Stabilny wzrost Polski od okresu transformacji to efekt przede wszystkim inwestycji zrealizowanych przez przedsiębiorstwa, do których przyznaje się aż 86% mikro, małych i średnich firm. Tak wynika z raportu Inwestycje w MŚP. Pod lupą przygotowanego na zlecenie EFL S.A. Co więcej, udział przedsiębiorstw inwestujących rośnie wraz z ich wielkością, a biorąc pod uwagę branże, najczęściej inwestowali przedstawiciele branży hotelarskiej i gastronomicznej, a najrzadziej rolnicy. Niestety przyszłość nie maluje się już w tak różowych kolorach aż 36% przedsiębiorców nie planuje w najbliższych 12 miesięcy żadnych inwestycji.
Inwestycje w polskiej gospodarce stanowią ok. 20 proc. PKB, a to zdecydowanie za mało, aby myśleć o trwałym wzroście gospodarczym na poziomie 3,5-4 proc. rocznie. Tym bardziej, że tylko połowa to inwestycje przedsiębiorstw, z czego 70-75 proc. to nakłady inwestycyjne średnich i dużych firm. Przedsiębiorstwa mikro i małe to tylko 25-30 proc. nakładów inwestycyjnych sektora przedsiębiorstw, a stanowią one przecież 99 proc. wszystkich firm działających w Polsce. Nie oznacza to, że firmy nie inwestują, ale że inwestują zdecydowanie za mało. W porównaniu do większości krajów UE, nakłady na inwestycje w środki trwałe są znacznie niższe. Duża polska firma inwestuje przeciętnie 20-23 tys. euro rocznie. Średnio firmy w UE ok. 50 tys. euro, czyli ponad 2 razy więcej. Szczególnie zła sytuacja jest w mikroprzedsiębiorstwach, które w ostatnich latach inwestowały przeciętnie 3,5-4 tys. euro rocznie - mówi Małgorzata Starczewska-Krzysztoszek, główna ekonomistka Konfederacji Lewiatan.
Duzi inwestują więcej
Tylko 14% przedsiębiorców w czasie prowadzenia swojej działalności nigdy nie inwestowało. Jednak biorąc pod uwagę wielkość firmy, mierzoną liczbą zatrudnionych pracowników, ten odsetek jest większy wśród firm mikro (16,5%), a sporo mniejszy wśród średnich (9%). Efektem tego jest niska przeciętna wartość środków trwałych przypadająca na jedno przedsiębiorstwo, szczególnie w najmniejszych podmiotach. Przeciętnie na jedną osobę pracującą w mikroprzedsiębiorstwie przypadają w Polsce środki trwałe o wartości 15-16 tys. euro., w małych firmach jest to ponad dwa razy więcej 35-36 tys. euro, a w średnich ponad 50 tys. euro. Jednak jest to ciągle bardzo mało w stosunku do konkurentów z większości krajów UE, np. Niemiec, gdzie na jednego pracującego w sektorze przedsiębiorstw przypadają środki trwałe o wartości 135 tys. euro.
Hotelarstwo rozwojowe, rolnictwo zachowawcze
Odsetek firm mających doświadczenie z inwestycjami jest zdecydowanie najwyższy w branży hotelarskiej i gastronomicznej, w której jedynie co dwudziesta firma inwestycji nie prowadziła. Z inwestycjami za pan brat są także firmy produkcyjne (91%). Najmniejszy udział inwestorów przypada na branżę rolniczą (80%) oraz usługi (81%).
W co inwestują firmy? Wczoraj maszyny, dzisiaj marketing
W ujęciu retrospektywnym jako przeznaczenie inwestycji zdecydowanie najczęściej wymieniane były trzy obszary: inwestycje w samochody (41%), zakup maszyn i urządzeń produkcyjnych (39%) oraz zakup wyposażenia biurowego (33,5%.). 13% przedsiębiorców uważało za inwestycję zatrudnienie nowych pracowników, a blisko 9% ich rozwój w postaci dokształcania.
