Według analiz Polskiego Związku Faktorów obroty całej branży w 2012 r. przekroczyły wartość 100 mld zł. Wzrost wyników spółek branży faktoringowej obserwowany jest w Polsce stale od kilku lat. Analitycy rynku przyczyn dla rosnącej popularności faktoringu upatrują w tym, że coraz więcej firm dostrzega w nim skuteczne narzędzie oraz korzyści w rozwiązywaniu problemów z płynnością finansową.
Widzimy to również po naszym portfelu należności faktoringowych za 2012 rok, który zanotował ponad 45 % dynamikę wzrostu względem 2011 roku- zaznacza Paweł Barański, Prezes Zarządu AKCEPT Finance S.A.
Faktoring to nie kredyt
Faktoring odróżnia od kredytu przede wszystkim podejścia do klienta. Faktorzy patrzą na możliwości rozwojowe przedsiębiorstwa. Czyli na to, co będzie się działo z firmą w przyszłości. Banki interesuje natomiast jak firma zachowywała się do tej pory. Tymczasem, szybko rozwijające się przedsiębiorstwa mają kłopoty z finansowaniem swoich potrzeb rozwojowych. Takie same kłopoty zgłaszają również małe firmy, u których zapotrzebowanie na kapitał obrotowy rośnie wraz z szybko wrastającym udziałem w rynku. Poza tym, faktorzy finansując obrót klienta dostrzegają wartość aktywów, jakimi są należności handlowe, a banki wciąż jeszcze oczekują „twardego zabezpieczenia” w postaci np. hipoteki na nieruchomości.
Dla kogo kredyt, a dla kogo faktoring?
Kredyt jest dostępny dla firm o dobrej kondycji finansowej, które pozytywnie przejdą analizę kredytową i mają pozytywnie zweryfikowaną zdolność do spłacania zobowiązań, a także posiadają akceptowalne przez banki zabezpieczenie hipoteczne. Faktoring natomiast to usługa dla firm w fazie dynamicznego wzrostu, gdzie występuję potrzeba zwiększonego finansowania sprzedaży i lepszej kontroli portfela należności. Faktoring pomaga również firmom w dojrzałym etapie rozwoju w optymalizacji kosztów związanych z zarządzaniem należnościami, poprawy struktury bilansu oraz dywersyfikacji źródeł finansowania.
Czy faktoring ma inny wpływ na wskaźniki finansowe niż kredyt ?
Zdecydowanie tak. Kredyt powoduje zmiany po obu stronach bilansu. W pasywach pojawia się kredyt, w aktywach zwiększa się stan środków pieniężnych, a przez to wskaźnik rentowności majątku się pogarsza. Negatywnej zmianie ulega także współczynnik kapitałów obcych do kapitałów własnych. Kredyt może ograniczyć, a nawet uniemożliwić dalsze możliwości kredytowania. Faktoring nie ma na to takiego wpływu.
Skutki księgowe faktoringu
Faktoring, którego istota sprowadza się do nabywania wierzytelności przysługujących przedsiębiorcom jest specyficznym sposobem kredytowania należności handlowych. Faktoring jest złożoną długookresową umową, na mocy której faktorant przelewa wierzytelność na faktora i korzysta ze świadczonych przez niego usług. W tym przypadku w rachunku zysków i strat faktoranta prezentowane jest tylko dyskonto, czyli w sprawozdaniu nie prezentuje się oddzielnie przychodów ze sprzedaży i kosztów własnych sprzedaży. Tak jest w przypadku faktoringu pełnego (bez regresu), który polega na finansowaniu krótkoterminowych należności i przejęciu ryzyka niewypłacalności dłużnika. Odmiennie jest w przypadku faktoringu niepełnego (z regresem). W sytuacji kiedy dłużnik nie spłaci należności, faktorant musi spłacić należność wobec faktora zamiast dłużnika a następnie samodzielnie dochodzić swoich praw od dłużnika. W konsekwencji transakcji faktoringowej tego typu, spółka rozpoznaje zobowiązanie warunkowe i wpływ środków pieniężnych, natomiast stan należności w sprawozdaniu finansowym ulega zmianie.
