Rynek finansowy w Polsce, czyli jak ulokować i pozyskać kapitał

Rynek finansowy jest miejscem, gdzie są zawierane transakcje kupna i sprzedaży różnych form kapitału na różne terminy. Z jednej strony podmioty zamierzające pozyskać kapitał kreują popyt, z drugiej, po stronie podaży inwestorzy posiadający nadwyżki wolnych środków pieniężnych kreują podaż kapitału. Różnorodność instrumentów finansowych pozwala każdemu na znalezienie optymalnej formy finansowania oraz inwestowania przy akceptowalnym poziomie ryzyka.

Segmenty i instrumenty rynku

Współczesny rynek finansowy składa się z czterech segmentów: rynku pieniężnego, kapitałowego, walutowego, terminowego. Każdy z nich odgrywa inną rolę w funkcjonowaniu całego rynku finansowego oraz zaspokajaniu potrzeb uczestników rynku.

Ustawa o obrocie instrumentami finansowymi definiuje pojęcie instrumentów finansowych. Instrumentami finansowymi są papiery wartościowe, do których zalicza się: akcje, prawa poboru, prawa do akcji, warranty subskrypcyjne, kwity depozytowe, obligacje, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne, instrumenty pochodne na akcje i obligacje, a także inne instrumenty, które uprawniają do ich objęcia lub nabycia.

Do instrumentów finansowych zalicza się również niebędące papierami wartościowymi:
  • tytuły uczestnictwa w instytucjach zbiorowego inwestowania (jednostki uczestnictwa funduszy inwestycyjnych,
  • instrumenty rynku pieniężnego,
  • finansowe kontrakty terminowe oraz inne równoważne instrumenty finansowe rozliczane pieniężnie,
  • umowy forward dotyczące stóp procentowych, swapy akcyjne, swapy na stopy procentowe, swapy walutowe,
  • opcje kupna lub sprzedaży instrumentów finansowych, opcje na stopy procentowe, opcje walutowe, opcje na takie opcje, oraz inne równoważne instrumenty finansowe rozliczane pieniężnie,
  • pochodne instrumenty towarowe,
  • inne instrumenty, jeżeli zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym na terytorium państwa członkowskiego lub są przedmiotem ubiegania się o takie dopuszczenie.
W ramach instrumentów finansowych wyodrębnia się grupę określaną mianem maklerskich instrumentów finansowych. Są to instrumenty finansowe z wyjątkiem pochodnych instrumentów towarowych.

Rynek pieniężny

Rynek pieniężny to segment rynku finansowego, na którym dokonywane są transakcje, rozliczane w formie gotówkowej lub bezgotówkowej o okresie zapadalności do jednego roku.

Uczestnikami rynku pieniężnego w Polsce są: Narodowy Bank Polski, banki komercyjne, Skarb Państwa emitujący bony skarbowe, przedsiębiorstwa emitujące bony handlowe oraz inwestorzy instytucjonalni, w tym fundusze i ubezpieczyciele, a także inwestorzy indywidualni.

Do instrumentów rynku pieniężnego w Polsce zalicza się:
  • bony skarbowe,
  • bony pieniężne,
  • krótkoterminowe papiery komercyjne
  • bony komercyjne
  • certyfikaty depozytowe
  • operacje otwartego rynku
  • lokaty międzybankowe
  • swapy walutowe
  • pożyczki i depozyty na rynku międzybankowym
Celem działania Narodowego Banku Polskiego na rynku pieniężnym jest utrzymanie niezbędnego poziomu płynności finansowej w sektorze bankowym. Wykorzystywane w tym celu instrumenty to: operacje otwartego rynku, rezerwa obowiązkowa oraz kredyty refinansowe. Operacje otwartego rynku polegają na warunkowej i bezwarunkowej sprzedaży lub kupnie krótkoterminowych papierów wartościowych czy walut, a także emitowaniu własnych papierów dłużnych - bonów pieniężnych. Rezerwa obowiązkowa jest tworzona z części środków pieniężnych zgromadzonych w bankach.

Kredyt lombardowy oraz lokaty terminowe banków w NBP służą łagodzeniu wahań krótkoterminowych stóp procentowych. Stopę oprocentowania kredytu lombardowego, depozytową NBP, redyskonta weksli oraz rezerwy obowiązkowej ustala Rada Polityki Pieniężnej.

