Polski system emerytalny oceniony najwyżej od 15. lat. Zaleceniem wciąż wydłużenie aktywności zawodowej

Polski system emerytalny znalazł się na 38. miejscu w najnowszej edycji globalnego badania Marsh CFA Institute Global Pension Index. Mimo wzrostu oceny punktowej do najwyższego poziomu od 15. lat, Polska zanotowała spadek o dwie pozycji w ogólnym zestawieniu. Aby poprawić pozycję Polski, eksperci rekomendują m.in. zwiększenie partycypacji w Pracowniczych Planach Kapitałowych (PPK) oraz wydłużenie aktywności zawodowej.

Polski system emerytalny uzyskał 58,4 pkt w 18. edycji globalnego badania Marsh CFA Institute Global Pension Index 2026. To najwyższy wynik od 2011 r., czyli momentu, kiedy nasz system po raz pierwszy pojawił się w rankingu. Najniższy wynik w historii pomiarów odnotowano w 2018 roku, kiedy ocena Polski obniżyła się do 54,3 pkt. Choć tegoroczny wynik oznacza to wzrost łącznej noty o 1,4 pkt w porównaniu z poprzednim rokiem, Polska z wynikiem w strefie ocen „C” zajęła 38. miejsce wśród 55 ocenianych państw z całego świata.

Globalny Indeks Emerytalny, wydawany przez firmę Marsh (działającą wcześniej pod marką Mercer) we współpracy z CFA Institute oraz Monash Centre for Financial Studies, od 2009 roku służy jako uznane narzędzie do porównywania krajowych systemów zabezpieczenia emerytalnego. W pierwszej edycji raportu oceniono zaledwie 11 systemów, a Polska po raz pierwszy pojawiła się w zestawieniu w 2011 roku, gdy ranking obejmował 16 państw.

Ocena polskiego systemu emerytalnego 

W najnowszym raporcie za 2026 rok uzyskany wynik ten utrzymuje Polskę w kategorii „C” (obejmującej przedział od 50 do 59 punktów w skali od „A” do „E”). Oznacza to, że polski system posiada pewne pozytywne cechy, ale charakteryzuje się poważnymi ryzykami i niedociągnięciami, które bez odpowiednich reform podważają jego długoterminową sprawność.

Aby awansować do kategorii „B” – grupującej systemy o solidnej strukturze i wysokiej sprawności – konieczne jest osiągnięcie progu co najmniej 65 punktów. Polsce do tego poziomu wciąż brakuje 6,6 punktu.

W rozbiciu na trzy główne filary badania analiza szczegółowa polskiego wyniku pokazuje wyraźną dysproporcję pomiędzy poszczególnymi obszarami:

• Adekwatność świadczeń (Adequacy): Polska otrzymała 60,2 pkt (ocena C+), co stanowi poprawę w stosunku do 59,5 pkt z poprzedniej edycji. Subindeks ten bada, czy system zapewnia emerytom odpowiednie dochody pozwalające na zachowanie standardu życia, biorąc pod uwagę m.in. stopy zastąpienia, wsparcie socjalne dla najuboższych oraz oszczędności gospodarstw domowych.
• Trwałość / Wypłacalność (Sustainability): Oceniona na 45,6 pkt (ocena D), wobec 45,9 pkt rok wcześniej. Niezmiennie jest to najsłabszy element polskiego systemu. Kategoria ta ocenia zdolność systemu do wypłaty świadczeń w wieloletniej perspektywie, analizując wskaźniki demograficzne, wiek emerytalny, stopę obciążenia demograficznego, poziom długu publicznego oraz stopę partycypacji na rynku pracy.
• Integralność (Integrity): Przyznano 73,3 pkt (ocena B), co oznacza wyraźny wzrost w porównaniu do 68,6 pkt w roku poprzednim. Subindeks ten mierzy jakość otoczenia regulacyjnego, nadzór nad funduszami emerytalnymi, ochronę prawną uczestników, komunikację z członkami planów oraz koszty operacyjne    

 W strefie ocen „C” wyższe noty od Polski uzyskał m.in. Tajwan (59,7 pkt), a w kategorii „C+” państwa takie jak Kazachstan (64,8 pkt), Hiszpania (63,3 pkt), Kolumbia (63,3 pkt), Panama (62,0 pkt), USA (61,6 pkt), Dominikana (61,4 pkt), Malezja (61,1 pkt) oraz Chiny (60,6 pkt).

