REKLAMA
DZIEŃ START-UPÓW

Rynek kapitałowy w Polsce, czyli gdzie spotykają się inwestorzy

2008-02-14 07:30
publikacja
2008-02-14 07:30
Rynek kapitałowy jest segmentem rynku finansowego, gdzie następuje transfer środków finansowych na okres powyżej jednego roku. Jest źródłem kapitału dla realizacji przedsięwzięć gospodarczych oraz miejscem pozwalającym na lokowanie i pomnażanie oszczędności.

Funkcje rynku kapitałowego

Źródło kapitału. Rynek kapitałowy pozwala przedsiębiorstwu pozyskać kapitał niezbędny dla realizacji przedsięwzięć długoterminowych. Osoby dostarczające kapitału otrzymują wynagrodzenie stanowiące udział w zyskach przedsiębiorstwa lub z odsetek. Mogą również zarabiać na wzroście wartości rynkowej instrumentów finansowych emitowanych przez to przedsiębiorstwo.

Alokacja kapitału. Polega na transferze kapitału z miejsc, gdzie występuje jego nadwyżka, tam gdzie jest on potrzebny. Dzięki odpowiedniej alokacji kapitału nadwyżki wolnych środków u osób fizycznych lub podmiotów gospodarczych pozwalają sfinansować ich niedobory u innych podmiotów gospodarczych, które potrzebują kapitału. To pozwala na harmonijny rozwój wszystkich segmentów gospodarki, regionów kraju, czy różnych przedsiębiorstw. Jednocześnie szansę rozwoju uzyskują nowoczesne dziedziny gospodarki.

Mobilizacja kapitału. Na rynku kapitałowym działa duża ilość osób. Nawet niewielkie sumy dostarczone przez wiele osób dają w efekcie duży strumień pieniędzy, który odpowiednio ukierunkowany pozwala na sfinansowanie dużych projektów. Taka mobilizacja kapitału jest możliwa jedynie na rynku kapitałowym, w którym może uczestniczyć bez wyjątku każdy, w takim stopniu, na jaki pozwala zasobność jego portfela.

Ocena kapitału. Kapitał jest kierowany do najbardziej efektywnych oraz obiecujących przedsiębiorstw oraz sektorów. W ten sposób jest wskaźnikiem pozwalającym ocenić strategię rozwoju i jakość zarządzania podmiotów oraz dziedzin gospodarki.

Obiektywna wycena. Każda dyspozycja kupna bądź sprzedaży instrumentu finansowego emitowanego przez dany podmiot determinuje jego ostateczną wycenę, a w konsekwencji wycenę całego przedsiębiorstwa. Ze względu na dużą ilość osób zaangażowanych w taką wycenę, stosujących różne podejścia, zmniejsza się ryzyko popełnienia błędu, jaki mógłby popełnić zespół analityków o wysokich kwalifikacjach.

Barometr koniunktury. Sytuacja na rynku kapitałowym odzwierciedla stan gospodarki w kraju. Wskazuje ona jednocześnie na nastroje panujące na danym rynku. Rynek jest miejscem gdzie następuje najszybsza, a zarazem widoczna reakcja na zmiany koniunktury. Stąd jest miejscem, na które są zwrócone oczy analityków badających sytuację ekonomiczną w kraju i na świecie.

W ramach instrumentów finansowych najważniejszą ich grupą są papiery wartościowe. Papier wartościowy jest to dokument potwierdzający określone prawa majątkowe, utrwalony w takim brzmieniu i w takiej postaci, że może stanowić samodzielny przedmiot obrotu publicznego. Papiery wartościowe o charakterze udziałowym są dowodem współwłasności spółki (akcje, udziały, certyfikaty inwestycyjne). Z kolei dłużne papiery wartościowe potwierdzają określone wierzytelności (obligacje (A8), bony komercyjne).

Poprzez pozyskanie środków na rynku kapitałowym przedsiębiorstwa umożliwiają sobie realizację inwestycji, co w efekcie daje wzrost produkcji, usług i zatrudnienia. Ma to bezpośrednie przełożenie na wzrost gospodarczy kraju oraz wzrost dochodów ludności.