Celem działania Skarbu Państwa na rynku pieniężnym jest pozyskanie środków dla finansowania bieżących wydatków budżetowych poprzez emisje bonów skarbowych. Bony te mogą być emitowane na okresy 4, 8, 13, 26, 39 i 52 tygodnie, w zależności od aktualnych potrzeb pożyczkowych budżetu państwa. Są oferowane z dyskontem, stanowiącym różnicę pomiędzy ceną zakupu, a wartością nominalną bonu na przetargach organizowanych przez Ministerstwo Finansów za pośrednictwem NBP. Znając stopę dyskonta można określić rentowność inwestycji w dany bon skarbowy. Wartość nominalna jednego bonu stanowi 10.000 zł.

Przykład:

Bon 13 tygodniowy o wartości 10 tys. zł, kupiony na przetargu po cenie 9894,75 zł - dyskonto (po odjęciu ceny zakupu od wartości bonu) wynosi 105,25 zł, a stopa dyskonta d=0,010525. rentowność takiego bonu można określić z wzoru:


gdzie:

R - rentowność bonu skarbowego

d- dyskonto

t - ilość tygodni, na jakie został wyemitowany bon skarbowy

Stąd po podstawieniu danych, otrzymujemy rentowność bonu liczoną w skali roku 4,208%. Przyjmuje się, że rok bankowy trwa 360 dni.

Na rynku wtórnym bony skarbowe można nabyć za pośrednictwem instytucji finansowych, takich jak banki czy domy maklerskie (A17).

Bony skarbowe to najbezpieczniejsze instrumenty finansowe, stąd ich rentowności są przyjmowane jako stopa wolna od ryzyka, a także stanowią często podstawę oprocentowania obligacji korporacyjnych, szczególnie bony 52-tygodniowe. Uzyskiwane na przetargach bonów skarbowych rentowności są ważnymi wskaźnikami stanu rynku finansowego.

Banki komercyjne dokonują pomiędzy sobą operacji związanych z pożyczaniem i lokowaniem środków na okres do jednego roku. Dzieje się to na rynku międzybankowym, który służy zarządzaniu płynnością banków. Pozwala to na ich szybki przepływ środków pieniężnych z banków, które posiadają nadwyżkę pieniądza, do tych, które odnotowują jego niedobór. Działanie sił podaży i popytu na płynne rezerwy kształtuje cenę, jaką bank musi zapłacić za pożyczone środki. Z drugiej strony kształtowana jest w ten sam sposób cena, jaką otrzyma za przyjęty depozyt.

Pożyczane i lokowane środki banków wyceniane są według dwóch stóp procentowych:
  • WIBOR - Warsaw Interbank Offer Rate
  • WIBID - Warsaw Interbank Bid Rate
Dla każdej z tych stóp procentowych stosowane są następujące daty waluty:
  • O/N (ang. Overnight) - przez noc
  • T/N (ang. Tomorrow Next) - z dnia jutrzejszego na pojutrze
  • S/N (ang. Spot Next) - 2 dni
  • 1W (ang. 1 Week) - 1 tydzień
  • 1M, 3M, 6M, 9M (ang. Months) - 1, 3, 6, 9 miesięcy
  • 1Y (ang. 1 Year) - 1 rok
Przedsiębiorstwa pozyskują kapitał krótkoterminowy emitując na okres nie dłuższy niż jeden rok dłużne papiery wartościowe - bony handlowe (commercial papers). Stanowią one wygodną formę pozyskania kapitału obrotowego. Sprzedawane są one z dyskontem, które dla emitenta stanowi koszt pozyskania kapitału, a zysk dla inwestorów. Często, przy wykupie są wymieniane na papiery nowej emisji. Organizatorami emisji takich papierów wartościowych są najczęściej banki.

