NIK opublikowała w środę wyniki kontroli, która ujawniła nieprawidłowości w gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa. Działania starostów jako organów reprezentujących Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami nie były w pełni prawidłowe i rzetelne - napisała NIK.
Z raportu wynika, że w 3/4 skontrolowanych starostw Najwyższa Izba Kontroli stwierdziła przypadki braku aktualizacji - od co najmniej 20 lat - wysokości rocznych opłat z tytułu użytkowania wieczystego. Kontrola wykazała takie przypadki dla łącznie 3,8 tys. nieruchomości.
NIK oceniła, że wojewodowie nierzetelnie sprawowali nadzór nad gospodarowaniem przez starostów zasobem nieruchomości SP, a w urzędach wojewódzkich nie diagnozowano przyczyn takiego stanu. Nie monitorowano też skuteczności podejmowanych działań windykacyjnych oraz skali przedawnień - napisała NIK. Dodała, że problemem było także nienależyte zabezpieczenie nieruchomości przed uszkodzeniem i zniszczeniem.
Zobacz także
"Działania starostów jako organów reprezentujących Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami nie były w pełni prawidłowe i rzetelne. W wielu przypadkach skutkowało to uzyskiwaniem dochodów z tytułu udostępnienia takiego majątku osobom trzecim na poziomie, który nie odzwierciedlał aktualnej jego wartości" - podała Izba.
Łącznie jednostki poddane kontroli zarządzały w 2023 r. nieruchomościami Skarbu Państwa o łącznej powierzchni 56,2 tys. ha (co stanowi wzrost o 17 proc. od 2020 r.), ale odpłatnie udostępniono podmiotom trzecim jedynie 1/3 tej powierzchni - tłumaczy NIK. Dodaje, że starostowie zobowiązani są do aktualizowania wysokości opłat, w przypadku zmiany wartości nieruchomości, ale w przypadku jednostek administracyjnych, do której kontrolerzy mieli zastrzeżenia, działania te miały być niewystarczające.
"Ich działania podejmowane w celu monitorowania sytuacji na rynku nieruchomości i aktualizacji opłat rocznych były niewystarczające dla zapewnienia dochodów adekwatnych względem wartości nieruchomości. W ośmiu z 11 skontrolowanych jednostek stwierdzono, że dla 3,8 tys. nieruchomości opłaty roczne z tytułu użytkowania wieczystego ustalono lub zaktualizowano po raz ostatni 20 lub więcej lat temu" - napisali kontrolerzy.
NIK dodała, że w przypadku jednego starostwa (Kędzierzyn-Koźle) opłata roczna z tytułu trwałego zarządu nie była aktualizowana nigdy. Z szacunków organu kontrolującego wynika, że wysokość opłat rocznych dla objętych badaniem nieruchomości mogła być ponad trzykrotnie wyższa od ustalonych kwot i wynieść ponad 8 mln zł rocznie więcej. Jak wyliczono, w jednym ze starostw (nazwy nie podano) aktualizacja opłaty wpłynęłaby na dziesięciokrotny przyrost dochodów z tytułu tej opłaty.
Wszystkie starostwa tłumaczyły długie odstępy między aktualizacjami opłat przede wszystkim względami finansowymi. Dotacje otrzymywane na ten cel miały być bowiem niewystarczające - wyjaśnił NIK. Dodał, że od 2020 do 2023 roku nastąpił wzrost zaległości w płatnościach za korzystanie z nieruchomości Skarbu Państwa.
"Na koniec marca 2023 r. należności pozostałe do zapłaty z tytułu gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa w skontrolowanych jednostkach wynosiły 68,9 mln zł i wzrosły w porównaniu do stanu na koniec 2020 r. o 42 proc. (z 48,7 mln zł). Należności, których termin płatności już upłynął wyniosły na koniec marca 2023 r. – 53,8 mln zł. Oznacza to, że nastąpił wzrost zaległości o ponad 26 proc. w porównaniu do stanu na koniec 2020 r.)" - podali kontrolerzy/.
"W połowie zbadanych przypadków starostwa podejmowały z opóźnieniem lub zgoła nie podejmowały prób wyegzekwowania zaległości. Nieprawidłowości te wraz z uporczywym unikaniem spłaty przez dłużników powodowały ich wzrost" - dodała NIK w raporcie.
Badaniem Najwyższej Izby Kontroli objęto starostwa powiatowe: w Bydgoszczy, Kędzierzynie-Koźlu, Kielcach, Kluczborku, Międzyrzeczu, Nowej Soli, Opolu, urzędy miasta: w Bydgoszczy, Gorzowie Wielkopolskim, Kielcach, Włocławku, a także urzędy wojewódzkie: województw kujawsko-pomorskiego, lubuskiego, opolskiego i świętokrzyskiego - wymieniają autorzy raportu. Kontrola obejmowała lata 2020-2023 (I kwartał). (PAP)
bpk/ drag/
