Nierzadko zdarza się, że byli małżonkowie mają wspólne mieszkanie własnościowe. I choć rozwód powoduje, że ustaje istniejąca między nimi wspólność majątkowa, to nie jest to jednoznaczne z podziałem wspólnego majątku, w tym nieruchomości. Po rozwodzie można tego dokonać u notariusza lub w sądzie.
Źródło: Thinkstock
Podział majątku możliwy jest dopiero po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego. Co prawda już w trakcie rozprawy rozwodowej sąd może dokonać podziału dorobku małżonków na ich wniosek, ale tylko jeżeli proces podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu. W przeciwnym wypadku konieczne jest wszczęcie osobnego postępowania o podział majątku wspólnego (w sądzie rejonowym miejsca położenia majątku) lub dział wspólnego majątku u notariusza. W sytuacji, w której w skład majątku wspólnego wchodzi nieruchomość, podziału należy dokonać w formie aktu notarialnego.
Podział majątku u notariusza czy w sądzie?
Małżonkowie mogą dokonać podziału majątku (mieszkania własnościowego) na zasadach dobrowolności, zawierając umowę u notariusza lub przed sądem – zarówno jeżeli osiągnęli porozumienie, jak i w sytuacji jego braku.
Jeżeli zdecydują się na podział przed sądem, to ten uwzględni przede wszystkim sposób podziału zgłoszony na zgodny wniosek małżonków, nawet jeśli okoliczności sprawy przemawiają za innym sposobem. Sąd dokona podziału majątku według własnego przekonania dopiero wówczas, gdy zainteresowani nie doszli w tym względzie do porozumienia.
| »Ile kosztuje podział majątku byłych małżonków? |
W trakcie postępowania sąd ustala skład majątku wspólnego (czasami rozstrzyga żądanie ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym, w tym także nierównych udziałów w mieszkaniu) oraz jego wartość. W celu ustalenia wartości (głównie wyceny nieruchomości) może skorzystać z opinii biegłego.
Skład majątku ustala się według stanu na dzień ustania wspólności majątkowej, zaś jego wartość – według cen rynkowych z daty podziału. We wniosku należy podać wartość poszczególnych składników majątku – z reguły przyjmuje się wartość rynkową. W przypadku nieruchomości wartość rynkową stanowi jej przewidywana cena możliwa do uzyskania na rynku.
Jedno mieszkanie, kilka rozwiązań
Podziału mieszkania, podobnie zresztą jak innych składników wspólnego majątku, można dokonać na różne sposoby. Mianowicie poprzez:
- fizyczny podział na dwie części (ale tylko, jeżeli jest to możliwe) lub zamianę mieszkania na dwa mniejsze (niestety najczęściej nie jest możliwy taki podział fizyczny mieszkania, aby w jego wyniku powstały dwa samodzielne lokale),
- przyznanie całego mieszkania jednemu z małżonków, z obowiązkiem spłaty na rzecz drugiego (spłata odpowiadająca połowie wartości mieszkania, bowiem co do zasady udziały małżonków w majątku wspólnym są równe),
- sprzedaż mieszkania i podzielenie sumy uzyskanej ze sprzedaży.
Zdarza się, że po rozwodzie małżonkowie mieszkają jednocześnie w mieszkaniu. W trakcie sprawy o podział majątku sąd może określić zasady korzystania z lokalu przez każdego z eksmałżonków.
Spłata mieszkania drugiemu małżonkowi
Małżonkowie, którzy decydują się na podział mieszkania u notariusza, mają dość dużą swobodę w regulowaniu kwestii związanych ze spłatą. W umowie mogą ustalić harmonogram i wysokość spłat, jak też określić, że spłata całości zadłużenia nastąpi w określonym terminie. Przepisy prawne nie narzucają tutaj określonych rozwiązań, pozostawiając uregulowanie tych kwestii woli eksmałżonków.
| Kredyt hipoteczny a rozwód | |
| W gruncie rzeczy dla banku nie ma znaczenia, czy przystępujące do kredytu osoby są małżeństwem (i nabywają nieruchomość w ramach małżeńskiej wspólnoty ustawowej), czy żyją w wolnym związku. więcej… |
Jeżeli zaś podziału dokona sąd, to orzeknie o tym, kto zatrzyma mieszkanie, a kto dostanie spłatę. Sąd oznaczy termin i sposób uiszczenia spłaty – jednorazowo lub w ratach. Sąd może rozłożyć spłatę na raty nawet do 10 lat, ale tylko w wyjątkowych sytuacjach. W praktyce jednak spłata ta, w zależności od jej wysokości, jest rozkładana na krótki okres – tak, by jednej ze stron umożliwić uzyskanie kredytu, a drugiej, oczekującej na pieniądze, nie pokrzywdzić.
Sprzedaż mieszkania i podział uzyskanej kwoty
Aby uniknąć działu mieszkania i kosztów z tym związanych, małżonkowie mogą je sprzedać i podzielić się uzyskaną ze sprzedaży kwotą.
Proces ten nie będzie ani tani, ani szybki, jeżeli to sąd – który doszedł do wniosku, że przyznanie mieszkania jednemu z małżonków byłoby z jakichkolwiek przyczyn nieuzasadnione – zarządzi sprzedaż mieszkania i podział uzyskanej kwoty pomiędzy małżonków. Najczęstszym powodem zarządzenia sprzedaży wspólnego lokalu jest sytuacja, w której żadna ze stron nie będzie w stanie spłacić drugiej.
Jeżeli sąd zarządzi sprzedaż mieszkania, to odbędzie się ona zgodnie z przepisami dotyczącymi sprzedaży nieruchomości w toku postępowania egzekucyjnego. W efekcie sprzedaży w drodze licytacji dokonuje komornik, co przekłada się na wyższe koszty procesu oraz niższą kwotę uzyskaną ze zbycia mieszkania. Z tego względu sądy często proponują eksmałżonkom, aby zawiesić postępowanie na okres, w którym będą mogli spróbować porozumieć się co do sprzedaży wspólnego lokalu bez udziału komornika.
Zuzanna Brud, Bankier.pl