Rynek kapitałowy

Rynek kapitałowy obejmuje transakcje instrumentami, których okres zapadalności jest dłuższy niż jeden rok. Instrumentami tego rynku są papiery wartościowe (A2) o charakterze:
  1. udziałowym:
  • akcje,
  • udziały,
  • certyfikaty inwestycyjne;
    1. dłużnym:
  • obligacje skarbowe i Narodowego Banku Polskiego,
  • obligacje przedsiębiorstw,
  • obligacje komunalne,
  • listy zastawne.
  • Rynek ten służy pozyskaniu środków od osób oraz podmiotów, które posiadają ich nadwyżki w celu finansowania przedsięwzięć o charakterze długoterminowym. W efekcie nawet niewielkie sumy pieniężne lokowane przez inwestorów składają się na duże kapitały. Istotą tego rynku jest możliwość zawierania transakcji na dowolny okres.

    Akcjonariusz bądź obligatariusz może określić okres zaangażowania swoich oszczędności. Wyjście z inwestycji jest możliwe poprzez sprzedaż posiadanych papierów innej osobie. Istotna zaletą tego rynku jest płynność, która w większości jego segmentów jest wysoka dzięki rynkowi publicznemu, jaki kreują giełdy papierów wartościowych.

    Rynek walutowy

    Rynek walutowy, to miejsce, gdzie handluje się walutami. W wyniku działania sił podaży i popytu w transakcjach na rynku międzybankowym ustalane są kursy poszczególnych walut - jednej wobec drugiej. Rynek ten dzieli się na kasowy, gdzie dostawa walut jest dokonywana natychmiast i na rynek terminowy, z wykorzystaniem walutowych instrumentów pochodnych.

    Najbardziej aktywnymi uczestnikami rynku walutowego są spekulanci, dokonujący transakcji w celu zarabiania na różnicach kursowych. Rynek ten jest również wykorzystywany przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą dokonujące rozliczeń w walutach, jak np.: importerzy i eksporterzy. Trzecia grupa uczestników rynku walutowego to banki centralne, dokonujące interwencji.

    Jest to najbardziej dynamicznych i płynnych segmentów rynku finansowego, ściśle powiązany z globalnym rynkiem walutowym.

    Transakcje na walutowych instrumentach pochodnych (kontraktach terminowych i opcjach) można zawierać w bankach, WGT S.A., Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. oraz walutowych platformach transakcyjnych.

    Rynek terminowy

    Na rynku terminowym handluje się instrumentami pochodnymi, tj. takimi, których ceny wynikają z cen aktywów podstawowych, na których są one oparte. Instrumenty pochodne dzielą się na następujące grupy:
    • kontrakty terminowe futures na towary, waluty, indeksy i akcje, stopy procentowe, obligacje,
    • opcje towarowe, walutowe, na indeksy i akcje, stopy procentowe, obligacje,
    • swapy procentowe i walutowe,
    • transakcje terminowe FRA oraz outright-forward.
    Rynek terminowy pozwala na zawieranie transakcji spekulacyjnych, zabezpieczających (hedgingowych) oraz arbitrażowych. Inwestorzy spekulujący liczą na zmiany cen towarów przejmując znaczącą część ryzyka. Celem działań podmiotów zabezpieczających jest zapobieżenie niekorzystnym skutkom finansowym, jakie mogłyby mieć miejsce w przyszłości w przypadku spadku cen posiadanych aktywów lub wzrostu cen aktywów które zamierzają nabyć. Transakcje arbitrażowe służą zarabianiu na różnicach cen między takimi samymi aktywami, jakie pojawiają się na różnych rynkach.
    Źródło:

    Newsletter Bankier.pl

    Dodałeś komentarz Twój komentarz został zapisany i pojawi się na stronie za kilka minut.

    Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.

    Nowy komentarz

    Anuluj
    Polecane
    Najnowsze
    Popularne
    WIG -2,20% 53 875,20
    2020-02-25 13:32:01
    WIG20 -2,08% 1 959,36
    2020-02-25 13:47:45
    WIG30 -2,12% 2 267,39
    2020-02-25 13:47:00
    MWIG40 -2,17% 3 823,12
    2020-02-25 13:32:45
    DAX -0,29% 12 997,48
    2020-02-25 13:46:00
    NASDAQ -3,71% 9 221,28
    2020-02-24 22:03:00
    SP500 -3,35% 3 225,89
    2020-02-24 22:08:00

    Znajdź profil

    Znajdź nas na Facebooku

    Przejdź do strony za 5 Przejdź do strony »

    Czy wiesz, że korzystasz z adblocka?
    Reklamy nie są takie złe

    To dzięki nim możemy udostępniać
    Ci nasze treści.