Sąd nakazał spłatę zadłużenia wynikłego z pożyczki, której pozaodsetkowe koszty były równe wysokości pożyczonej kwoty. Doszło do naruszenia praw konsumenta poprzez niespotykaną dysproporcję świadczeń wzajemnych - wskazał Prokurator Generalny, który wniósł w sprawie skargę nadzwyczajną.
"Sąd uznał za zgodne z prawem lichwiarskie odsetki od pożyczki przekraczające 130 procent. Skierowałem w tej sprawie skargę nadzwyczajną do SN. Kiedyś rutyną była obrona lichwiarzy, dziś chronimy ich ofiary" - napisał we wtorek na Twitterze minister sprawiedliwości-prokurator generalny Zbigniew Ziobro.
Sprawa dotyczy zawartej w sierpniu 2017 r. umowy pożyczki na 1 tys. 999 zł 50 gr. "Jednak w rzeczywistości pożyczkodawca przekazał kwotę 1 tys. 500 zł. Stosownie bowiem do postanowień umowy, na całkowity koszt pożyczki składały się: prowizja płatna częściowo przy przekazaniu kwoty pożyczki oraz w dalszych ratach w łącznej wysokości 1 tys. 999 zł 50 gr oraz odsetki w kwocie około 404 zł" - przekazała Prokuratura Krajowa.
Jak dodano w związku z tym oprocentowanie pożyczki wyniosło 10 proc. w skali roku, natomiast rzeczywista roczna stopa oprocentowania pożyczki niemal 134 proc. Pożyczka została zabezpieczona wekslem własnym in blanco.
Dług kobiety, która zawarła umowę pożyczki, nabyła spółka windykacyjna. W styczniu 2018 r. spółka wystąpiła z pozwem o wydanie nakazu zapłaty i zasadzanie od pozwanej 3 tys. 464 zł. Sprawa trafiła do lubelskiego sądu rejonowego zajmującego się nakazami zapłaty. Sad ten odesłał sprawę do Sądu Rejonowego w Hrubieszowie, zwracając uwagę na konsumencki charakter umowy zabezpieczonej wekslem in blanco stanowiącym podstawę dochodzonego roszczenia oraz na konieczność weryfikacji warunków zobowiązania wekslowego.
Mimo to sąd w Hrubieszowie wydał nakaz zapłaty orzekając, że pozwana ma uregulować dług w ciągu dwóch tygodni. Obecnie tamtejszy komornik prowadzi przeciwko pozwanej postępowanie egzekucyjne.
W skardze nadzwyczajnej Prokurator Generalny wskazał, że wyrok hrubieszowskiego sądu naruszył konstytucyjne zasady, wolności oraz prawa człowieka i obywatela.
"Umowa została zawarta przez pożyczkodawcę będącym podmiotem specjalizującym się w udzielaniu drobnych pożyczek, a konsumentem. To natomiast obligowało sąd do wnikliwej kontroli weksla wystawionego jako zabezpieczenie wykonania umowy konsumenckiej, jak również zbadania z urzędu potencjalnie nieuczciwych warunków stosunku podstawowego, czego jednak Sąd Rejonowy w Hrubieszowie nie uczynił" - argumentuje PG.
W skardze zwrócono uwagę, że kwota pozaodsetkowych kosztów pożyczki stanowiła aż 100 proc. całkowitej kwoty pożyczki. "W świetle zasad doświadczenia życiowego i reguł obrotu gospodarczego nie sposób przyjąć, że rzetelna, zgodna z prawem działalność gospodarcza, mogłaby przynosić zysk na poziomie aż ponad 100 proc. rocznie, albowiem takiej stopy zwrotu pożyczkodawca nie uzyskałby w warunkach zgodnej z prawem i zasadami uczciwego obrotu gospodarczego działalności gospodarczej" - zaznaczono w skardze.
"Wysokie obciążenie pożyczkobiorcy mogło okazać się dla pozwanej rujnujące, a pożyczkodawcy przysporzyło korzyści nie dające się uzasadnić żadnymi racjami. Wprowadzenie prowizji we wskazanej w umowie wysokości godziło w dobre i uczciwe praktyki kupieckie oraz w sposób rażący naruszało interes pozwanej jako konsumenta" - podkreśliła prokuratura. Dodała, że sąd zupełnie pominął konsumencki charakter stosunku prawnego, a w konsekwencji przepisy o ochronie konsumenta.
W związku z tym w skardze nadzwyczajnej wniesiono o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi w Hrubieszowie. Ponadto PG wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonego nakazu zapłaty do czasu ukończenia postępowania ze skargi nadzwyczajnej.
Instytucja skargi nadzwyczajnej została wprowadzona ustawą o SN, która weszła w życie w kwietniu 2018 r. Skargi takie mogą obecnie dotyczyć prawomocnych wyroków zapadłych nawet w końcu lat 90. W Sądzie Najwyższym rozpoznawaniem tych skarg zajmuje się Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. Dotychczas do SN skierowano ponad 300 skarg nadzwyczajnych, z których najwięcej złożył Prokurator Generalny. (PAP)
autorzy: Marcin Jabłoński, Mateusz Mikowski
mja/ mm/ mark/
