Analizując dysproporcje między wynagrodzeniami kobiet i mężczyzn należy wziąć pod uwagę szereg czynników, które mają wpływ na ich wysokość. Jednym z nich jest poziom wykształcenia. Sprawdźmy zatem, czy kobiety z tym samym poziomem wykształcenia otrzymują to samo wynagrodzenie co mężczyźni.
Jak wynika z Ogólnopolskiego Badania Wynagrodzeń, największe różnice między zarobkami kobiet i mężczyzn wystąpiły w grupie osób z wykształceniem wyższym magisterskim. Mediana wynagrodzeń kobiet legitymujących się dyplomami wyższych uczelni wyniosła 3 900 PLN brutto miesięcznie, co stanowiło tylko 70% wartości środkowej zarobków mężczyzn o tym samym poziomie wykształcenia. Stosunkowo najmniejsze różnice dotyczyły osób z wykształceniem podstawowym i gimnazjalnym, gdzie kobiety zarabiały 2 200 PLN, a więc o 310 PLN mniej niż mężczyźni.
| Tabela 1. Mediany miesięcznych wynagrodzeń całkowitych kobiet i mężczyzn z różnym poziomem wykształcenia (brutto w PLN) | ||||
|---|---|---|---|---|
| wielkość próby | kobiety | mężczyźni | mediana wynagrodzeń kobiet jako % mediany wynagrodzeń mężczyzn | |
|
podstawowe i gimnazjalne |
1 083 |
2 200 |
2 510 |
88% |
|
średnie |
37 749 |
2 550 |
3 050 |
84% |
|
niepełne wyższe |
5 226 |
3 100 |
4 000 |
78% |
|
wyższe zawodowe (licencjackie/inżynierskie) |
22 328 |
3 000 |
4 126 |
73% |
|
wyższe magisterskie |
76 624 |
3 900 |
5 600 |
70% |
| Źródło: Ogólnopolskie Badanie Wynagrodzeń przeprowadzone przez Sedlak & Sedlak w 2015 roku | ||||
W kontekście powyższych danych najciekawsze wydaje się porównanie zarobków kobiet i mężczyzn posiadających wyższe wykształcenie z uwzględnieniem dodatkowych cech takich jak: miejsce zamieszkania, typ skończonych studiów oraz wielkość firmy i pochodzenie jej kapitału.
We wszystkich polskich województwach wśród osób z wyższym wykształceniem zarobki mężczyzn były znacznie wyższe niż kobiet. Największe dysproporcje dotyczyły województwa pomorskiego, dolnośląskiego i łódzkiego, gdzie absolwentki wyższych uczelni zarabiały przeciętnie tylko niespełna 68% tego, co ich koledzy. Z kolei najmniejsze różnice w wynagrodzeniach obu płci posiadających wyższe wykształcenie zauważono w województwie lubelskim, podkarpackim i świętokrzyskim. Tam mediana zarobków kobiet stanowiła od 72% do 75% wartości środkowej pensji mężczyzn.
Niezależnie od wybranego kierunku studiów, pensje kobiet odbiegały od tego, co otrzymywali przedstawiciele płci przeciwnej. Największe dysproporcje wystąpiły jednak w przypadku osób, które ukończyły ekonomię, finanse i zarządzanie. Kobiety z takim profilem wykształcenia otrzymywały przeciętnie 4 300 PLN brutto, co stanowiło tylko 72% mediany wynagrodzeń mężczyzn z takim samym typem skończonych studiów. Z kolei najmniejsze różnice zauważono wśród absolwentów historii, gdzie mediana pensji kobiet była niższa tylko o 200 PLN od wartości środkowej zarobków płci przeciwnej. Inaczej mówiąc stanowiła aż 95% mediany wynagrodzeń mężczyzn.
Biorąc pod uwagę wielkość firmy, największe dysproporcje między wynagrodzeniami kobiet i mężczyzn z wykształceniem wyższym wystąpiły w przypadku małych firm. W tego rodzaju przedsiębiorstwach absolwentki wyższych uczelni otrzymywały przeciętnie 3 400 PLN brutto miesięcznie, czyli tylko 68% tego, co mężczyźni z tym samym poziomem wykształcenia.
|
Tabela 2. Mediany wynagrodzeń kobiet i mężczyzn z wyższym wykształceniem w firmach różnej wielkości (brutto w PLN) |
|||
|---|---|---|---|
|
wielkość firmy |
kobiety |
mężczyźni |
mediana wynagrodzeń kobiet jako % mediany wynagrodzeń mężczyzn |
|
mikro firmy (1-9) |
2 950 |
4 000 |
74% |
|
małe firmy (10-49) |
3 400 |
5 000 |
68% |
|
średnie firmy (50-249) |
3 835 |
5 500 |
70% |
|
duże firmy (250-999) |
4 335 |
6 000 |
72% |
|
wielkie firmy (1 000 i więcej) |
4 400 |
6 133 |
72% |
| Źródło: Ogólnopolskie Badanie Wynagrodzeń przeprowadzone przez Sedlak & Sedlak w 2015 roku | |||
Kobiety legitymujące się dyplomami wyższych uczelni i zatrudnione w firmach zagranicznych zarabiały przeciętnie 5 200 PLN brutto miesięcznie. Stanowiło to 72% mediany wynagrodzeń wykształconych mężczyzn zatrudnionych w tego rodzaju firmach. W polskich przedsiębiorstwa różnice były nieco większe. Kobiety zarabiały przeciętnie 3 400 PLN, a mężczyźni 4 800 PLN. W rezultacie kobiety otrzymywały średnio 71% tego, co mężczyźni.
Warto pamiętać, że różnice w wynagrodzeniach kobiet i mężczyzn nie zawsze wynikają z cech indywidualnych pracowników. Precyzyjne określenie luki płacowej jest możliwe tylko wtedy, jeśli porównany wynagrodzenia osób zajmujących te same stanowiska i wykonujących pracę tej samej wartości.
Więcej informacji na temat zarobków kobiet i mężczyzn na różnych stanowiskach znajdą Państwo w narzędziu Moja płaca.
Maria Hajec
Sedlak&Sedlak