Faktoring pełny czy niepełny?
Polscy przedsiębiorcy w zasadzie tak samo chętnie korzystają faktoringu pełnego- zwalniającego ich z ryzyka zapłaty przez kontrahenta/dłużnika, jak i z tańszej formy finansowania – faktoringu niepełnego, kiedy liczą się z obowiązkiem zwrotu uzyskanych tą drogą środków.
W wybranych krajach udział faktoringu pełnego w finansowaniu obrotu jest różny:
| KRAJ | f.pełny |
| WŁOCHY | 68% |
| NORWEGIA | 67% |
| LITWA | 60% |
| POLSKA | 48% |
| AUSTRIA | 37% |
| CZECHY | 26% |
| SŁOWENIA | 15% |
| BUŁGARIA | 7% |
| WIELKA BRYTANIA I IRLANDIA | 68% |
Dodatkowe usługi związane z faktoringiem
Faktoring ma również sprzężone ze sobą dodatkowe usługi uzupełniające. Są to między innymi:
badanie wiarygodności i wypłacalności dłużników, możliwość scedowania na faktora monitoringu należności oraz ich windykacji, administrowanie wierzytelnościami. To powoduje, że w określonych sytuacjach faktor może spełniać funkcje wywiadowni gospodarczej, ubezpieczyciela należności, banku, czy firmy windykacyjnej.
| Elementy usługi | Kredyt | Faktoring nieubezpieczony z regresem | Faktoring nieubezpieczony bez regresu | Faktoring ubezpieczony bez regresu | Faktoring ubezpieczony z regresem |
| Dla kogo przeznaczony? | firmy o bardzo dobrym standingu, poszukujące możliwości optymalizacji kosztów związanych z posiadaniem portfela należności, poprawy struktury bilansu oraz dywersyfikacji źródeł finansowania |
firmy w fazie dynamicznego wzrostu, których szybki rozwój rodzi dodatkowe potrzeby w zakresie lepszej kontroli portfela należności jak również nowe potrzeby w zakresie finansowania sprzedaży | firmy w fazie dynamicznego wzrostu, których szybki rozwój rodzi dodatkowe potrzeby w zakresie lepszej kontroli portfela należności jak również nowe potrzeby w zakresie finansowania sprzedaży | firmy o bardzo dobrym standingu, poszukujące możliwości optymalizacji kosztów związanych z posiadaniem portfela należności, poprawy struktury bilansu oraz dywersyfikacji źródeł finansowania |
|
| Oblig posiadania zdolności kredytowej klienta | Tak | Tak | Nie | Nie | Tak |
| Zabezpieczenia transakcji | - wierzytelności, - weksel in blanco, - hipoteka, - zabezpieczenia na majątku (np. zastaw lub przewłaszczenie stanów magazynowych,) - poręczenie |
podobnie jak w kredycie | podobnie jak w kredycie | - weksel in blanco | - weksel in blanco |
| Badanie wiarygodności i wypłacalności dłużników | Nie | Tak | Tak | Tak | Tak |
| możliwość scedowania na faktora monitoringu należności oraz ich windykacji | Nie | Tak | Tak | Tak | Tak |
| Inkaso należności, księgowanie wpłat | Nie | Tak | Tak | Tak | Tak |
| Administrowanie wierzytelnościami | Nie | Tak | Tak | Tak | Tak |
| Przejęcie ryzyka wypłacalności dłużnika | Nie | Nie | Tak | Tak | Nie |
| Zaliczkowanie wierzytelności | Nie | Tak | Tak | Tak | Tak |
| Okres obowiązywania umowy | najczęściej umowy terminowe | najczęściej umowy bezterminowe | najczęściej umowy bezterminowe | najczęściej umowy terminowe | najczęściej umowy terminowe |
| Wydłużenie okresu płatności wierzytelności | Nie | Tak | Tak | Tak | Tak |
| Wpływ na strukturę bilansu/ wskaźniki finansowe | zmiany po obu stronach bilansu: -pasywa - pojawia się kredyt, -aktywa- zwiększa się stan środków pieniężnych, a przez to wskaźnik rentowności majątku pogarsza się |
zmiany jedynie po stronie aktywów | zmiany jedynie po stronie aktywów | zmiany jedynie po stronie aktywów | zmiany jedynie po stronie aktywów |
| pogorszenie współczynnika kapitałów obcych do kapitałów własnych | Tak | Nie | Nie | Nie | Nie |
ograniczenie dalszych możliwości kredytowania
Tak
Nie
Nie
Nie
Nie
Tabela: porównanie faktoringu z kredytem.
