Rozliczenie podatkowe osób zarabiających za granicą zależy od tego, z jakiego kraju oraz jakiego rodzaju dochody wypłacane są polskim rezydentom podatkowym.
Osoby, które posiadają w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów życiowych) lub przebywają tutaj ponad 183 dni w roku, podlegają w Polsce opodatkowaniu ze wszystkich swoich przychodów (jest to ich podatkowe miejsce zamieszkania i nie jest ono w żaden sposób zależne wyłącznie od zameldowania się w danym kraju lub z obywatelstwem). Jeżeli zatem otrzymują one wynagrodzenia z zagranicy, to muszą rozliczyć się z tych przychodów jako polscy rezydenci podatkowi przed polskim fiskusem.
Jak wskazał Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, 17.01.2017 r. (sygn. akt 2461-IBPB-2-2.4511.1011.2016.1.KRB) przez „centrum interesów osobistych” należy rozumieć wszelkie powiązania rodzinne, tzn. ognisko domowe, aktywność społeczną, polityczną, kulturalną, obywatelską, przynależność do organizacji/klubów, uprawiane hobby itp. Z kolei „centrum interesów gospodarczych” to przede wszystkim miejsce prowadzenia działalności zarobkowej, źródła dochodów, posiadane inwestycje, majątek nieruchomy i ruchomy, polisy ubezpieczeniowe, zaciągnięte kredyty, konta bankowe itd.
Przykład
Obywatel Polski wyjechał zarobkowo do Wielkiej Brytanii. W Polsce pozostawił rodziców, którzy po roku pracy w Wielkiej Brytanii przekazali mu darowizną dom i 1 ha pola. Obywatel nadal pracuje za granicą, ale w Polsce poznał dziewczynę, do której raz na 3-4 tygodnie wraca na weekend. Mimo że wymeldował się z polskiego adresu zamieszkania, posiada tutaj konto bankowe oraz spłaca pożyczkę zaciągniętą cztery lata temu. Nieruchomości przekazanej darowizną nie zamierza sprzedawać (wynajął ją i uzyskuje przychody), poza tym dokupił dodatkowo kolejny hektar ziemi nad jeziorem, na którym w przyszłości planuje postawić domek rekreacyjny. Należy uznać, że obywatel cały czas posiada na tyle silne związki z Rzeczpospolitą, że uznać go należy za polskiego rezydenta podatkowego (posiadającego centrum interesów życiowych w Polsce). W Polsce powinien rozliczyć całość swoich zarobków – polskich i brytyjskich.
Natomiast osoby, które nie spełniają powyższych warunków, podlegają obowiązkowi podatkowemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Dotyczy ich wówczas wyłącznie obowiązek rozliczenia się z przychodów ograniczonych do terytorium Rzeczpospolitej.
Przykład
Obywatel Polski przed 15 laty wyemigrował z całą rodziną do USA. W kraju posiada jedynie pole, które wydzierżawił. Przed polskim urzędem skarbowym rozliczy się tylko z przychodów z dzierżawy gruntu. Zarobki amerykańskie pozostaną poza zainteresowaniem polskiego urzędu skarbowego.
Przychody z pracy najemnej – praca, zlecenie, dzieło i inne kontrakty
Tego rodzaju dochody należą do najczęściej rozliczanych przez polskich rezydentów podatkowych z tytułu pracy za granicą. Należy jednak pamiętać, że inaczej niż na wskazanych niżej zasadach, kwalifikowane mogą być już zarobki marynarzy, naukowców, studentów (stypendia zagraniczne), emerytów, ze świadczeń z systemów ubezpieczeniowych oraz emerytalnych. W ich przypadku należy szczegółowo sprawdzić, czy zaliczki na podatek w ogóle będą pobierane za granicą (w kraju źródła) lub czy podatek w Polsce należy w ogóle płacić (w kraju rezydencji).
