Koronawirusowy kryzys
pozwoli rządzącym wycofać się z kontrowersyjnej zapowiedzi zwiększania płacy
minimalnej do 3000, a następnie do 4000 zł. Do obu tych kwot dojdziemy, tyle że później.
„Co dalej z płacą minimalną? Kryzys kontra obietnica Kaczyńskiego” – pisaliśmy 22 kwietnia, w szczycie pandemii. Wtedy nie wiedzieliśmy jeszcze, jak koronawirus wpłynie na polską gospodarkę i rynek pracy – dziś wiemy już nieco więcej. Dodatkowo, trwała kampania wyborcza, więc rządzący nie kwapili się do informowania o wycofywaniu się z obietnicy.
Cztery miesiące po publikacji tamtego artykułu, którego główne założenia pozostają aktualne, znamy już pierwsze przecieki dotyczące płacy minimalnej. Jak poinformował „Dziennik Gazeta Prawna”, w założeniach do przyszłorocznego budżetu rząd wpisał, że w 2021 r. najniższa pensja wynosić będzie 2716 zł. Jeżeli doniesienia te się potwierdzą, oznaczać będzie to wzrost o 116 zł. To znacznie mniej od zapowiadanego w ubiegłym roku scenariusza.
"Na koniec 2020 roku - czyli za kilkanaście miesięcy - minimalna pensja będzie wynosiła 3 tys. zł. (...). Na koniec 2023 roku minimalna pensja będzie wynosiła 4 tys. zł" - powiedział Jarosław Kaczyński 7 września 2019 r. na konwencji wyborczej w Lublinie. Zobowiązanie to kilka dni później potwierdził premier Mateusz Morawiecki.
Wzrost z 2600 zł do 2716 zł to w ujęciu procentowym 4,46 proc. To znacznie mniej niż potrzebnego do realizacji „planu Kaczyńskiego” tempa 15 proc., jednak wcale nie tak mało na tle poprzednich podwyżek. Niższe wzrosty płacy minimalnej obserwowaliśmy np. w 2015 r. (4,17 proc.), czy 2010 r. (3,21 proc.).
Szczególnie warto zwrócić uwagę na ten ostatni rok, ponieważ 10 lat temu również wchodziliśmy w kryzys skutkujący drastycznym wyhamowaniem na rynku pracy – dość powiedzieć, że w 2009 r. płaca minimalna wzrosła o 13,32 proc., a w 2008 r. aż o 20,3 proc.
W najnowszej historii mamy jednak przykład roku bez podwyżki płacy minimalnej – mowa o 2002 r., za czasów rządu Leszka Millera, - kiedy najniższe wynagrodzenie pozostało na obowiązującym już w 2001 r. poziomie 760 zł. Jak łatwo się domyślić, było to związane z sytuacją na rynku pracy – stopa bezrobocia w tym okresie sięgała blisko 20 proc.
Jak zauważa wspomniany „Dziennik Gazeta Prawna" we wspomnianym artykule, wzrost płacy minimalnej o 4,46 proc. „będzie najniższym z możliwych przy założeniach wzrostu gospodarczego i inflacji na przyszły rok”. Według dziennika, rząd zakłada, że PKB wzrośnie o 4 proc. (zasługa „efektu niskiej bazy” z 2020 r.), zaś inflacja wyniesie średniorocznie 1,8 proc.
Wysokość wynagrodzenia minimalnego w roku następnym jest uzgadniana w ramach tzw. Rady Dialogu Społecznego do dnia 15 lipca każdego roku. W tym roku, z powodu pandemii, termin został wydłużony do 30 lipca. Równolegle Rada pozna plany rządu dotyczące wskaźnika wzrostu wynagrodzeń w budżetówce oraz wskaźnika waloryzacji.
Co się odwlecze…
Ze względu na inflacyjne środowisko, w którym przyszło nam wszystkim żyć, wzrost płacy minimalnej do 3000 zł, a potem 4000 zł jest tylko kwestią czasu. Średni 5-procentowy wzrost minimalnego wynagrodzenia oznaczałby, że trójka z przodu pojawi się w 2023 r., a czwórka w 2029 r. Wzrost o 7,5 proc. (tyle wynosi średnia podwyżek płacy minimalnej od 1995 r.) umożliwia osiągnięcie 3000 zł rok wcześniej, a 4000 zł trzy lata wcześniej.
Tego typu zabaw konstruować można do woli (Excel przyjmie wszystko), jednak najistotniejsze pytanie nie brzmi: „ile będzie wynosić płaca minimalna w roku X?”, tylko „ile w roku X będzie można kupić za płacę minimalną?”. Osobom przywiązanym do wartości nominalnych polecam przykład krajów ogarniętych wysoką inflacją (Argentyna, Wenezuela, Turcja), gdzie wyższe płace nikogo nie cieszą. To jednak już temat na osobne rozważania.
Jedno jest pewne – dopóki płaca minimalna będzie istnieć, dopóty rozpalać będzie emocje oraz trwać będzie na jej temat debata. O teoretycznych i praktycznych kontrowersjach związanych z płacą minimalną (wraz z listą argumentów za i przeciw) pisaliśmy w artykule „Płaca minimalna, kontrowersje maksymalne”.
