Cyberbezpieczeństwo przestało być domeną działów IT – stało się fundamentem przetrwania firm, stabilności miast oraz rynkowej przewagi. O tym, jak chronić państwo, biznes i obywateli w epoce cyfrowych zagrożeń, dyskutowali eksperci i samorządowcy podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu.
Partnerem publikacji jest Play
W świecie cyfrowych współzależności odporność na cyberataki bezpośrednio przekłada się na bezpieczeństwo narodowe, wzrost gospodarczy i zaufanie publiczne. Dyskusję w panelu „Cyberbezpieczeństwo 360 stopni: jak chronić państwo, biznes i obywateli w epoce cyfrowych zagrożeń” otworzyła Grete Kodi, założycielka estońskiej inicjatywy Cybercation. Zwróciła uwagę, że rosnące zapotrzebowanie na bezpieczną infrastrukturę kreuje zupełnie nowe rynki i miejsca pracy, a samo bezpieczeństwo przestało służyć wyłącznie do obrony.
— Ochrona przed zagrożeniami przestała być jedynie tarczą — stała się siłą napędową rozwoju. Gdy dochodzi do incydentu cybernetycznego, cierpi infrastruktura. Kluczowe jest jednak to, jak zostanie on wyjaśniony, z jakimi stratami się wiąże i jak wpłynie na opinię publiczną. Skutki ataku ransomware, wycieku danych czy paraliżu operacyjnego wykraczają daleko poza samą awarię techniczną. Utrata zaufania i załamanie narracji wywołują długofalowe konsekwencje społeczne, fizyczne i psychologiczne, które zostają z nami na długo po usunięciu usterki — podkreślała Grete Kodi.
Moderatorka zaznaczyła, że każdy atak pozostawia trwały ślad informacyjny, a w świecie cyfrowym równie ważne jak faktyczne zdarzenie jest to, w co ludzie wierzą, że się stało. System komputerowy można naprawić stosunkowo szybko, jednak weryfikacja i odbudowa narracji naruszonej wokół organizacji to proces długofalowy. W tym kontekście kluczowy staje się czynnik ludzki oraz świadomość cyfrowa obywateli i pracowników.
Szyfrowanie, segmentacja i higiena cyfrowa
Współczesna łączność staje się krwiobiegiem gospodarki, ale jak wskazuje branża telekomunikacyjna, otwarty charakter sieci wymaga tworzenia zaawansowanych mechanizmów obronnych. Marcin Kubit, dyrektor sprzedaży i marketingu B2B w Play Rozwiązania dla Biznesu, podkreśla, że transmisja danych (connectivity) stanowi dziś absolutną bazę dla cyfrowego funkcjonowania firm oraz instytucji państwowych.
— Zabezpieczamy nasze serwery i infrastrukturę chmurową, ale musimy zabezpieczać również same połączenia. Internet stał się kluczową platformą komunikacji i dostępu do zasobów, lecz jako środowisko otwarte wymaga szczególnego traktowania. Podstawą jest pełne szyfrowanie oraz segmentacja sieci — tak projektujemy rozwiązania dla naszych klientów, aby ewentualna awaria czy atak na jeden z elementów nie paraliżowały pozostałych obszarów — wyjaśniał Marcin Kubit.
Ekspert Play przestrzegał również przed traktowaniem cyberbezpieczeństwa jako jednorazowego zadania czy zamkniętego projektu.
— Cyberbezpieczeństwo to nie jest stan, w którym możemy powiedzieć: „od dziś jesteśmy w pełni bezpieczni”. Każdego dnia pojawiają się nowe wektory ataków. Bezpieczeństwo musi stać się procesem zapisanym w DNA organizacji. Na końcu technologii zawsze stoi człowiek, a najsłabszym ogniwem bywa niefrasobliwość: otwarty komputer, pozostawione hasło czy z pozoru niegroźny e-mail wyłudzający dane. Dbamy o bezpieczeństwo własnej infrastruktury światłowodowej i mobilnej, a zdobyte tam doświadczenia przenosimy bezpośrednio na rozwiązania chroniące biznes naszych klientów — dodał dyrektor z Play.
