Senackie komisje rozpoczęły prace nad projektem noweli Kodeksu wyborczego. Zmiany, w oparciu o doświadczenia z wyborów prezydenckich z ub.r. dotyczą zmniejszenia obwodów głosowania. Projekt zakłada też, że do Okręgowej Komisji Wyborczej PKW ma powoływać sędziów; a nie jak obecnie osoby z wykształceniem prawniczym.
Senackie komisje ustawodawcza, praw człowieka i praworządności oraz komisja samorządu terytorialnego i administracji państwowej zajęły się we wtorek senackim projektem obszernej nowelizacji Kodeksu wyborczego oraz ustawy o referendum lokalnym. Przewiduje on zmiany kryterium powołania przez PKW członka Okręgowej Komisji Wyborczej, zmniejszenie obwodów głosowania, zmianę liczby urzędujących komisarzy wyborczych oraz procedurę ich powołania.
Na chwilę przed posiedzeniem – jak poinformował przewodniczący komisji ustawodawczej Krzysztof Kwiatkowski (KO) – do komisji wpłynęła opinia Państwowej Komisji Wyborczej, co zmieniło plany pracy nad projektem. Posiedzenie było jednak okazją do wysłuchania opinii ekspertów w zakresie zgodności projektu z konstytucją.
Senat proponuje sekretarzy OKW
Z generalnie pozytywnym odbiorem spotkał się zamysł przywrócenia funkcji sekretarza obwodowej komisji. Jak wskazywano, sprofesjonalizuje to prace komisji i pomoże uniknąć incydentów, które pojawiały się przy okazji zeszłorocznych wyborów prezydenckich, kiedy to w niektórych komisjach głosy bywały przypisywane niewłaściwym kandydatom.
Według projektu noweli, głównym zadaniem sekretarza będzie zapewnienie prawidłowości działań komisji wyborczej, we współdziałaniu z przewodniczącym OKW. Do jego obowiązków należeć będzie koordynowanie: przeliczenia i sprawdzenia kart do głosowania podczas ich odbioru i przed rozpoczęciem głosowania; koordynowanie przebiegu głosowania i ustalania wyników głosowania; koordynowanie sporządzania protokołu głosowania oraz jego podpisania i podania do wiadomości publicznej.
Sekretarz byłby powoływany przez właściwego komisarza wyborczego spośród kandydatów zgłoszonych mu przez wójta.
W dyskusji wskazywano też jednak, że funkcja sekretarza nie rozwiąże wszystkich problemów związanych z pracą komisji i może skutkować np. obarczaniem go przez pozostałych członków nadmiernymi obowiązkami.
Senacki projekt wzmacnia rolę sędziów w nadzorze nad wyborami
Zgodnie z projektem, do Okręgowej Komisji Wyborczej PKW powoływałaby sędziów; według obowiązujących przepisów PKW powołuje osoby mające wykształcenie wyższe prawnicze.
Zdaniem wnioskodawców, obecne brzmienie przepisów „nie daje rękojmi apolityczności członków okręgowej komisji wyborczej”. Według nich, zastąpienie tego wymogu warunkiem bycia sędzią sprawi, że członkami OKW zostaną osoby „nie tylko z natury sprawowanego urzędu apolityczne, ale także cechujące się wysokim poziomem profesjonalizmu, rzeczywiście wykonujące zawód prawniczy”. Sędziów do składu komisji zgłaszałby minister sprawiedliwości.
Ta zmiana także spotkała się z dobrym przyjęciem ekspertów. Model sędziowski – jak wskazywano – co do zasady jest modelem lepszym i gwarantuje wyższy standard komisji ze względu na status niezawisłości sędziów. Wskazywano na mocne oparcie składu sędziowskiego w tradycji prawa wyborczego.
Krótsze kolejki do urn? Senat chce zmniejszyć obwody głosowania
Wątpliwości konstytucyjne sygnalizowano przede wszystkim wobec proponowanego mechanizmu ustalania liczby mandatów w okręgach wyborczych. Ich liczbę określić miałaby w drodze uchwały PKW, uwzględniając dane zgromadzone w Centralnym Rejestrze Wyborców. W dyskusji pojawiały się głosy, że sprawa ta powinna zachować rangę ustawową i nie opierać się wyłącznie na uchwale.
W projekcie zaproponowano też, aby urzędnicy wyborczy byli powoływani spośród pracowników urzędu gminy, co dotychczas nie było możliwe. Obecnie urzędnikiem wyborczym nie może być osoba zatrudniona w urzędzie gminy, w której miałaby wykonywać swoją funkcję.
Kolejną proponowaną zmianą jest zmniejszenie liczby mieszkańców dla utworzenia stałego obwodu głosowania. Obecnie obwód można utworzyć dla maksymalnie 4 tys. mieszkańców. Projekt nowelizacji zmniejsza tę liczbę do 3 tysięcy. Dopuszczalna liczba członków OKW pozostać ma jednak bez zmian.
Według uzasadnienia, zmiana ma na celu zwiększenie sprawności wypełniania obowiązków przez członków komisji wyborczych. Podkreślono że również wyborca w zmniejszonym stałym obwodzie głosowania będzie się czuł bardziej bezpiecznie. Odnosząc się do ostatnich wyborów, zwrócono uwagę na tworzące się kolejki do głosowania, co - jak zaznaczono - może powodować niepokój „związany z obawą, czy wyborca zdąży w ogóle oddać głos przed zamknięciem lokalu”.
Planowane są także zmiany dotyczące m.in. liczby komisarzy wyborczych. Obecnie komisarzy w liczbie 100 powołuje Państwowa Komisja Wyborcza na wniosek szefa MSWiA, spośród osób mających wyższe wykształcenie prawnicze. Wnioskodawcy proponują zmniejszenie do 49 liczby komisarzy wyborczych, których PKW powoływałaby spośród sędziów, na wniosek szefa MS.
Sejm i Senat – dwa projekty naprawy wyborów
Równolegle w Sejmie trwają pracę nad innym projektem nowelizacji Kodeksu wyborczego - również wprowadzającym instytucję sekretarza komisji wyborczej. Projekt sejmowy także przewiduje zmiany w obszarze zgłaszania do obwodowej komisji wyborczej. Według projektu prawo zgłaszania przedstawicieli do OKW miałyby uzyskać tylko te komitety, które zarejestrują listę lub listy kandydatów. W przypadku wyborów prezydenckich, zgłoszenie swoich przedstawicieli do komisji musiałoby być poprzedzone zebraniem przez dany komitet 100 tys. podpisów, bo tyle jest wymaganych do rejestracji kandydata na prezydenta. (PAP)
from/ nl/ par/
