Kto korzysta z bankowości elektronicznej?
Bankowość elektroniczna to w Polsce stosunkowo nowa forma korzystania z usług banków, obecna od końca lat 90. Choć w Polsce penetracja rynku przez bankowość elektroniczną nadal jest relatywnie niska, Polacy są ciekawi nowinek technologicznych i nie lubią "pozostawać w tyle" za swoimi europejskimi sąsiadami.Jak Polacy korzystają z bankowości elektronicznej? Jakie są bariery, czego się obawiamy? Kto będzie z niej korzystał w przyszłości, a kto nie? Jakie są perspektywy rozwoju oferty usług finansowych dostępnych przez telefon stacjonarny, komórkowy, Internet czy telewizję? Co wreszcie zrobić, co i jak zmieniać w naszej mentalności, umiejętnościach, wiedzy, dostępności do bankowości elektronicznej, aby stała się ona produktem bardziej pożądanym i bardziej powszechnym?
Według danych SIBIS z 2003 i 2004 roku co 4 mieszkaniec Unii Europejskiej dokonuje zakupów przez Internet lub korzysta z bankowości elektronicznej. Według kwietniowych badań Instytutu Pentor, z bankowości elektronicznej ogółem korzysta 6% Polaków - 4% korzysta z bankowości przez telefon stacjonarny, 3% z bankowości przez Internet, a 2% przez telefon komórkowy, i choć odsetek ten nie jest zadowalający, to ponad 20% deklarujących chęć korzystania z tej formy bankowości w ciągu najbliższego roku napawa optymizmem.
Czy korzysta Pan(i)...
Kim jednak są Ci, którym nie straszne wirtualne transakcje? 60% stanowią mężczyźni. Korzystający z bankowości elektronicznej to osoby w bardzo zróżnicowanym wieku, jednak seniorzy, powyżej 60 roku życia stanowią znikomy odsetek. Użytkownicy mobile bankingu to osoby zamożne - 68% z tych, którzy udzielili odpowiedzi na pytanie o dochody, deklaruje zarobki powyżej 2000 złotych na gospodarstwo domowe. Częściej niż przeciętny Polak posiadają takie sprzęty jak komputer, telefon komórkowy i samochód a także dostęp do Internetu. Najczęściej są to pracownicy biurowi (41%) i menedżerowie (16%) oraz studenci (11%) i emeryci (10%).
Użytkownicy bankowości wirtualnej są bardziej otwarci na nowe doświadczenia, w szczególności na nowinki technologiczne, częściej wierzą w egalitaryzm dostępu do nowoczesnych technologii. Lubią wyzwania, są gotowi na ryzyko, czasem lubią zrobić coś na pokaz.
Bariery korzystania z bankowości elektronicznej
Użytkownicy bankowości elektronicznej to zatem osoby lepiej wykształcone i bardziej zamożne, jednak wydaje się, że prawdziwymi przeszkodami nie jest grubość portfela - bankowość elektroniczna często okazuje się być mniej kosztowna niż tradycyjna - lecz mentalność oraz przekonanie, że ta forma bankowości jest trudna oraz zarezerwowana dla bogatszych.
Przeszkodą jednak na pewno będzie brak dostępu do medium kontaktu, jakim jest telefon lub Internet - a w przypadku tego drugiego również zaawansowanie w jego obsłudze.
Bezpieczeństwo w sieci
Ponad 1/4 respondentów twierdzi, że poczucie braku zaufania do systemów zabezpieczających powstrzymuje ich od korzystania z bankowości elektronicznej. Jednocześnie ponad połowa respondentów zadeklarowała, że nie wie, jakie systemy zabezpieczające są stosowane w tego typu bankowości.
W jakim stopniu powodem nie korzystania z usług banków i innych instytucji finansowych przez telefon, internet i telewizję jest według Pana/i...?
Polacy nie tylko nie znają systemów zabezpieczających, ale także nie korzystają z bankowości elektronicznej, bo nie potrafią! Po przyzwyczajeniu i poczuciu braku bezpieczeństwa, jako podstawowe bariery wskazywane są: brak wiedzy, niskie umiejętności oraz niechęć wobec nowości. Trudności z obsługą w przypadku Internetu jako medium kontaktu z bankiem, są równie dużą barierą, jak w przypadku mało w Polsce popularnej bankowości telewizyjnej.
W Polsce odnotowujemy stosunkowo niski odsetek użytkowników Internetu w porównaniu do krajów zachodnich i Europy Środkowej. Dodatkowo ceny stałego dostępu do Internetu są relatywnie wysokie. Oba te fakty stanowią istotną barierę nie tylko wobec bankowości elektronicznej, ale również korzystania z zakupów on-line oraz rozwoju kultury wirtualnego pozyskiwania informacji w ogóle.
