W przypadku kwot należnych z tytułu dostarczenia towarów, produktów i usług, których termin płatności jest odroczony powyżej 12 miesięcy, w ustawie przewidziano odpowiednią pozycję sprawozdawczą w aktywach krótkoterminowych („należności z tytułu dostaw i usług o okresie spłaty powyżej 12 miesięcy”).
Typowymi tytułami należności długoterminowych są w praktyce wszelkiego rodzaju depozyty zapłacone kontrahentom oraz wszystkie kwoty należne, które nie mieszczą się w definicji należności z tytułu dostaw i usług, zaliczek na środki trwałe, pożyczek oraz traktowanych jako inwestycje długoterminowe innych aktywów. Podstawowymi technikami rewizyjnymi są potwierdzenia sald uzyskane od kontrahenta, treści postanowień umownych, z których wynika prawo do prezentowanych w sprawozdaniu finansowym kwot, oraz dowody faktycznie dokonanych płatności.
Najczęściej popełniane błędy przez badane jednostki to:
- pomijanie znaczenia zdarzeń występujących po dniu bilansowym, mających wpływ na datę lub formę ostatecznego rozliczenia pozycji ujawnianych na dzień bilansowy jako długoterminowe;
- ograniczanie analizy pozycji bilansowej do warunków prawnych, wynikających z umów i aneksów podpisanych do dnia bilansowego;
- traktowanie wpłaty depozytu w walucie obcej jako czynności jednorazowej, która nie wymaga okresowej weryfikacji w zakresie oceny zaklasyfikowania do aktywów krótkoterminowych lub długoterminowych oraz wartości należnej do rozliczenia w przyszłości.
Oto co trzeba zrobić, aby sprawdzić prawidłowość ujęcia należności długoterminowych w bilansie:
- Sporządź tabelę wiodącą do pozycji bilansowej i sprawdź salda których kont składają się na wartości wykazane w sprawozdaniu finansowym.
- Sprawdź zgodność danych ewidencji księgowej i sprawozdania finansowego.
- Sprawdź czy ewidencja analityczna jest zgodna z ewidencją syntetyczną.
- Sprawdź czy wszystkie składniki wykazane w sprawozdaniu finansowym spełniają definicję aktywów.
- Sprawdź czy dokonano potwierdzenia sald należności długoterminowych.
- Sprawdź na jaki dzień otrzymano potwierdzenia należności długoterminowych.
- Sprawdź czy prawidłowo zakwalifikowano należności do aktywów trwałych.
- Sprawdź czy należności długoterminowe walutowe zostały prawidłowo wycenione.
- Sprawdź czy dokonano odpisów (zgodnie z zasadami/ polityką rachunkowości) od wszystkich należności długoterminowych nieściągalnych, umorzonych i przedawnionych.
- Jeżeli nie dokonano odpisów, sprawdź zasadność odstąpienia od nich (weryfikacja zabezpieczeń, zdarzenia po dacie bilansu itd.).
- Sprawdź czy nie utworzono nadmiernych odpisów na należności długoterminowe.
- Sprawdź czy prawidłowo podzielono należności długoterminowe na część dotyczącą jednostek powiązanych i jednostek pozostałych.
- Sprawdź czy jednostka zapewniła porównywalność danych.
Przy kontroli bilansu w obszarze należności długoterminowych zwykle popełnia się następujące błędy:
- pomijanie w rozmowach z zarządem potwierdzeń niewystępowania okoliczności wpływających na ocenę okresu faktycznego rozliczenia należności długoterminowych;
- ograniczanie weryfikacji do zebrania umów potwierdzających istnienie pozycji sprawozdawczej;
- brak precyzyjnego uzasadnienia metody wyboru próby podlegającej badaniu;
- brak wskazania zbadanej próby;
- brak wniosków z badania i podsumowania wyników oraz ustaleń na podstawie badania.
Na koniec praktyczny przykład poprawnej analizy bilansu.