Podmioty kreujące popyt na kapitał:
  • przedsiębiorstwa, w celu finansowania projektów inwestycyjnych i rozwojowych,
  • skarb państwa i instytucji państwowych, w celu finansowania wydatków budżetowych o znaczeniu ogólnokrajowym,
  • jednostki samorządowe, w celu finansowania wydatków inwestycyjnych o znaczeniu lokalnym,
  • gospodarstwa domowe, w celu finansowania wydatków na inwestycje własne, na przykład zakup mieszkań, sprzętu gospodarstwa domowego, konsumpcja.
Źródłami kapitału są:
  • oszczędności gospodarstw domowych,
  • zyski przedsiębiorstw,
  • podatki płacone na rzecz państwa bądź przymusowe tworzone przez państwo za pomocą systemu podatkowego oraz długu publicznego,
  • lokaty bankowe,
  • środki zgromadzone przez instytucje zbiorowego lokowania (fundusze inwestycyjne, emerytalne, ubezpieczyciele).
Rynek kapitałowy pozwala na przepływ kapitału do najlepszych przedsiębiorstw, o dobrych perspektywach rozwoju, dobrze zarządzanych. Transformacja kapitału dokonująca się na rynku pozwala na uczestnictwo każdego w dowolnie długim okresie czasu. Nawet krótkoterminowe lokowanie oszczędności przez inwestorów pozwala na finansowanie długofalowych przedsięwzięć.

Dzięki płynności rynku kapitałowego każdy z jego uczestników ma możliwość wyjścia z inwestycji w dowolnym momencie.

Instrumenty rynku kapitałowego

Instrumentami rynku kapitałowego są papiery wartościowe o terminie ważności co najmniej jednego roku: akcje, obligacje, certyfikaty inwestycyjne, listy zastawne, kwity depozytowe, prawa do akcji, prawa poboru, warranty subskrypcyjne. Papierami wartościowymi nie są udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością.

Akcja jest papierem wartościowym emitowanym w serii przez spółkę akcyjną stanowiącym dowód posiadania udziału w jej kapitale zakładowym. Właściciel akcji, czyli akcjonariusz jest współwłaścicielem spółki akcyjnej. Akcje dzielą się na imienne oraz na okaziciela. Mogą występować w postaci materialnej lub zdematerializowanej.

Emitenci instrumentów finansowych

Emitent to podmiot dokonujący emisji instrumentów finansowych służących pozyskaniu kapitału. Poprzez emisję udziałowych papierów wartościowych emitent wprowadza do spółki nowe podmioty lub powiększa udział istniejących. Emisja dłużnych papierów wartościowych stanowi zaciągnięcie zobowiązania, które podlega spłacie zgodnie z warunkami określonymi przez emitenta.

Klasyfikacja rynku kapitałowego

Rynek niepubliczny to rynek prywatny, na którym są zawierane transakcje indywidualne pomiędzy emitentem oraz inwestorami lub tylko między inwestorami. Oferta nabycia akcji, udziałów czy dłużnych papierów wartościowych jest kierowana bezpośrednio do wybranych inwestorów w liczbie nie większej niż 99. Cena, warunki sprzedaży i nabycia instrumentów finansowych są ustalane indywidualnie. Transakcje są zawierane w sposób niewystandaryzowany z zachowaniem ogólnych przepisów prawa, w szczególności kodeksu spółek handlowych lub ustawy o obligacjach. Płynność tego rynku jest niska, co powoduje, że wyjście z inwestycji w dowolnym momencie może być bardzo trudne lub wręcz niemożliwe.

Rynek publiczny to ta część rynku kapitałowego, gdzie emitent bądź inny podmiot składa co najmniej 100 osobom lub nieoznaczonemu adresatowi ofertę nabycia papierów wartościowych. Każdy z zainteresowanych ma prawo skorzystać z oferty na warunkach ogólnie określonych. Emitent jest zobowiązany zapewnić wszystkim zainteresowanym jednakowe warunki nabywania papierów wartościowych oraz ujawnić swoją sytuację prawną i finansową, tak aby mogli oni podjąć decyzję inwestycyjną przy pełnej wiedzy o nabywanych papierach wartościowych oraz emitencie.

Transakcje papierami wartościowymi mogą odbywać się na rynku pierwotnym lub wtórnym.