Potencjał rozwoju bankowości elektronicznej
Czy zamierza Pan skorzystać w ciągu 12 miesięcy...
22% ogółu respondentów i 20% nie korzystających jeszcze z żadnej formy mobile bankingu zadeklarowało chęć skorzystania co najmniej z jednej form bankowości elektronicznej. 16% respondentów deklaruje, że zamierza rozpocząć korzystanie z bankowości przez telefon stacjonarny. 12% przez komórkę i tyle samo przez Internet. Niewielki odsetek - 4% jest również gotowy spróbować bankowości telewizyjnej. Choć deklaracje nie są równoznaczne z faktycznym przyszłym zachowaniem, niewątpliwie na podstawie tych danych można stwierdzić, że bankowość elektroniczna jest aktualnie usługą pożądaną - nawet, jeśli motywacje części respondentów są powiązane z poszukiwaniem aprobaty społecznej czy podążaniem za modą.
Zamiary rozpoczęcia korzystania z bankowości przez Internet deklaruje 28% internautów. Co ciekawe wśród potencjalnych klientów znajduje się zdecydowanie więcej kobiet niż wśród aktualnie korzystających z bankowości elektronicznej. Wśród deklarujących skorzystanie z bankowości elektronicznej w przyszłości, przeważają ludzie młodzi, poniżej 30 roku życia, najczęściej pracownicy biurowi i studenci, często o średnich dochodach i pochodzący ze średniej wielkości miast. Grupa potencjalnych klientów to grupa o większym odsetku osób o wykształceniu podstawowym i zasadniczym - co może świadczyć o rosnącej dostępności i demokratyczności usług bankowości elektronicznej, zmniejszeniu się obaw wobec trudności z obsługą nowoczesnych mediów kontaktu z bankiem lub aspiracjach tych osób.
Bankowość przez telefon stacjonarny
Choć wśród użytkowników usług finansowych przez telefon stacjonarny dominują osoby młode - poniżej 30 roku życia oraz w wieku średnim. Chęć wykorzystania telefonu stacjonarnego w kontaktach z bankiem deklarują głównie młodzi. Połowa osób, które zadeklarowały chęć skorzystania z bankowości dostępnej przez telefon stacjonarny, to osoby poniżej 30 roku życia, często pochodzące ze średnich miast. Być może to medium dla usamodzielniających się, lub rozpoczynających pracę lub karierę, ze względu na fakt, że jest najtańsze, wydaje się być najbardziej optymalne. Zainteresowana tą usługą jest zdecydowanie bardziej ubankowiona część Polaków. 80% z nich posiada konto w banku - zatem prawdopodobnie korzystanie z medium jakim jest telefon stacjonarny traktują jako "kolejny stopień wtajemniczenia" w system bankowy.Studenci dzielą się po równo na zwolenników telefonu stacjonarnego, komórkowego i Internetu. Pracownicy biurowi najchętniej korzystaliby właśnie z telefonu stacjonarnego. Choć medium to jest relatywnie najtańsze, największy potencjał nowych użytkowników jest wśród tych, o dochodach rodzinnych powyżej 1500 PLN. Wśród osób o wykształceniu podstawowym i zasadniczym telefon stacjonarny jako forma kontaktu z bankiem cieszy się największą popularnością, zapewne ze względu na łatwość obsługi. Tym medium, jako jedynym, zainteresowani byli poza "zdobywcami" i "dojrzałymi" także "swojacy" i sfrustrowani".
Telefon komórkowy
Telefon komórkowy to równie nowe urządzenie jak usługa bankowości elektronicznej, która to największy odsetek użytkowników ma wśród osób młodych. Osoby starsze nawet, jeśli korzystają z telefonów komórkowych często nie są świadome ich zaawansowanych funkcji i możliwości. Dlatego też bankowość przez telefon komórkowy jest popularna niemal wyłącznie wśród osób poniżej 40 roku życia.Zarówno wśród korzystających jak i wśród potencjalnych użytkowników dominują osoby o typie psychograficznym "dojrzali" i "zdobywcy". 3/4 z zainteresowanych posiada konto w tradycyjnym banku. Usługa bankowości przez telefon komórkowy wydaje się zbyt skomplikowana dla osób, które nie posiadają konta tudzież nie posiadają lub dopiero, co nabyli telefon komórkowy. W grupie potencjalnych użytkowników nie ma osób starszych, o niskich dochodach, emerytów i gospodyń domowych, a także "swojaków" i "tradycjonalistów", zamkniętych na nowiny technologiczne.