Marcin Kubit zwrócił uwagę na powszechne zjawisko cichej infiltracji systemów corporate IT. Hakerzy potrafią przebywać w środowisku firmowym nieprzetestowani i niewykryci przez bardzo długi czas.
— Informacja to dziś najbardziej pożądana i cenna waluta na rynku. Niezwykle często obserwujemy scenariusz, w którym wrogi atak w rzeczywistości nastąpił np. dwa lata wcześniej. Przestępcy nie ujawniają swojej obecności, po cichu penetrują środowisko IT, a gdy zbiorą komplet danych, nagle je blokują lub wykradają, doprowadzając do paraliżu całego biznesu. Żadna nowoczesna fabryka czy firma usługowa nie jest w stanie funkcjonować bez ciągłego dostępu do danych. Dlatego w obliczu przyspieszającej globalizacji, pracy zdalnej i rozwoju IoT, dbanie o cyfrowe zasoby stało się kwestią przetrwania — akcentował Kubit.
Przedstawiciel Play zaznaczył także, że unijne dyrektywy, takie jak NIS2, oraz rygorystyczne audyty wymuszają podnoszenie poprzeczki. Dają one małym i średnim przedsiębiorstwom jasny drogowskaz oraz impuls do inwestycji, będąc warunkiem koniecznym do dołączenia do łańcuchów dostaw kluczowych podmiotów.
Odpowiedzialność zarządu, a nie problem IT
Kwestia zdefiniowania nowoczesnej cyberodporności stała się punktem wyjścia dla Mirosława Wróblewskiego, prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Wskazał on jednoznacznie, że współczesna ochrona zasobów cyfrowych wykracza daleko poza techniczne zabezpieczenia serwerowni i wdrażanie oprogramowania antywirusowego.
— Bezpieczeństwo cyfrowe to w rzeczywistości sprawdzian z zarządzania (governance) i przywództwa. Trzeba wreszcie odejść od myślenia, że to wyłączny problem działów IT. Cyberodporność buduje zdolność całej organizacji do reagowania na zagrożenia – od członków zarządu po każdego pracownika i partnera biznesowego — zaznaczył Mirosław Wróblewski.
Prezes UODO podkreślił, że utrata kontroli nad danymi osobowymi – takimi jak numery PESEL czy informacje medyczne – niszczy poczucie bezpieczeństwa obywateli i naraża ich na kradzież tożsamości oraz straty finansowe. Gdy dochodzi do incydentu, brak wcześniejszych procedur i szkoleń nieuchronnie prowadzi do chaosu.
— Kiedy wybuchnie kryzys, na zastanawianie się jest za późno. To nie czas na szukanie rozwiązań po omacku, analizowanie sytuacji od zera czy negocjacje z regulatorami. Trzeba precyzyjnie wiedzieć, jak komunikować się z ludźmi. Brak przetestowanych procedur i wcześniejszych szkoleń oznacza po prostu chaos — ostrzegał szef UODO.
Wróblewski zwrócił uwagę na fundamentalną zasadę minimalizacji danych. Apelował o przeniesienie codziennej ostrożności z ulicy do cyfrowego świata i przypomniał, że brak opłaty za usługę jest najczęściej iluzją — w rzeczywistości płacimy za nią własną prywatnością. Zauważył jednak pozytywny trend: dzięki edukacji i programom, takim jak „Twoje dane – Twoja sprawa” rośnie społeczna świadomość praw i zagrożeń, a nowe przedmioty szkolne od września pomogą młodemu pokoleniu radzić sobie z wyzwaniami AI oraz wyłudzeniami.
Tysiące ataków na stolicę testują odporność miast
Skalę zagrożeń, z którymi na co dzień mierzy się administracja samorządowa dużej europejskiej metropolii, przybliżył Tomasz Mencina, wiceprezydent Warszawy. Złożoność miejskiego ekosystemu – obejmującego administrację, edukację, transport oraz spółki komunalne – wymaga wdrażania spójnych standardów dla setek podmiotów i zewnętrznych dostawców.