Najlepiej i najgorzej ocenione systemy emerytalne w 2026 r.

Tegoroczna edycja badania przyniosła istotne zmiany na szczycie globalnego zestawienia. Po raz pierwszy w historii wskaźnika aż sześć państw otrzymało najwyższą ocenę „A” (przyznawaną systemom z wynikiem ogólnym na poziomie 80 punktów lub wyższym). Do dotychczasowej piątki liderów dołączyła Australia.

Na czele najlepszych systemów emerytalnych na świecie w 2026 r. znów znalazły się Niderlandy (85,8 pkt). Holenderski system łączy powszechną emeryturę państwową z rozbudowanymi pracowniczymi planami kapitałowymi. W poszczególnych subindeksach Holandia uzyskała: adekwatność 87,7 pkt, wypłacalność 82,6 pkt oraz integralność 87,2 pkt. Co ważne, system zachowuje najwyższe notowania mimo trwającej reformy polegającej na przechodzeniu z modelu zdefiniowanego świadczenia (DB) na model zdefiniowanej składki (DC).

Drugie miejsce zajęła Dania (84,1 pkt), która awansowała uzyskując 84,2 pkt w adekwatności, 84,8 pkt w wypłacalności oraz 82,9 pkt w integralności. System islandzki (84 pkt.) wyróżnia się bardzo wysoką wypłacalnością (84,3 pkt), adekwatnością na poziomie 83,7 pkt oraz integralnością sięgającą 84,1 pkt18. Azjatycki lider, czyli Singapur (82,0 pkt): charakteryzuje się adekwatnością 82,8 pkt, wypłacalnością 75,3 pkt oraz wybitnie wysokim wynikiem w subindeksie integralności – aż 90,4 pkt.

Na przeciwległym biegunie zestawienia znajdują się państwa sklasyfikowane w kategorii „D” (wynik poniżej 50 punktów), których systemy charakteryzują się poważnymi słabościami i brakiem stabilności. W ten sposób oceniony Filipiny (49,2 pkt), Indie (46,8 pkt), Turcję (46,6 pkt) czy Argentynę (43,7 pkt), która zamyka globalny ranking na 55. miejscu. Drastyczny spadek notowań Argentyny (z 45,9 pkt) spowodowany był m.in. spadkiem wartości podstawowej emerytury w relacji do średniego wynagrodzenia.

Przypadek Austrii: Słabość wypłacalności w sercu Europy

Niezwykle pouczającym przykładem opisanym w raporcie jest Austria. Mimo wysokiego poziomu zamożności PKB, kraj ten zajął w badaniu dopiero 43. miejsce z wynikiem 56,9 pkt (kategoria „C”). Wynik ten plasuje Austrię na szarym końcu państw Unii Europejskiej. Główną przyczyną tak niskiej lokaty jest krytycznie niska ocena w subindeksie wypłacalności – zaledwie 23,9 pkt, co stanowi najgorszy wynik w całym badaniu. Wśród przyczyn eksperci wymieniają wysoki koszt państwowych świadczeń repartycyjnych, niski udział pracowniczych planów kapitałowych, brak zachęt podatkowych oraz niską aktywność zawodową osób w starszym wieku.

Nowe państwa w rankingu 2026

Zgodnie z wieloletnią tradycją rozszerzania zakresu badania o państwa z różnorodnych kręgów gospodarczych i kulturowych, w edycji 2026 do indeksu dołączono trzy nowe systemy emerytalne: Dominikanę, Kenię oraz Katar. Obecnie badanie obejmuje 55 państw, zamieszkanych przez ponad 66% populacji globu.