Poszczególne kraje, w których pracuje rezydent, posiadać mogą umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania z Polską, na mocy której zarówno w Polsce, jak i w kraju obcym, od zarobków pobierany może być podatek. Umowa jednak wskazuje wówczas na jedną z dwóch zasad eliminowania opodatkowania w obu krajach:
- zasadę zwolnienia z progresją (wyłączenia, kredytu podatkowego),
- zasadę proporcjonalnego odliczenia, którą stosuje się również w przypadku zarobków z krajów, z którymi nie podpisano żadnej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Dodatkowo, pracując za granicą należy pamiętać, że dopuszczalnym jest w trakcie rozliczeń w Polsce odliczenie tzw. 30% diet zagranicznych za każdy dzień przebywania w stosunku pracy (kwota ta pozostaje zwolniona z opodatkowania). Wartość pełnej kwoty diety jest inna w poszczególnych krajach, stąd też należy ją ustalić indywidualnie. Dostępne są one m.in. http://www.pit.pl/diety_zagranica_247.php
Przykład
Pracownik przebywał w Wielkiej Brytanii w stosunku pracy przez 60 dni. Wartość diety dla Wielkiej Brytanii wynosi 35 GPB. Podatnik przelicza wartość diety po średnim kursie NBP z dnia roboczego, poprzedzającego bezpośrednio dzień uzyskania przychodów oraz wynik mnoży x30%. Dieta przysługuje również za okres sobót i niedziel, urlopów w trakcie zatrudnienia itp.
Wartości nie wpisuje się w ogóle do rocznego PIT w Polsce – kwoty zwolnione z opodatkowania ustala się dla celów dokumentacyjnych. Wskazując wartość przychodów z zagranicy wpisuje się je w deklarację PIT po uprzednim ich obniżeniu o wartość przysługujących diet.
Odliczyć można również zagraniczne składki ubezpieczeniowe zapłacone ze środków podatnika lub osoby współpracującej zgodnie z przepisami dotyczącymi obowiązkowego ubezpieczenia społecznego obowiązującymi w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub w Konfederacji Szwajcarskiej. Odliczenie nie jest możliwe w przypadku, gdy dochód, od którego naliczana była składka zagraniczna, jest w Polsce zwolniony z opodatkowania na podstawie umowy o unikaniu opodatkowania (np. ze względu na stosowanie zasady zwolnienia z progresją) oraz pod warunkiem, że składki nie zostały odliczone od podatku pobieranego za granicą.
Rozliczenie podatkowe Polaka (polskiego rezydenta) z pracy w Anglii
Tę samą zasadę opodatkowania (zwolnienia z progresją), którą zastosować można do wynagrodzeń z Wielkiej Brytanii, jest analogiczna dla kwot z pracy najemnej z Albanii, Austrii, Chorwacji, Cypru, Czech, Danii, Estonii, Francji, Finlandii, Grecji, Hiszpanii, Irlandii, Litwy, Luksemburga, Łotwy, Niemiec, Norwegii, Portugalii, Rumunii, Słowacji, Słowenii, Szwecji, Turcji, Ukrainy, Węgier, Irlandii, Włoch.
Jeżeli polski rezydent podatkowy uzyska wynagrodzenia z pracy w tych krajach, a jednocześnie w danym roku nie zarabiał w Rzeczpospolitej żadnych kwot opodatkowanych według skali podatkowej (np. praca, zlecenie, działalność gospodarcza opodatkowana na zasadach ogólnych), to nie ma obowiązku zagranicznych kwot rozliczać przed polskim organem skarbowym.
W przypadku wynagrodzeń otrzymywanych zarówno w Polsce, jak i za granicą, obliczenie podatku wygląda następująco:
a) polskie dochody (przychód - koszty uzyskania przychodu - składki na ubezpieczenie społeczne i przysługujące odliczenia od dochodu) sumuje się z dochodami zagranicznymi (przeliczone na złotówki: przychód - diety - koszty uzyskania przychodu);
b) od tak ustalonej sumy dochodów należy obliczyć podatek według polskiej skali podatkowej (18% - 556,02, a jeśli suma dochodów przekracza 85,582 zł podatek oblicza się jako 15 395 zł 04 gr + 32% nadwyżki ponad 85 528 zł;
c) obliczony podatek należy podzielić przez sumę dochodów z Polski i zagranicy (taką jak w wariancie a), a następnie pomnożyć przez 100 – jest to ustalenie stawki podatkowej, która będzie miała zastosowanie wyłącznie do polskich zarobków;
d) uzyskaną stopę procentową (wariant c) stosuje się do polskiej podstawy opodatkowania (przychód - koszty uzyskania przychodu - składki na ubezpieczenie społeczne i przysługujące odliczenia od dochodu) zaokrąglonej do pełnych złotych (do 49 gr zaokrągla się w dół, powyżej tej kwoty – w górę); nie stosuje się dodatkowej kwoty obniżającej podatek;
e) po obliczeniu podatku możliwe jest odjęcie od niego polskich kwot ulg odliczanych od podatku.