Bankowość przez Internet
Bankowość internetowa jest zarezerwowana głównie dla osób młodych i wykształconych, o wyższych dochodach - pozwalających na posiadanie dostępu do Internetu oraz ogólny dostęp do sprzętów zaawansowanych technologicznie. Lepsza edukacja, dostęp do różnych źródeł wiedzy, ale i środowisko uczące ciekawości poznawczej i otwartości na nowości, niewątpliwie wpływają na chęć korzystania z nowinek technologicznych.Zainteresowani bankowością internetową - to podobnie jak w przypadku bankowości przez telefon komórkowy osoby już posiadające konto w banku (3/4 zainteresowanych). Najbardziej zmotywowani do korzystania z tej formy bankowości to "zdobywcy" i "dojrzali" - również najczęstsi internauci. Zdecydowanie wykluczeni z grupy potencjalnych klientów są "tradycjonaliści". Znikome szanse powodzenie ta forma bankowości również ma wśród osób o niskich dochodach, niskim wykształceniu oraz wśród seniorów. Choć to przede wszystkim internauci są zainteresowani bankowością internetową, to osoby o zbliżonej charakterystyce socjo-demograficznej i nie korzystające jak dotąd z Internetu, stanowią 46% potencjalnych klientów. Ta grupę stanowią nie tylko osoby zainteresowane bankowością internetową, ale z różnych względów "pozostające w tyle", jeśli chodzi o użytkowanie zaawansowanych technologii.
Z drugiej strony, wśród nich mogli też znaleźć się aspirujący do tej grupy, dla których ze względu na niższą edukację lub niższe dochody takie usługi finansowe mogą nadal pozostawać niedostępne, zatem ich deklaracje związane z planami korzystania z bankowości przez Internet będą zapewne mniej wiążące. Mimo to, sam fakt pożądania wirtualnych usług bankowych świadczy o wzbudzonej potrzebie, a zatem stanowi pewien potencjał. Głównym problemem związanym z przyszłością bankowości elektronicznej jest fakt, że duża część społeczeństwa deklaruje, iż nie odczuwa potrzeby korzystania z tej formy bankowości. Wynika to przede wszystkim ze słabego dotarcia oferty do potencjalnych klientów, a co za tym idzie, również niskiej świadomości jej zalet.
Bankowość telewizyjna
Bankowość telewizyjna to najnowsza forma bankowości elektronicznej w Polsce, często nieznana, nawet przez tych już korzystających, z którejś formy wirtualnej bankowości. Deklaracje korzystania z niej należy, zatem traktować ostrożnie - brak wiedzy i pożądanie tego produktu może świadczyć o pewnych aspiracjach oraz wpływie aprobaty społecznej.Wśród zainteresowanych dominują dwa typy psychograficzne: "dojrzali" oraz "zdobywcy". Potencjał mogą stanowić osoby o wyższych dochodach, radzące sobie oraz lubiące eksplorować nowe, zaawansowane technologicznie urządzenia i których ciekawią nowinki technologiczne. Zainteresowani tą usługą to raczej mężczyźni oraz osoby, które już korzystają z banków, lecz często nie korzystają z bankowości elektronicznej.
Telewizja wydaje się zatem wypełniać pewną lukę możliwych technologii dostępu do konta bankowego, która może okazać się pożądana i satysfakcjonująca dla tych, którym z różnych przyczyn kontakt przez telefon i Internet nie odpowiada.
Od czego zacząć?
WYPOSAŻENIE GOSPODARSTW DOMOWYCH W URZĄDZENIA ELEKTRONICZNE UŁATWIAJĄCE WYMIANĘ I ZDOBYWANIE INFORMACJI
Bankowość elektroniczna zaczyna, zatem swój podbój w Polsce - mimo barier natury makroekonomicznej, infrastrukturalnej, a także psychologicznej. Potencjał Polaków w zakresie rozwoju tej usługi jest ograniczony przez relatywnie małe rozpowszechnienie takich urządzeń jak komputery i telefony komórkowe, a także słabiej, w porównaniu do krajów europejskich rozwiniętą infrastrukturę dostępu do Internetu.
Ceny oferowane przez dostawców Internetu również nie tworzą warunków sprzyjających rozwojowi usług elektronicznych. Mimo to Polacy są świadomi korzyści płynących z posiadania zaawansowanych technicznie sprzętów i stosunkowo wysoki odsetek chciałby je mieć.
Gospodarstwa domowe chcące posiadać
Istotne bariery tkwią w nas samych: lęku wobec nowinek technologicznych i braku zaufania do nich, a także braku wiedzy i umiejętności. Rolą instytucji finansowych oferujących nowe instrumenty, usługi oraz kanały dostępu jest, zatem edukowanie społeczeństwa, z uwzględnieniem specyfiki nieufnych klientów. Banki, więc nie tylko mają oferować, rozszerzać zakres usług, podnosić ich standard, dbać o systemy zabezpieczające, ale też informować, poznawać i skutecznie docierać do klientów.
Agata Teodorczyk
Źródło:
