Od kilku lat obowiązuje w Polsce prawo ograniczające maksymalną wysokość odsetek pobieranych przez pożyczkodawców. Regulacjami nie były jednak objęte koszty pozaodsetkowe, często znacznie przewyższające naliczane odsetki. 11 października wchodzi w życie ustawa dotycząca m.in. tego zagadnienia.
Zmiany w ustawie o nadzorze nad rynkiem finansowym i innych aktach przygotowywane były przez kilka lat i budziły spore kontrowersje. W trakcie prac nad regulacjami zrezygnowano m.in. z koncepcji rejestru firm pożyczkowych, chociaż wprowadzono do prawa pojęcie instytucji pożyczkowej, narzucając wymogi dotyczące kapitału własnego i formy własności. Najwięcej emocji spowodowały zapisy dotyczące pozaodsetkowych kosztów kredytu – firmy udzielające pożyczek na krótkie okresy protestowały przeciwko wymogom dotyczącym sposobu obliczania limitów kosztu dla odnawianych zobowiązań.
Opłaty i prowizje z ograniczeniem
Przypomnijmy, że pozaodsetkowe koszty pożyczki zostaną ograniczone do 25 proc. kwoty pożyczki i 30 proc. za każdy rok umowy. Wszystkie koszty łącznie nie będą mogły przekroczyć równowartości wypłaconej pożyczkobiorcy kwoty. Limity mają dotknąć także możliwości przedłużania spłaty i rolowania zadłużenia. W okresie 120 dni od otrzymania pierwszej pożyczki pułap kosztów będzie odnoszony do jej pierwotnej kwoty. Limity całkowitego kosztu kredytu nie będą stosowane w niektórych przypadkach – kartach kredytowych i liniach kredytowych w ROR.
Pożyczkodawcy mają teraz 6 miesięcy na dostosowanie się do nowych regulacji. Część instytucji zapewne poważnie potraktuje ograniczenia, ale można być niemal pewnym, że będziemy także świadkami prób obejścia ograniczeń. Jedną ze wskazywanych możliwości było tworzenie sieci powiązanych ze sobą firm-pożyczkodawców przekazujących sobie klienta odnawiającego (albo raczej refinansującego) zobowiązanie.
Szybszy obieg informacji i limit odsetek za opóźnienie
Nowe prawo przyniesie ze sobą także kilka innych istotnych dla konsumentów nowości. Ograniczono wysokość odsetek pobieranych za opóźnienie w spłacie zobowiązań. Górny limit stanowi 6-krotność stopy lombardowej NBP.
Przyspieszono także cykl wymiany informacji o zobowiązaniach. Instytucje prowadzące bazy informacji o kredytobiorcach będą mogły przekazywać instytucjom pożyczkowym informacje stanowiące tajemnicę bankową, pod warunkiem, że klient zgodzi się na sprawdzenie jego historii kredytowej. Banki i inni pożyczkodawcy będą musieli w terminie 7 dni od wystąpienia istotnych zmian w zobowiązaniu klienta (np. całkowitej spłaty) poinformować o tym biuro kredytowe. Baza danych będzie musiała zostać zaktualizowana najpóźniej w ciągu 7 dni od przekazania tego rodzaju informacji.
Nowa ustawa to dopiero początek poważniejszych zmian w prawie dotyczącym kredytów konsumenckich. Konieczność wdrożenia europejskiej dyrektywy MCD, dotykającej zobowiązań zaciąganych na cele związane z nieruchomościami, sprawi, że wkrótce powstanie jeden akt prawny regulujący większość zagadnień związanych z kredytami. Przy tej okazji planowane jest m.in. wprowadzenie rejestru instytucji pożyczkowych i narzucenie nowych obowiązków pośrednikom finansowym.