Wypełnić należy w takim przypadku co najmniej deklarację PIT-36 oraz załączniki PIT/ZG.
Przykład
Polski student w wieku 22 lat wyjechał do pracy na pięć miesięcy do Wielkiej Brytanii i tam zarabiał na podstawie umowy o pracę (zawartej z zagranicznym pracodawcą i wykonywanej za granicą). Za 2016 r. rozlicza się indywidualnie, nie korzysta z ulg podatkowych.
Podatnik w okresie od 1 czerwca do 31 października 2016 r. zarabiał w Wielkiej Brytanii 2000 GPB/mc (wypłata na koniec całego okresu umowy, czyli 31 października otrzymał łącznie 10 000 GPB), a w ciągu roku akademickiego pięć miesięcy pracował w Polsce (zarobki – umowa o pracę, brutto 2000 zł/mc).
Wynagrodzenie polskie:
Koszty uzyskania przychodów – 111,25 zł (5 x 111,25 zł = 556,25 zł),
Składki ZUS – 274,2 zł (łącznie 1371 zł),
Składki zdrowotne – 133,75 zł (łącznie 668,75 zł),
Zaliczka – 111 zł (łącznie 555 zł).
Dochód do opodatkowania uzyskany w Polsce (przychód - koszty - składki na ubezpieczenie społeczne) - 10 000 – 556,25 – 1371 = 8072,75 zł.
Wynagrodzenie brytyjskie:
a) diety: 35GPBx0,3 = 10,5 x 184dni = 1932 GBP
b) dochód GPB: 10 000GPB – 1932GPB – 556,25 (przychód – diety – koszty) = 38 407,35 zł
Kurs przeliczenia 1 GPB = 4,8294 zł
Wypełniając zeznanie należy:
- ustalić podatek od łącznego dochodu: 8072,75 +38407,35 = 46480,1 x 18% – 556,02 = 7810,4,
- ustalić stopę procentową: 7810,4 / 46480,1 = 16,8%,
- obliczyć podatek od polskich wynagrodzeń: 8072,75 x 16,8% = 1356 zł,
- dokonać odliczenia składek zdrowotnych: 1356 - 668,75 = 687,25 zł podatku.
Porównując wartość zaliczek na podatek 555 z kwotą podatku okazuje się, że student musi dopłacić w Polsce 113,75 zł.
Rozliczenie podatkowe Polaka (polskiego rezydenta) z pracy w Holandii
Metodę wskazaną do rozliczeń z Holandii zastosować należy również do dochodów z Belgią, Danią, Finlandią, Islandią, Luksemburgiem, Rosją, Stanami Zjednoczonymi.
W przypadku tych rozliczeń oprócz diet oraz odliczenia składek zagranicznych, podatnik może skorzystać z ulgi abolicyjnej (jest to odliczenie od podatku równe wyrównaniu podatku, który podlegałby zapłacie, gdyby umowa z danym krajem dawała prawo do korzystania z metody zwolnienia z progresją).
Wypełnić należy w takim przypadku co najmniej deklarację PIT-36 oraz załączniki PIT/ZG.