— Warszawa to europejska metropolia i kluczowy ośrodek usług publicznych, biznesu oraz infrastruktury. Skala wyzwania wynika ze złożoności tego organizmu: mówimy o dziesiątkach jednostek, systemów, dostawców i użytkowników, którzy nie zawsze działają według spójnych zasad. Dlatego absolutnym priorytetem pozostaje integracja całego cyfrowego ekosystemu — wyjaśniał Tomasz Mencina.
Wiceprezydent Warszawy ujawnił, że kluczowe obiekty miejskie są poddawane nieustannej presji ze strony cyberprzestępców oraz wrogich podmiotów. Celem tych uderzeń jest nie tylko kradzież danych, ale przede wszystkim destabilizacja życia mieszkańców i wywołanie paniki.
— Wiele mówi się o wyciekach danych, jednak dla metropolii takiej jak Warszawa realnym zagrożeniem są ataki celowane w infrastrukturę krytyczną. Ich celem jest paraliż kluczowych usług miejskich. W samych tylko wodociągach odpieramy każdego dnia tysiące prób cyberataków. Działamy jednak w oparciu o wyspecjalizowany SOC oraz najwyższe standardy bezpieczeństwa, stale monitorowane przez służby państwowe — wyjawił wiceprezydent stolicy.
Mencina podkreślił, że stolica prowadzi audyty cyberbezpieczeństwa we wszystkich spółkach miejskich oraz przygotowuje się na najgorsze scenariusze. W przypadku paraliżu cyfrowego kluczowa jest komunikacja kryzysowa oparta na prawdzie. Warszawa utrzymuje awaryjne analogowe kanały łączności ze służbami, a nawet tradycyjne, papierowe nośniki i słupy informacyjne należące do spółek ochrony ludności.
Handel nie wybacza błędów i nie uznaje kompromisów
Z punktu widzenia wielkich sieci handlowych cyfrowa odporność to bezpośredni gwarant płynności dostaw i realizacji obietnicy złożonej milionom konsumentów. Michał Nowaczyk, członek zarządu i dyrektor finansowy Lidl Polska, podkreślił, że nowoczesny sklep spożywczy jest obiektem gęsto naszpikowanym technologią IT.
— Cyberodporność to w naszym przypadku obietnica ciągłości dostaw dóbr pierwszej potrzeby, jaką składamy klientom od lat. W tak rozproszonej strukturze nie traktujemy bezpieczeństwa cyfrowego jako przykrej pozycji w rachunku wyników czy czysto technicznego kosztu. To dla nas realna przewaga konkurencyjna, która pozwala nam budować dystans wobec rynkowych rywali — zadeklarował Michał Nowaczyk.
Postawa Lidla przekłada się na bezwzględne wymagania stawiane dostawcom technologii oraz partnerom handlowym. Słabe ogniwo u kontrahenta może bowiem sparaliżować cały łańcuch dostaw.
Świadomość rośnie, perspektywy są dobre
Mimo narastającej fali zagrożeń uczestnicy panelu zwieńczyli dyskusję optymistycznym akcentem. Przedstawiciel Play z dystansem i optymizmem ocenił kierunek, w którym zmierza polski rynek.
— Warto spojrzeć na sytuację z odrobiną optymizmu. Jeśli porównamy to, co dzieje się dzisiaj, z sytuacją sprzed kilku lat, w Polsce zaszła ogromna zmiana. Świadomość zarówno firm, instytucji, jak i samych obywateli jest nieporównywalnie wyższa. Oczywiście edukacja na każdym etapie wciąż pozostaje kluczowa, ale poziom bezpieczeństwa wyraźnie wzrósł — podsumował Marcin Kubit z Play.
Cyberbezpieczeństwo, wpisane w strategię zarządzania oraz wsparte ciągłą edukacją i współpracą sektora publicznego z prywatnym, staje się stabilnym fundamentem nowoczesnej gospodarki.
Partnerem publikacji jest Play
