Na początku warto zwrócić uwagę na to , że Polska skorzystała z możliwości opóźnienia wdrożenia III dyrektywy „pocztowej” i liberalizacji rynku usług pocztowych, wzmacniając tym samym pozycję państwowego monopolisty – Poczty Polskiej do dnia 31 grudnia 2012 r. Tymczasem większość państw członkowskich UE całkowicie otworzy swoje rynki usług pocztowych już od 1 stycznia 2011 r.
Do chwili wejścia w życie nowych przepisów (tj. do dnia 1 stycznia 2013 r.) utrzymane zostaną zatem najważniejsze – z punktu widzenia operatorów niepublicznych – ograniczenia: obszar usług zastrzeżonych i wyłączne prawo operatora publicznego do świadczenia usług w tym obszarze (art. 47) oraz zakaz subsydiowania usług powszechnych, niebędących zastrzeżonymi z przychodów z usług zastrzeżonych (art. 50 a). Ponadto ustawa pierwszym operatorem wyznaczonym do świadczenia usług powszechnych czyni Pocztę Polską – na okres do dnia 31 grudnia 2015 r. Dodatkowo nowa ustawa wyłącza z zakresu usług powszechnych usługi dla nadawców masowych (tj. nadających ponad 100 tys. przesyłek rocznie). Świadczenie usług pocztowych dla tego typu nadawców pozostanie w wyłącznej gestii Poczty Polskiej.
Natomiast przejawem rozszerzenia możliwości prowadzenia działalności na rynku usług pocztowych jest rezygnacja z obowiązku uzyskiwania zezwolenia na działalność pocztową.
Oznacza to, że mechanizmy wolnego rynku nie zaczną działać już od początku okresu obowiązywania nowego Prawa pocztowego, lecz dopiero po dwóch latach. W tym czasie Poczta Polska, w oparciu o przepisy nowej ustawy, będzie mogła dodatkowo umocnić swoją monopolistyczną pozycję. Tymczasem konkurencja zmuszona będzie przetrwać kolejne dwa lata na rynku, obciążona przy tym nowymi obowiązkami, np. współfinansowaniem kosztu netto wyznaczonego operatora. Wydaje się zatem, że nie spowoduje liberalizacji rynku usług pocztowych, ograniczy dostęp do świadczenia pełnego zakresu usług pocztowych poprzez wyłączenie ze swojej oferty niektórych ich typów, uznanych za powszechne oraz może nadmiernie obciążyć finansowo operatorów niezależnych.
Analizując projekt nowego Prawa pocztowego z punktu widzenia konsumentów, należy pozytywnie ocenić uregulowanie kwestii odpowiedzialności operatorów pocztowych oraz postępowania reklamacyjnego, jak również obowiązków operatorów pocztowych w zakresie informacji o świadczonych usługach. Warto także wskazać na wprowadzenie mechanizmu kontrolowania przez Prezesa UKE cen w określonym obszarze.
Nowe przepisy rozszerzają odpowiedzialność operatora pocztowego w odniesieniu do powszechnych usług pocztowych o winę umyślną i rażące niedbalstwo. Natomiast w zakresie usług pocztowych nie będących powszechnymi, odpowiedzialność operatorów pocztowych nadal podlegać będzie ogólnym zasadom wynikającym z Kodeksu cywilnego. Każdy operator zobowiązany będzie też do określenia minimalnego „zestawu” zdarzeń aktualizujących jego odpowiedzialność. Mogą to być m.in.: zaginięcie, kradzież, uszkodzenie, brak zgodności z normami jakości usług, niedotrzymanie gwarantowanego terminu wykonania usługi. Odpowiedzialność operatora zostanie rozszerzona na: przesyłki listowe nierejestrowane (doręczane w ramach usługi powszechnej), przesyłki doręczane w trybie określonym w kodeksach postępowania administracyjnego, cywilnego i karnego oraz w trybie ustawy Ordynacja podatkowa.
Wprowadzone zostaną także ujednolicone i przejrzyste procedury reklamacji usług pocztowych. Zasady postępowania reklamacyjnego, kwota przysługujących odszkodowań z tytułu utraty, ubytku zawartości lub uszkodzenia przesyłki, bądź wykonania usługi z naruszeniem gwarantowanego terminu doręczenia, będą obowiązkowo zamieszczane przez operatora w jego regulaminie świadczenia usług pocztowych. Możliwość zgłoszenia reklamacji dotyczyć będzie także przesyłek objętych odpowiedzialnością operatora wyznaczonego.
Tak jak obecnie, prawo dochodzenia reklamacji przysługiwać będzie nadawcy albo adresatowi, jeśli nadawca zrzekł się tego prawa. Reklamację będzie można zgłaszać w dowolnej placówce pocztowej, w formie pisemnej, ustnej do protokołu lub w innej formie, która jednoznacznie ujawnia wolę reklamującego w dostateczny sposób (np. elektronicznie). Za datę wniesienia reklamacji uznany zostanie dzień zgłoszenia. Postępowanie reklamacyjne będzie dwuinstancyjne, przy czym w każdej instancji miałoby trwać nie dłużej niż 30 dni. Nieudzielanie przez operatora odpowiedzi na reklamację w tym terminie w I lub II instancji oznaczać będzie uznanie reklamacji.
Postępowanie reklamacyjne będzie uważane za wyczerpane w przypadku odmowy uznania reklamacji lub niezapłacenia dochodzonej należności w terminie 30 dni od uznania reklamacji. Gdy reklamacja nie przyniesie pożądanego rezultatu, klient może skierować sprawę na drogę sądową, do postępowania mediacyjnego przed Prezesem UKE albo przed stały konsumencki sąd polubowny przy Prezesie UKE.
Nowe przepisy określają również dodatkowe obowiązki operatorów pocztowych w zakresie informacji o świadczonych usługach: dostępność regulaminu świadczenia usług oraz cenników i warunków dostępu do usług w każdej placówce operatora, rozszerzenie zakresu informacji, jakie obowiązkowo muszą znaleźć się w regulaminie.
Zgodnie z nową ustawą na Prezesa UKE nałożony zostałby obowiązek ustalania dopuszczalnych pułapów zmian cen poszczególnych powszechnych usług pocztowych świadczonych przez operatora wyznaczonego w danym okresie (tzw. metoda price cap). Pozwoliłoby to na kontrolowanie cen w przypadku usług świadczonych przez wyznaczonego operatora czyli „naturalnego” monopolistę.
Autorem tekstu jest Adam Kościółek – radca prawny z Kancelarii Radców Prawnych „Kurek, Kościółek, Wójcik”.
Źródło:Informacja prasowa