Patrząc na przedmioty inwestycji, jakie MŚP planują w kolejnych 12 miesiącach, zmiana zaszła na szczycie rankingu. Co piąty przedsiębiorca planuje postawić przede wszystkim na komunikację i marketing w porównaniu do 9,5% wskazań w pytaniu retrospektywnym. To pokazuje, że coraz większe znaczenia odgrywa odpowiednia forma reklamy i promocji. Pozostałe kategorie inwestycji, odzwierciedlające wcześniejsze preferencje, pokazują, że MŚP raczej planują kontynuację dotychczasowych działań inwestycyjnych niż szukanie nowych formuł w tym zakresie. Zakup maszyn i samochodów pozostają w trójce najczęściej wymienianych kierunków inwestycyjnych.
Co zniechęca, a co wspiera
Niestety negatywną informacją jest fakt, że aż 36% przedsiębiorców nie planuje w ciągu najbliższych 12 miesięcy żadnych inwestycji. Z czego to wynika? Wśród barier dla inwestowania na pozycji niechlubnego lidera uplasowały się regulacje prawne i podatkowe. Na nie wskazało aż 71% przedsiębiorców. Niewiele mniej istotą barierą (dla 2 na 3 zapytanych) jest sytuacja gospodarcza kraju. Biorąc pod uwagę dostęp do finansowania zewnętrznego, 38% zarządzających przedsiębiorstwami uważa, że to nadal bariera inwestycyjna, natomiast 24%, że to czynniki umożliwiający inwestowanie. Elementem, który zdaniem respondentów najbardziej zachęca do podejmowania decyzji o inwestycji, są kwalifikacje pracowników. Wskazało na nie 68% przedstawicieli MŚP.
- Z międzynarodowych rankingów wynika, że warunki prowadzenia działalności gospodarczej w naszym kraju poprawiają się, a tym samym szanse na realizację często koniecznych do rozwoju inwestycji są coraz większe. W ostatnim rankingu Doing Business 2016 Banku Światowego, oceniającym łatwość prowadzenia działalności gospodarczej, Polska znalazła się na 25. miejscu wśród 189 państw, co oznacza awans o 7 pozycji w porównaniu do ubiegłorocznej edycji. Skróceniu uległ między innymi czas uzyskania pozwolenia na budowę, a także dzięki upowszechnieniu elektronicznego rozliczania czas wypełniania obowiązków podatkowych. Natomiast w ostatnim globalnym rankingu konkurencyjności 2015-16 World Economic Forum, oceniającym konkurencyjność gospodarki, awansowaliśmy o dwie pozycje na 41. miejsce wśród 140 państw. Rolą instytucji rządowych, organizacji proprzedsiębiorczych oraz takich instytucji jak nasza jest takie dokonywanie zmian i wdrażanie inicjatyw, aby rokrocznie Polska zajmowała w powyższych zestawieniach coraz wyższe pozycje i tym samym stwarzała coraz lepsze warunki przedsiębiorcom do działania i inwestowania - mówi Radosław Kuczyński, prezes EFL.
Metodologia badania
Badanie Innowacje w MŚP. Pod lupą zostało zrealizowane przez Ecorys Polska na zlecenie EFL S.A. na reprezentatywnej grupie 500 firm dobranych w sposób losowo-kwotowy, wśród których były mikro-, małe i średnie firmy (zatrudniające do 250 osób). Ogólnopolska próba uwzględnia zróżnicowanie ze względu na zatrudnienie, działalność i liczbę firm przypadających na województwo. Błąd pomiaru wynosi 2, ufność 0,95. Respondentami były osoby decyzyjne, odpowiedzialne za rozwój firmy (właściciel, wspólnik, prezes, dyrektor zarządzający, dyrektor finansowy, dyrektor ds. rozwoju, szef działu B+R, specjalista ds. inwestycji lub inne z wskazane jako odpowiedzialne za rozwój). Badanie wykonano metodą ilościową, techniką CATI (wywiad telefoniczny) w dniach 3-10 czerwca 2016 roku.
