Partii Demokratycznej (NDP). Brak poparcia dla projektu budżetu oznacza w Kanadzie przyśpieszone wybory. Jednak jak napisał komentator publicznego nadawcy CBC Eric Grenier, liberałowie z 36,7 proc. poparcia w ostatnich sondażach uzyskaliby w nich większość i 174 miejsca w 338-osobowym parlamencie, czyli o 20 więcej miejsc niż obecnie. Natomiast NDP, które w wyborach 2019 r. uzyskało 19 proc. głosów i 24 miejsca ma ok. 16-17 proc. poparcia.
Celem budżetu jest „zakończenie walki z Covid-19” - napisała wicepremier i minister finansów Chrystia Freeland.
Budżet zakłada wysokie wydatki. W kończącym się roku budżetowym deficyt wyniesie 354 mld CAD, czyli 16,1 proc. PKB. Na rok budżetowy 2021-2022 planowane jest zmniejszenie deficytu do 154,7 mld CAD, czyli do 5,4 proc. PKB, a następnie dalszy spadek deficytu do 30,7 mld CAD w latach 2025-2026. Dla porównania – ostatni budżet przed pandemią zakładał 338,8 mld CAD wpływów i deficyt w wysokości 19 mld CAD.
Freeland wskazała w komentarzu do budżetu na trzy największe wyzwania: wygranie z Covid-19, co oznacza zarówno kupno szczepionek, jak i wsparcie dla opieki zdrowotnej, a także wsparcie dla firm. Drugie wyzwanie to znalezienie drogi wyjścia z kryzysu, dzięki zarówno wsparciu dla tworzenia miejsc pracy, jak też wsparciu adresowanym bezpośrednio do grup szczególnie poszkodowanych- kobiet, najmniej zarabiających i niewielkich firm. Po trzecie, zbudowanie „lepszej, sprawiedliwszej, zamożniejszej, bardziej innowacyjnej przyszłości”, na co składać się mają m.in. inwestycje w „zieloną” gospodarkę, wsparcie dla cyfryzacji, poprawa infrastruktury, rozumianej także jako infrastruktura społeczna, czyli np. edukacja.
Rząd federalny zamierza wydać łącznie 101,4 mld CAD na programy wspierające wychodzenie z kryzysu. Jednym z największych wydatków będzie 30 mld CAD na ogólnokanadyjską opiekę przedszkolną. W ub.r. rząd wskazywał, że zamierza wzorować się na rozwiązaniach Quebec, który, choć nie bez problemów, zapewnia rodzicom możliwość wysłania dziecka do przedszkola przy dziennym koszcie własnym 8,50 CAD, nieco tylko więcej kosztują cztery średniej wielkości kawy z mlekiem, tzw. „double double” w popularnej sieci barów kawowych.
Rząd zamierza zwiększyć wypłaty emerytur z części finansowanej przez budżet, a także zainwestować 3 mld CAD w federalne programy zapewniania wysokich standarów w domach opieki dla osób starszych. W pierwszych miesiącach Covid-19, to właśnie w regulowanych przez prowincje domach opieki było najwięcej przypadków zachorowań i, jak wykazały dziennikarskie dochodzenia, warunki były tam często skandaliczne.
Federalna płaca minimalna ma być na poziomie 15 CAD za godzinę, a jednocześnie dla nisko wynagradzanych pracowników pojawi się wsparcie w łącznej wysokości 8,9 mld CAD w ciągu trzech lat. Rząd zobowiązał się też do zmian w kodeksie pracy, które mają chronić pracowników tzw. gig economy, czyli w tych sektorach, gdzie używa się niskopłatnych umów z samozatrudnionymi. 18 mld CAD przewidziano na rozwój „zielonej” gospodarki. Jednocześnie rząd inwestuje 2,2 mld CAD w technologie i laboratoria produkcji krajowych szczepionek.
W budżecie są nowe źródła finansowania. To np. 3 proc. opłaty od przychodów dużych firm usług cyfrowych, „Netflix tax” ma dać budżetowi 1,1 mld CAD. Kanadyjskie służby skarbowe mają pozyskać ponad 1 mld CAD rocznie utrudniając uchylanie się od płacenia podatków przez osoby i firmy korzystające z „optymalizacji” podatkowej. Pojawi się też specjalny podatek od dóbr luksusowych, takich jak jachty, samoloty i drogie samochody, sięgający 20 proc. ceny zakupu. Stąd ma pochodzić 120 mln CAD rocznie. Kolejne źródło to 1 proc. podatku od wartości domów posiadanych przez obcokrajowców, jeśli domy te są niezamieszkane lub „niedostatecznie wykorzystane”. Podatek ma być pobierany od stycznia 2022 r. a wpływy mają wynieść 175 mln CAD rocznie. W sumie np. specjalne podatki pobrane od 1 proc. najbogatszych mają przynieść 3,5 mld CAD rocznie, czyli sfinansować 1 proc. deficytu budżetowego.
Z Toronto Anna Lach(PAP)
lach/wr/