Przedsiębiorstwo działające w branży usług finansowych jest najemcą lokalu użytkowego. Umowa zawarta z właścicielem budynku przewiduje wpłatę depozytu w walucie obcej. Depozyt został wpłacony kilka lat temu w miesiącu podpisania umowy o wynajem. Spółka prezentuje depozyt w należnościach długoterminowych według kursu z dnia wpłaty depozytu.
Biegły rewident ma uwagi do prawidłowości wyceny na dzień bilansowy. Jednocześnie uznał za nieprawidłową prezentację bilansową depozytu wobec faktu, że w okresie następującym po roku badanym zarząd zdecydował o zmianie lokalizacji biur i wypowiedział umowę najmu. Spółka przed końcem następnego roku opuści aktualnie zajmowany budynek i otrzyma zwrot depozytu.
Ustalenia biegłego rewidenta są następujące:
- w styczniu roku następującego po okresie badanym zarząd wypowiedział umowę najmu;
- umowa najmu przewiduje konieczność opuszczenia budynku w ciągu dziesięciu miesięcy następujących po miesiącu wypowiedzenia;
- zgodnie z umową, depozyt zostanie zwrócony w następnym roku, przed upływem dwunastu miesięcy;
- zarząd podpisał umowę wstępną na wynajem innych pomieszczeń biurowych na okres pięciu lat;
- w związku z nową umową wpłacono depozyt, którego zwrot nastąpi w momencie jej rozwiązania, co, zdaniem zarządu, powinno nastąpić nie wcześniej niż przed upływem pięciu lat;
- wynajmujący potwierdził, że umowa jest w okresie wypowiedzenia i kwota depozytu zostanie zwrócona w całości w uzgodnionym w niej terminie.
 | Potrzebujesz więcej firmowych informacji? Chcesz rozwiązać swoje wątpliwości? Wejdź na zakładkę Firma |
W przedstawionej sytuacji należności długoterminowe są zawyżone o kwotę depozytu należnego, który zgodne z warunkami umowy i znanymi na dzień sporządzenia sprawozdania finansowego okoliczności staje się wymagalny w okresie krótszym niż 12 miesięcy. Biegły rewident zalecił korektę zmniejszającą wartość należności długoterminowych o kwotę depozytu należnego od pierwszego właściciela budynku. Skutkiem korekty jest zwiększenie należności pozostałych, znajdujących się w grupie aktywów finansowych krótkoterminowych („pozostałe należności”).
Zaprezentowany powyżej przykład pokazuje, że badaniu pozycji bilansowych powinna towarzyszyć weryfikacja okoliczności zaistniałych w roku następnym. Decyzje zarządu lub niezależne od badanej spółki okoliczności mogą wymagać dokonania reklasyfikacji zakwalifikowanych wcześniej do należności długoterminowych pozycji.
Opis analizy innych obszarów z bilansu finansowego oraz z rachunku zysków i strat, praktyczne wskazówki „dobrej praktyki finansowej” oraz dokumenty pomocne w badaniu jakości sprawozdań finansowych (używane przez biegłych rewidentów) znajdziesz w książce „Dokumentacja biegłego rewidenta z badania sprawozdań finansowych” Agnieszki Piechockiej-Kałużnej, Agnieszki Kryśkiewicz-Burnos, Radosława Kałużnego (Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011). Książka jest dostępna w cenie ze zniżką w e-księgarni www.ksiegarnia.pwn.pl. Wykorzystanie za wiedzą Wydawcy.
Mariusz Ludwiński dla Wydawnictwa Naukowego PWN
Zobacz też:
» 120 zł za pomoc w prowadzeniu firmy
» Źródła finansowania przedsiębiorstw
» Jak nie wpaść w głęboką dziurę z napisem „rzeczowe aktywa trwałe w sprawozdaniach finansowych”?
» 120 zł za pomoc w prowadzeniu firmy
» Źródła finansowania przedsiębiorstw
» Jak nie wpaść w głęboką dziurę z napisem „rzeczowe aktywa trwałe w sprawozdaniach finansowych”?
Źródło:Informacja prasowa