W swoim debiucie system Kataru zajął 24. miejsce na świecie (66,0 pkt – Ocena B), wyprzedzając Polskę o ponad 7,6 punktu. Katar uzyskał wysokie noty w adekwatności (74,1 pkt) i integralności (78,4 pkt), przy wypłacalności na poziomie 47,9 pkt20. Dominikana (32. miejsce na świecie, 61,4 pkt – Ocena C+): Uplasowała się w strefie ocen „C+” z wynikiem 61,4 pkt. również osiągając wyższą notę od polskiego systemu. Tylko Kenia (48. miejsce na świecie, 53,1 pkt – Ocena C), z debiutantów zajął plasuje się poniżej wyniku Polski.

Warto zauważyć, że państwa uwzględnione po raz pierwszy w poprzedniej edycji (Kuwejt, Oman, Panama i Namibia) w raporcie za 2026 rok utrzymały wysokie lokaty. Kuwejt osiągnął 72,9 pkt (klasa B), Oman wzrósł aż o 9,0 pkt do poziomu 69,9 pkt (klasa B), Panama uzyskała 62,0 pkt (C+), a Namibia 57,5 pkt (C).

Jak obliczany jest ranking?

Struktura obliczeniowa Marsh CFA Institute Global Pension Index opiera się na stałym od 2009 roku podziale wagowym trzech wspomnianych subindeksów. Każdy wynik bazuje na ponad 50 szczegółowych wskaźnikach. Autorzy badania przypominają, że różnice w wyniku ogólnym wynoszące mniej niż 2 do 3 punktów nie dają podstaw do jednoznacznego stwierdzenia, że jeden system jest lepszy od drugiego. Z kolei różnica wynosząca 5 lub więcej punktów stanowi dowód wyraźnej przewagi konstrukcyjnej wyżej ocenionego systemu.

Rozdział specjalny tegorocznego raportu dobitnie wskazuje, że demografia staje się przeznaczeniem systemów emerytalnych. Współczynnik dzietności w 43 z 55 badanych państw spadł poniżej poziomu zastępowalności pokoleń (2,1).  Jednocześnie oczekiwana długość życia w wieku 65 lat w krajach rozwiniętych wzrosła od 1950 roku o ponad 50% i wynosi obecnie średnio 20 lat. Obciążenie demograficzne osób w wieku 70+ w relacji do osób w wieku 20–69 lat wzrośnie w ciągu 30 lat z 23% do 37%.

System emerytalny - wskazówki dla Polski

W tym kontekście najsłabszy wynik Polski w subindeksie trwałości/wypłacalności (45,6 pkt) stanowi poważną przestrogę1. Aby Polska mogła realnie myśleć o awansie do klasy „B” (min. 65 pkt), eksperci Mercera i Marsh powtarzają zestaw kluczowych rekomendacji takich jak np. podniesienie poziomu partycypacji w Pracowniczych Planach Kapitałowych (PPK). Automatyzacja i zwiększenie powszechności oszczędzania pracowniczego pozwoli zbudować realne aktywa kapitałowe, które w przyszłości odciążą filar państwowy.

Ponadto autorzy sugerują podwyższenie minimalnego wsparcia dla najuboższych emerytów. Według nich poprawa adekwatności wymaga osłony socjalnej dla osób z niskim stażem pracy, zapobiegającej ubóstwu na starość. Do tego dochodzą stymulowanie prywatnych oszczędności gospodarstw domowych, czyli Rozwój dobrowolnych form oszczędzania (np. IKE, IKZE) poprzez preferencje podatkowe oraz wydłużanie aktywności zawodowej seniorów, czyli promowania dalszej pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego oraz wprowadzania elastycznych modeli łączących pracę z częściową emeryturą.

Najlepsze produkty finansowe znajdziesz w naszej porównywarce - SPRAWDŹ

Źródło: