Kontrakty nie takie same
Kontrakt na różnice kursowe (zz ang. Contract for Difference, „CFD”) jest pochodnym instrumentem finansowym, stanowiącym umowę pomiędzy dwiema stronami, które zobowiązały się wobec siebie do rozliczenia finansowego różnicy pomiędzy kursami otwarcia i zamknięcia pozycji w tym kontrakcie. Różnica, o której tu mowa wynika ze zmian cen aktywów bazowych, na których jest oparty kontrakt. Aktywami takimi są zazwyczaj akcje oraz indeksy giełd papierów wartościowych. Zajęcie pozycji w kontraktach CFD nie wiąże się z obowiązkiem zakupu ani dostawy aktywów bazowych.Inwestorzy dokonujący transakcji na CFD mogą kupować (zajmować długie pozycje) lub sprzedawać kontrakty (zajmować krótkie pozycje). Przy czym wyboru kolejności transakcji dokonuje się w oparciu o przewidywania, co do kierunku zmian cen aktywów bazowych.
W przeciwieństwie do kontraktów terminowych, kontrakty na różnice nie posiadają określonej daty wygaśnięcia, stąd otwarta pozycja może być zamknięta tylko poprzez zajęcie pozycji przeciwnej w takim samym kontrakcie. Długa pozycja jest zamykana poprzez zajęcie pozycji krótkiej, a krótka – pozycją długą.
Zmiany wartości kontraktów na różnice są zgodne ze zmianami cen aktywów, na które opiewają. Dzięki dźwigni finansowej CFD pozwalają na osiąganie wielokrotnie wyższych stóp zwrotu, niż dały w tym samym czasie zmiany kursów akcji. Jednak każda dźwignia działa w obie strony i straty mogą być zwielokrotnione w stosunku do zmian kursów, jeżeli inwestor niewłaściwie przewidział kierunek ruchu cen akcji. Stąd inwestycje w CFD są obarczone podwyższonym ryzykiem, podobnym do tego, jakie generują inne instrumenty pochodne. Wielkość dźwigni finansowej stanowi stosunek wartości kontraktu do depozytu początkowego (ang. initial margin). Im niższy udział procentowy depozytu w wartości kontraktu tym dźwignia jest większa.
Najczęściej wartość depozytu stanowi 5-20% wartości kontraktu. Jednak można znaleźć na rynku kontrakty, gdzie depozyt jest wyższy - sięga nawet 100%. Wyższe stawki depozytu stosuje się dla aktywów bazowych charakteryzujących się wysokim ryzykiem inwestycyjnym. Mogą być to akcje o dużej zmienności kursów lub notowane na ryzykownych rynkach. Duża dźwignia powoduje, że nawet niewielkie wahnięcie kursów akcji może spowodować utratę znaczącej wartości pozycji. Przy niskim depozycie można zawrzeć transakcję na kontrakcie o dużej wartości. Istnieje wiele analogii pomiędzy zajęciem pozycji krótkiej w kontrakcie na różnice oraz krótkiej sprzedaży akcji. W obydwu przypadkach zarabia się na spadkach.
Lecz obydwu strategii nie można utożsamiać ze sobą. Krótka sprzedaż akcji polega na pożyczaniu ich od instytucji finansowej, sprzedaży ich, a następnie, po określonym czasie, odkupieniu ich na rynku i zwróceniu pożyczkodawcy. Transakcje takie wiążą się z koniecznością pokrycia kosztów pożyczki. A te są pochodną kosztu pieniądza, czyli rynkowych stóp procentowych.
W kontrakcie na różnice inwestor nie pożycza papierów wartościowych, nie sprzedaje ani kupuje ich, aby je zwrócić. Obecnie takie transakcje można przeprowadzać przy pomocy zautomatyzowanych platform transakcyjnych. Zajęcie krótkiej pozycji w CFD na akcje lub indeksy daje możliwość zabezpieczenia się przed stratami, jakie może przynieść trend spadkowy na giełdzie. To znana forma zarządzania ryzykiem inwestycyjnym – hedging.
Jeżeli notowania akcji pojedynczej spółki, znajdującej się aktualnie w portfelu inwestora są wysoko skorelowane z indeksem giełdowym można zająć krótką pozycję w kontrakcie CFD na ten indeks. Nie jest to jednak pełne zabezpieczenie. Można osiągać przy tym pewne straty lecz również nadzwyczajne zyski. Strategie hedgingowe z wykorzystaniem CFD są nieporównywalnie tańsze niż te realizowane przy pomocy opcji.