Windykacja w faktoringu
Faktoring jest sposobem na szybkie uruchomienie pieniędzy zamrożonych przez klienta (dostawcę) w fakturach, na okres udzielonego kredytu kupieckiego. Ta usługa zapobiega przeterminowaniu należności, sprawuje funkcję prewencyjną w przestrzeganiu terminów zapłat, tudzież pozytywnie mobilizuje odbiorcę do takowych zachowań. Czynności w ramach faktoringu związane z księgowaniem wpłat od kontrahentów czy też monitorowaniem ich terminowości mogą być w tym wypadku mylnie utożsamiane z windykacją.
Natomiast o tej usłudze możemy mówić jedynie w kontekście działania post factum, gdy odbiorca nie uregulował w terminie należności. W przypadku faktoringu z regresem możemy mówić o szerszym udziale windykacji w całym procesie finansowania, ponieważ jest obecna praktycznie od momentu przejęcia faktury do finansowania. Faktor bowiem najczęściej poza powiadomieniem kontrahenta o wykupie faktury jednocześnie przypomina mu o zbliżającym się terminie jej zapłaty, a także podejmuje właściwe czynności windykacyjne związane z brakiem zapłaty przez dostawcę. Jeżeli taka sytuacja ma miejsce i zgodnie z treścią umowy faktoringowej dostawca zlecił taką usługę faktorowi (przeważnie umowa tak stanowi), to w takim przypadku możemy mówić o właściwej twardej windykacji. Faktoring bez regresu w zasadzie sprowadza się do administrowania poszczególnych wpłat, ewentualnie ich monitorowania (tzw. windykacja miękka), co nie oznacza, że nie może ona się przeobrazić w twardą windykację, jeżeli umowa zawarta między Faktorem a podmiotem ubezpieczającym transakcję tak stanowi.
Mały może więcej? Rynek faktoringu w Polsce
Rynek w Polsce zdominowali duzi faktorzy – sześć czołowych spółek zrzeszonych w Polskim Związku Faktorów kontroluje niemal 80% rynku (źródło: Raport PZF za 2012).
Najwięksi faktorzy obsługują największe podmioty i to na nich koncentrują swoje działania i uwagę.
Jednocześnie zauważalna jest rosnąca dynamicznie grupa mniejszych faktorów, w tym w szczególności niezależnych od banków spółek. Ich oferta kierowana jest przede wszystkim do mniejszych podmiotów, które mogą nie sprostać wymaganiom stawianym przez dominujących na rynku faktorów (głównie) bankowych. Niezależni faktorzy angażują w finansowanie transakcji swój kapitał, bądź też pozyskany z GPW, jak również rynków alternatywnych takich jak New Connect czy Catalyst. Najwyraźniej to oni zapewniają dziś dynamikę branży faktoringowej- podkreśla Paweł Barański, Prezes Zarządu AKCEPT Finance S.A.