Rynek pierwotny to segment rynku kapitałowego, gdzie emitent lub subemitent usługowy proponuje nabycie papierów wartościowych nowej emisji. W ten sposób spółka pozyskuje środki na realizację zaplanowanych przedsięwzięć i rozwój. Mówimy wówczas o obrocie pierwotnym.

Rynek wtórny to segment rynku kapitałowego, gdzie transakcje kupna i sprzedaży papierów wartościowych są zawierane pomiędzy inwestorami. W tym przypadku przepływy pieniężne mają miejsce pomiędzy inwestorami. Sytuacja finansowa emitenta ma odzwierciedlenie w cenie rynkowej jego papierów wartościowych. Inwestorzy dokonują wyceny w oparciu o informacje o wynikach działalności emitenta z uwzględnieniem aktualnej sytuacji na rynku kapitałowym. Mówimy wówczas o obrocie wtórnym.

Rynek wtórny dzieli się na rynek regulowany oraz alternatywny system obrotu.

Rynek regulowany

Istotnym segmentem rynku wtórnego jest rynek regulowany, funkcjonujący w ramach rynku publicznego papierów wartościowych.

Skala działania tego rynku jest znacznie większa niż rynku niepublicznego. Rynek regulowany spełnia następujące warunki:
  • działa sposób stały,
  • instrumenty są dopuszczone do obrotu i spełniają określone kryteria,
  • są zapewnione jednakowe warunki nabywania i zbywania instrumentów finansowych,
  • istnieją warunki dostępu do informacji rynkowej na takich samych warunkach i w takim samym czasie dla wszystkich jego uczestników.
W ramach rynku regulowanego w Polsce występuje rynek giełdowy, rynek pozagiełdowy oraz towarowy rynek instrumentów finansowych.

Rynek giełdowy to miejsce, gdzie obrót papierami wartościowymi odbywa się na giełdzie. W Polsce jest to Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. Papiery wartościowe są tu notowane na dwóch rynkach: podstawowym (urzędowym) i równoległym (nieurzędowym). Obecnie na naszej giełdzie są notowane akcje, obligacje skarbowe i korporacyjne, listy zastawne, certyfikaty inwestycyjne funduszy zamkniętych, produkty strukturyzowane, kontrakty terminowe i opcje, warranty, jednostki indeksowe.

Rynek pozagiełdowy jest rynkiem nieurzędowym, gdzie obrót papierami wartościowymi ma miejsce poza giełdą. W tym przypadku nie ma ustalonego miejsca zawierania transakcji. Są one zawierane pomiędzy domami maklerskimi działającymi w imieniu swych klientów. Organizatorem tego rynku jest MTS-CeTO S.A.

Na CeTo istnieją trzy rynki notowań papierów wartościowych:
  • Rynek Instrumentów Dłużnych, na którym notowane są obligacje skarbowe, obligacje korporacyjne, obligacje komunalne, obligacje bankowe, listy zastawne,
  • Rynek Akcji, na którym notowane są akcje małych i średnich przedsiębiorstw,
  • Rynek Certyfikatów Inwestycyjnych.
Obecnie CeTO jest najważniejszym rynkiem obligacji skarbowych. Poza tym są notowane tam obligacje korporacyjne, listy zastawne oraz akcje małych spółek.

Towarowy rynek instrumentów finansowych jest miejscem, gdzie przedmiotem obrotu są instrumenty następujące finansowe:
  • finansowe kontrakty terminowe,
  • umowy forward dotyczące stóp procentowych,
  • swapy akcyjne,
  • swapy na stopy procentowe i walutowe,
  • opcje kupna lub sprzedaży instrumentów finansowych,
  • opcje na stopy procentowe, opcje walutowe, opcje na takie opcje,
  • inne równoważne instrumenty finansowe rozliczane pieniężnie.
Instrumenty te nie są papierami wartościowymi. Służą one zawieraniu strategii spekulacyjnych, hedgingowych i arbitrażowych. Towarowy rynek instrumentów finansowych organizuje spółka prowadząca giełdę towarową działająca na podstawie ustawy o giełdach towarowych.

Źródło:
Tematy
Najlepsze konta dla płacących kartą lub telefonem - styczeń 2022 r.

Najlepsze konta dla płacących kartą lub telefonem - styczeń 2022 r.

Powiązane

Polecane

Najnowsze

Popularne

Ważne linki