Podatek ustala się następująco:
a) polskie dochody (przychód - koszty uzyskania przychodu - składki na ubezpieczenie społeczne i przysługujące odliczenia od dochodu) sumuje się z dochodami zagranicznymi (przeliczone na złotówki: przychód - diety - koszty uzyskania przychodu);
b) od tak ustalonej sumy dochodów należy obliczyć podatek według polskiej skali podatkowej (18% - 556,02, a jeśli suma dochodów przekracza 85,582 zł podatek oblicza się jako 15 395 zł 04 gr + 32% nadwyżki ponad 85 528 zł;
c) obliczony podatek należy pomnożyć przez dochód uzyskany za granicą oraz wynik podzielić przez sumę polskich i zagranicznych dochodów – pozwoli to na zastosowanie odliczenia podatku zagranicznego dochody (polskie i zagraniczne) – powyższa kwota jest maksymalną, jaką można odliczyć od krajowego podatku (wariant b); odliczenie stosuje się wyłącznie w przypadku, gdy podatek za granicą był płacony (a zatem np. nie wystąpiła tam na tyle wysoka kwota wolna, że podatek nie został w ogóle zapłacony). Odliczenie nie może bowiem przekroczyć tej części podatku obliczonego przed dokonaniem odliczenia, która proporcjonalnie przypada na dochód uzyskany w państwie obcym.
Przykład
Polak zamieszkujący na stałe w Polsce podjął sezonowo pracę w Holandii (umowa o pracę zawarta z zagranicznym pracodawcą i praca była wykonywana za granicą). Podatnik rozlicza się indywidualnie, nie korzysta z ulg podatkowych.
Podatnik w okresie od 1 stycznia do 31 maja był również zatrudniony w Polsce na umowę o pracę (wynagrodzenie brutto 2000 zł). Wartości przyjęte do obliczeń z tego tytułu:
Wynagrodzenie polskie:
Koszty uzyskania przychodów – 111,25 zł (5 x 111,25 zł = 556,25 zł),
Składki ZUS – 274,2 zł (łącznie 1371 zł),
Składki zdrowotne – 133,75 zł (łącznie 668,75 zł),
Zaliczka – 111 zł (łącznie 555 zł).
Dochód do opodatkowania uzyskany w Polsce (przychód - koszty - składki na ubezpieczenie społeczne) - 10 000 – 556,25 – 1371 = 8072,75 zł.
W okresie od 1 czerwca do 31 października podatnik pracował w Holandii. Wypłata nastąpiła ostatniego dnia 5 miesięcznego zatrudnienia, zarobił 10.000 euro
Wynagrodzenie holenderskie:
a) diety: 50EURx0,3 = 15 x 184dni = 2760 GBP
b) dochód : 10.000EUR – 2760 EUR – 556,25 zł (przychód – diety – koszty) = 30787,32 zł
Kurs przeliczenia 1 EUR = 4,3293
c) podatek zapłacony w Holandii po przeliczeniu na złote: 1500 zł.
Ustalenie podatku oraz rozliczenia:
a) do dochodów do opodatkowania w Polsce dodać dochód do opodatkowania uzyskany w Holandii i od sumy tych dochodów obliczyć podatek według skali podatkowej,
8072,75+30787,32 = 38860,07 x 18% - 556,02 = 6439
Limit odliczenia 6439 x 30787,32/ 38860,07 = 5101,37 zł. W efekcie cały podatek zapłacony za granicą można odliczyć od polskiego podatku.
b) Obliczenie polskiego podatku
6439 – 1500 zł = 4339
c) Porównanie przyjętej metody z metodą zwolnienia z progresją:
38860,07 x 18% - 556,02 = 6439 zł
6439/38860,07 x 100 = 16,57% (stawka podatkowa do krajowych dochodów)
8072,75 x 16,57% = 1338 zł
d) Możliwe jest odliczenie ulgi abolicyjnej w wysokości różnicy podatku z wariantu a i wariantu c oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne. Ostatecznie podatek do zapłaty wyniesie:
4339 – 162 - 668,75 = 3508 zł.
W trakcie roku nie zapomnij o zaliczkach na podatek
Należy również pamiętać, że po powrocie do kraju w trakcie roku, do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu powrotu, podatnik zobowiązany jest samodzielnie, bez składania deklaracji podatkowej, obliczyć i wpłacić zaliczki na podatek od przychodów zagranicznych, ustalony według powyższych zasad.
Adwokat Łukasz Wieszczeczyński, www.adwokaci-twz.pl
PIT 2016. Rozliczenia roczne
Najważniejsze informacje i porady pomocne przy składaniu zeznania podatkowego za 2016 rok.
