Pierwsze reality show, akustyczne koncerty „MTV Unplugged”, kampanie „Rock the Vote” i „Choose or Lose” i, oczywiście, rewolucja teledysku muzycznego - to niektóre z najważniejszych wydarzeń w historii MTV. 31 grudnia 2025 r., po 44 latach, kanał przestanie nadawać.
Kanały MTV Music, MTV 80s, MTV 90s, Club MTV, MTV 00s i MTV Live znikną z anteny w Wielkiej Brytanii i Irlandii, a następnie we Francji, w Niemczech, w Austrii, w Polsce, na Węgrzech, w Australii i Brazylii. Znikną stacje nadające muzyczne teledyski i koncerty - pozostanie kanał, na którym będzie można oglądać reality show. W erze streamingu muzyczna telewizja stała się przestarzała i nieopłacalna. Jej rolę przejęły YouTube i platformy społecznościowe. Także MTV przeniesie się w przestrzeń cyfrową.
Gdy startowała w 1981 r., nikt nie dawał jej szans - stacji telewizyjnej pokazującej muzyczne teledyski - i to przez całą dobę. Filmowych ilustracji muzyki kręcono wówczas niewiele, nie było takiej potrzeby, mediami muzycznymi była prasa i radio. Na nich koncentrowała się uwaga działów promocji wytwórni płytowych. Stacja MTV odmieniła jednak świat przemysłu muzycznego, zmieniając jego zasady i ustanawiając nowe - muzyczny talent zrównując z wizerunkiem artysty.
Teledyski z biegiem lat zyskały status pełnoprawnej odmiany sztuki filmowej, kręcili je tacy twórcy, jak Spike Lee, David Fincher, Sofia Coppola, Martin Scorsese, David Lynch czy Spike Jonze, a ich budżety opiewały na wiele milionów dolarów. Gdy stacja zaczynała działanie, miała licencję na pokazywanie niespełna 200 teledysków stworzonych za niewielkie pieniądze metodami partyzanckimi.
MTV wystartowało 1 sierpnia 1981 r. emisją „Video Killed The Radio Star” The Buggles, przepowiedni przyszłości, w której rządzić miały teledyski, a przewodnikami po świecie muzyki stali się prezenterzy telewizyjni. Krytycy zarzucali im powierzchowność, braki w wiedzy, które miały być nadrabiane wyglądem lub krzykliwym strojem. Pierwsze grono vidżejów - od „Video Jockey”, które pochodząciło od radiowego „Disc Jockey” - stworzyli młodzi pasjonaci, którzy dzielili się z widzami swoją pasją, sięgając po niekonwencjonalne sposoby opowiadania o muzyce i rozmawiania z artystami. Nie mieli wzorów do naśladowania. Z czasem sami stali się sławni niczym gwiazdy, o których opowiadali.
Do kamieni milowych w sztuce teledysku, historii stacji, a także historii samej muzyki rozrywkowej należą m.in. premiery klipów „Thriller” Michaela Jacksona (trwającego niemal 15 minut), „Rio” Duran Duran, „Sledgehammer” Petera Gabriela, „Freedom! '90” George'a Michaela, „Like a Prayer” Madonny czy „Smells Like Teen Spirit” Nirvany. Zwiastowały zmiany w modzie i muzycznych gustach, a z artystów, których muzyce towarzyszyły, potrafiły uczynić światowe gwiazdy. Częstotliwość pojawiania się w MTV miała decydujące znaczenie dla karier wielu muzyków.
W pierwszych latach stacji zarzucano niedostrzeganie i niepromowanie tak ważnych nurtów, jak rap, jazz czy funk, posądzano ją wręcz o rasizm. W 1983 r. w głośnym wywiadzie udzielonym MTV o to właśnie oskarżył jej szefów David Bowie. Włodarze MTV wzięli sobie krytykę do serca - pojawiły się takie programy jak „120 Minutes” czy „Yo! MTV Raps”, dzięki czemu stacja stała się bardziej różnorodna, otwarta już nie tylko na muzykę popową i mainstreamowy rock.
To MTV zapoczątkowała także serię koncertów „bez prądu”, akustycznych występów pod szyldem „MTV Unplugged”. W tym formacie zaprezentowali się tacy wykonawcy, jak m.in. Eric Clapton, Nirvana, Lenny Kravitz, Pearl Jam, Alice in Chains, Sting, R.E.M., Bob Dylan, Paul McCartney, Neil Young, Rod Stewart, Björk, Lauryn Hill czy Jay-Z. Dużym zainteresowaniem cieszyły się także coroczne uroczystości MTV Video Music Awards, podczas których nagradzano najlepsze teledyski roku. Po raz pierwszy gala odbyła się w 1984 r.
Stacja relacjonowała na żywo takie wydarzenia jak „objazdowy” festiwal muzyki alternatywnej Lollapalooza. Rock alternatywny - także za sprawą MTV - niespodziewanie stał się muzyką popularną; podczas pierwszej edycji festiwalu w 1991 r. wystąpili m.in. Jane's Addiction, Living Colour, Nine Inch Nails, Butthole Surfers i Body Count. Do zawieszenia imprezy w 1997 r. zagrali na niej także Pearl Jam, The Smashing Pumpkins, Soundgarden, Rage Against the Machine, Tool, Beastie Boys, Nick Cave and the Bad Seeds, Pavement, Sonic Youth, The Roots, Devo, Wu Tang Clan czy The Prodigy. Dla zespołów takich jak Nirvana - nieustannie, mogło się zdawać, pokazywanej w MTV - sława, popularność i pochwały przyniosły udrękę i kryzys tożsamości, pytania o wierność ideałom. Zespół, który wyrastał na punk rocku i alternatywie, stał się komercyjnym przebojem, towarem sprzedawanym i promowanym przez ważnego gracza muzycznego przemysłu.
Wpływ MTV wykraczał poza muzykę i popowe gwiazdorstwo. Początek lat 90. to kampanie społeczne „Rock the Vote” i „Choose or Lose”, za sprawą których stacja starała się nakłonić młodych Amerykanów do uczestnictwa w wyborach i życiu politycznym kraju, świadomości obywatelskiej. Pierwsze lata ostatniej dekady XX wieku w MTV przyniosły także nowy pomysł - „reality show”. Bohaterowie tych programów nie odznaczali się muzycznym talentem - uczestnicy „The Real World” byli „zwykłymi ludźmi”, których wspólne życie pod jednym dachem podglądać mogli telewidzowie. MTV coraz bardziej odchodziła od teledysków, koncertów, wywiadów z artystami, nowych widzów starając się zdobyć dzięki programom niemającym z muzyką nic wspólnego („Ekipa z New Jersey”, „Moje supersłodkie urodziny”) lub skupionych na życiu prywatnym gwiazd i ich bogactwie („MTV Cribs”, „Rodzina Osbourne'ów”).
W 2000 r. nadawanie rozpoczęła MTV Polska. Pięć lat później w Stanach Zjednoczonych założony został serwis YouTube. Odtąd nie trzeba było już czekać przed ekranem telewizora, by zobaczyć teledysk ulubionego artysty. Teraz wszystkie były na wyciągnięcie ręki w każdej chwili. (PAP)
pj/ miś/