Funkcjonowanie CFD
Inwestorzy, którzy zajęli długie pozycje w CFD są obciążani odsetkami finansowania. Z kolei ci, którzy posiadają krótkie pozycje otrzymują te odsetki. Kwota równa dywidendzie od akcji lub jej część zwiększa wartość długich pozycji w kontraktach. Nie pochodzi ona od spółki, gdyż faktyczna dywidenda jest należna akcjonariuszom, lecz jest finansowana z kont inwestorów posiadających w tym czasie pozycje krótkie.Pomiędzy rynkiem akcji oraz kontraktów na różnice nie przepływają żadne środki finansowe. Oba rynki funkcjonują odrębnie. Kontrakty na różnice mogą dotyczyć akcji z niejednokrotnie odległych rynków i podmiot organizujący taki obrót nie musi uzyskiwać zgody emitenta akcji na handel nimi. Przepływy finansowe na rynku CFD są jedynie odzwierciedleniem sytuacji na rynku akcji.
Aby zobrazować sposób funkcjonowania rozliczeń wynikających z pozycji w CFD prześledźmy dwa przykłady transakcji.
Pozycja długa
Inwestor posiadający 100.000 EUR, chcąc zarabiać na wzroście kursów akcji spółki Alfa, notowanej obecnie po kursie 10 EUR ma do wyboru następujące możliwości inwestycji tych środków:
- kupno 10.000 akcji,
- kupno kontraktów na różnice kursowe w ilości, która odpowiadałaby pakietowi akcji o wartości 10.000 EUR (dźwignia 1:1),
- częściowo lewarować pozycję w CFD, np. 2 razy (depozyt 50%), co daje potencjał zarabiania równoznaczny z posiadaniem portfela akcji o wartości 200.000 EUR (dźwignia 2:1),
- w pełni lewarować pozycję w kontraktach na różnice kursowe, dla których depozyt stanowi np 10%, co odpowiada portfelowi akcji o wartości 1.000.000 EUR (dźwignia 10:1).
Przyjmijmy, że do dnia zakończenia inwestycji kurs akcji wzrósł do 12 EUR.
Wyniki dla poszczególnych strategii pokazują, że największe możliwości osiągnięcia zysku przy takim samym poziomie zaangażowania kapitału daje strategia czwarta. Im wyższa dźwignia, tym potencjalny zysk wyższy. Niestety, taka sama może być strata.
Pozycja krótka
W przypadku przewidywania spadku kursów akcji inwestor zajmie krótką pozycję. Przyjmując, że inwestycja będzie wynosić 100.000 CHF a akcje spółki Beta są aktualnie wyceniane na 10 CHF, inwestor przewidując deprecjację ich kursów zajmie krótką pozycję. Posiada on podobnie, jak powyżej cztery możliwości inwestycji:
- krótką sprzedaż 10.000 akcji,
- zajęcie krótkiej pozycji w CFD, która odzwierciedlałaby wartość pożyczonego portfela akcji o wartości 100.000 CHF (dźwignia 10:1),
- częściowo lewarować pozycję w CFD, np. 5 razy (depozyt 20%), co daje potencjał zarabiania na spadkach kursów akcji, równoznaczny z krótką sprzedażą portfela akcji o wartości 500.000 CHF (dźwignia 5:1),
- w pełni lewarować pozycję w CFD np. 10 razy (depozyt 10%), co daje mu potencjał zarabiania na spadkach kursów akcji równoznaczny z krótką sprzedażą portfela akcji o wartości 1.000.000 CHF (dźwignia 10:1).
Załóżmy, że w okresie do zamknięcia pozycji kurs akcji spadł do 7 CHF.
Jak widać poprawne przewidzenie kierunku zmian na rynku akcji dało inwestorowi wysoką stopę zwrotu, którą uzyskał przy najwyższej dźwigni. Dokonując wyboru poziomu lewarowania należy jednak brać pod uwagę, również możliwość zaistnienia innego od pożądanego, kierunek ruchu cen na rynku.
Transakcje na rynku kontraktów na różnice kursowe można zawierać przy pomocy platform transakcyjnych na rynku pozagiełdowym (Over the Counter, „OTC”). Dzięki temu każdy polski inwestor może uczestniczyć w światowych rynkach finansowych.
Jan Mazurek
Źródło:
