Najprostszym rodzajem wykresów są wykresy liniowe (rysunek 1).
Rysunek 1
Wykres liniowy akcji spółki telekomunikacyjnej Netia SA. Powstaje poprzez połączenie cen zamknięcia z kolejnych sesji. Istotną wadą takiego wykresu jest to, że nie pokazuje nam on tego, co działo się z cenami w trakcie dnia.
Są one sporządzane tylko w oparciu o ceny zamknięcia na kolejnych sesjach. Na polskim rynku tego typu wykresy wykorzystywane były, kiedy część akcji notowana była w systemie jednolitego kursu dnia. Po wprowadzeniu systemu Werset, większość akcji notowanych jest w systemie notowań ciągłych. Transakcji dokonuje się pomiędzy godziną 9.00 a 16.30. W trakcie sesji ceny akcji zmieniają się. W analizie powinno się uwzględnić, jak zmieniały się ceny w trakcie notowań ciągłych. Wykres liniowy pokazujący tylko ceny zamknięcia nie przekazuje nam żadnych informacji na ten temat. Dlatego obecnie niewielu inwestorów korzysta z tego typu wykresów. Dobry wykres musi pokazać, jaki był zakres zmian cen w danym dniu. Najważniejsze ceny na każdej sesji to:
· Cena otwarcia (w przypadku akcji cena pierwszej transakcji, z godziny 9.00);
· Cena zamknięcia (cena ostatniej transakcji w danym dniu, z godziny 16.30);
· Cena maksymalna na danej sesji;
· Cena minimalna na sesji.
W jaki sposób pokazać te cztery ceny na jednym wykresie? Najczęściej wykorzystuje się do tego dwa typy wykresów. Wykres słupkowy – popularny szczególnie wśród inwestorów amerykańskich – lub wykres świecowy. Na wykresie słupkowym jedna pionowa kreska (rysunek 2) pokazuje zakres zmian cen w danym okresie (najczęściej jeden słupek prezentuje zmiany cen na jednej sesji). Z lewej strony słupka zaznaczana jest cena otwarcia, z prawej cena zamknięcia.
Rysunek 2
Sposób prezentacji danych na wykresie słupkowym. Wykres słupkowy pozwala na pokazanie informacji o cenie maksymalnej, minimalnej, otwarcia i zamknięcia w danym okresie. Dzięki temu posiadamy znacznie pełniejszy obraz sytuacji niż w przypadku klasycznego wykresu liniowego.
Pełny wykres sporządzony według tej metody jest zaprezentowany poniżej. Jeden słupek pokazuje nam najczęściej, jak zmieniały się ceny w trakcie jednego dnia sesyjnego. Czasami inwestorzy chcą przeanalizować zachowanie się kursu akcji w dłuższym czasie. Wtedy można wykorzystać wykres kursu akcji w układzie tygodniowym. Jeden słupek będzie wówczas pokazywał minimalną i maksymalną cenę akcji w danym tygodniu. Cena otwarcia i zamknięcia będzie dotyczyła odpowiednio: pierwszego i ostatniego dnia w tygodniu.
Rysunek 3
Wykres słupkowy, akcje banku BZ WBK, październik 2008. Wykres słupkowy pozwala na analizę zmian cen w trakcie pojedynczych sesji. Wiemy dzięki temu, czy ceny otwarcia, zamknięcia, maksymalna i minimalna bardzo się od siebie różniły czy też nie. To pozwala na bardziej wnikliwą analizę poziomu emocji, jaki panuje na rynku, oraz wzajemnych relacji pomiędzy popytem i podażą. Jeśli cena otwarcia przekracza zakres cen z poprzedniej sesji, na wykresie pojawia się luka, analiza luk jest często pożytecznym narzędziem wspomagającym w decyzjach inwestycyjnych. Na zwykłych wykresach liniowych luki nie występują.
Ostatnio najbardziej popularnym sposobem prezentacji danych są wykresy świeczkowe. Wykresy świeczkowe pierwsi zastosowali Japończycy, stąd często ten rodzaj wykresu nosi nazwę świec japońskich. Jedna świeczka opisuje nam zakres zmian cen w pewnym okresie, najczęściej na danej sesji. Świeca składa się z korpusu oraz cieni. Jeśli cena zamknięcia była wyższa od ceny otwarcia, korpus świecy ma kolor biały. Oznacza to, że ceny w danym dniu wzrosły.
Kiedy cena zamknięcia jest niższa niż otwarcia, korpus świecy ma kolor czarny. Dzięki wykorzystaniu różnych kolorów wykres staje się bardziej czytelny. W takim układzie zawsze bardzo plastycznie widać, czy dana sesja zakończyła się pomyślnie czy nie. Wykresy świecowe można sporządzać również w szerszych przedziałach czasowych: tygodniowych lub miesięcznych. Wówczas jedna świeczka pokazuje zakres zmian cen w dłuższym czasie. Na wykresie w układzie tygodniowym będziemy mieli zaznaczone ceny: otwarcia z pierwszej sesji w tygodniu, zamknięcia z sesji piątkowej oraz minimum i maksimum zakresu zmian cen w trakcie całego tygodnia. Inwestorzy grający na dziennych zmianach ceny, dokonujący często kilku transakcji dziennie, stosują wykresy świeczkowe dla okresów krótszych niż jeden dzień. Wtedy jedna świeca może prezentować zmiany cen na przykład w okresie 1 minuty.
Rysunek 4
Sposób prezentacji danych przy wykorzystaniu świeczek japońskich. Wykres jest tak skonstruowany, że pozwala na pokazanie ceny minimalnej, maksymalnej, otwarcia i zamknięcia w danym okresie. Zakres przekazywanych informacji jest więc identyczny jak w przypadku wykresu słupkowego. Większość inwestorów wykorzystuje jednak wykresy świeczkowe. Wydaje się, że są one bardziej czytelne niż wykresy słupkowe.
Paweł Perz
analityk giełdowy
Źródło:
