Kto jest zobowiązany do składania deklaracji?
W świetle przepisów ustawy Ordynacja podatkowa podatek od czynności cywilnoprawnych jest zobowiązaniem powstającym z mocy samego prawa, z chwilą zaistnienia zdarzenia - dokonania czynności cywilnoprawnej - z którym ustawa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Podatnicy są obowiązani, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych oraz obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, z wyłączeniem przypadków, gdy podatek jest pobierany przez płatnika (art. 10 ust. l ustawy). Strony czynności cywilnoprawnej składają właściwemu urzędowi skarbowemu deklarację oraz dokonują zapłaty podatku w terminie czternastu dni od dnia powstania obowiązku podatkowego.Czy wiesz, że... |
Podatnicy będący stronami jednej i tej samej czynności cywilnoprawnej składają urzędowi skarbowemu jedną deklarację. W praktyce deklarację składają w swoim imieniu i pozostałych podatnicy, którzy w umowie zobowiązali się do zapłaty należnego od umowy podatku. |
Należy zatem pamiętać, że w związku z zasadą solidarnego obowiązku zapłaty podatku przez strony czynności cywilnoprawnej w deklaracji należy podać szczegółowe dane identyfikacyjne odrębnie dla każdego podatnika (strony) w tym poza imieniem, nazwiskiem i adresem zamieszkania (osoby fizycznej) albo nazwę, firmę i siedzibę (osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej) numer identyfikacyjny PESEL lub REGON każdej z nich. Bez tych danych deklaracja nie może zostać uznana za prawidłowo wypełnioną. Przy wypełnianiu deklaracji istotne jest przy tym oznaczenie przy każdym z podatników rodzaju strony, czy jest ona zbywcą, nabywcą czy też jest inną stroną, np. z uwagi na ustalenie właściwości miejscowej organu podatkowego. Kolejne dane, które podaje się w deklaracji, dotyczą przedmiotu opodatkowania i treści czynności cywilnoprawnej.
W szczególności należy podać czy przedmiotem opodatkowania jest umowa, zmiana umowy, czy też orzeczenie sądu lub ugoda. Kolejne informacje dotyczą miejsca położenia rzeczy lub wykonywania prawa (terytorium RP, poza terytorium RP) będących przedmiotem czynności cywilnoprawnej. W przypadku, gdy w chwili dokonania czynności cywilnoprawnej jej przedmiotem są rzeczy położone za granicą, prawa majątkowe wykonywane za granicą dla powstania obowiązku podatku istotne jest poza miejscem zamieszkania, siedziby nabywcy również informacja dotycząca miejsca dokonania czynności (terytorium RP, poza terytorium RP), gdyż obowiązek podatkowy powstaje przy łącznym wystąpieniu obu tych przesłanek.
Szczegółowe określenie przedmiotu czynności cywilnoprawnej poprzez podanie jego opisu, cech szczególnych, w przypadku samochodu powinny być to dane z dowodu rejestracyjnego, jest niezbędne zważywszy, że stanowi dla organu podstawę do ustalenia podstawy opodatkowania.
W przypadkach, gdy podstawę opodatkowania stanowi wartość rynkowa przedmiotu czynności cywilnoprawnej opis stanowi podstawę do oceny tej wartości i podjęcia decyzji co do potrzeby prowadzenia postępowania wyjaśniającego w tej sprawie. Istotna jest również informacja, czy którakolwiek ze stron czynności cywilnoprawnych jest podmiotowo zwolniona od podatku. W przypadku zwolnienia jednej ze stron czynności cywilnoprawnej (np. gdy jest nią gmina, jednostka budżetowa, Skarb Państwa) przy obliczeniu podatku obniża się stawkę podatkową o 50%.
Czy wiesz, że... |
Zapłata podatku przez podatnika zwolnionego nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego lecz powstanie nadpłaty, która podlega zwrotowi zgodnie z przepisami ustawy Ordynacja podatkowa. Obowiązek zapłaty podatku obciąża strony czynności cywilnoprawnej, które nie korzystają ze zwolnienia podmiotowego. W deklaracji podatnik dokonuje bez udziału organu podatkowego obliczenia należnego podatku od czynności cywilnoprawnych, podając przy określonym rodzaju umowy podstawę opodatkowania, stawkę podatku i kwotę obliczonego należnego od tej umowy podatku. |
Jakie stanowisko zajmuje Ministerstwo Finansów?
Przykład:Podatnik zakupił nieruchomość i zapomniał uiścić podatku. Twierdzi on, że urząd skarbowy miał obowiązek poinformowania go o zapłacie podatku. Czy podatnik miał rację?
Zgodnie z art. 10 ust. l ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. nr 86, poz. 959 ze zm.), zwanej dalej upcc, podatnicy są obowiązani, bez wezwania organu podatkowego, złożyć deklarację w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych oraz obliczyć i wpłacić podatek w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, z wyłączeniem przypadków, gdy podatek jest pobierany przez płatnika.
Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie obowiązek składania deklaracji przez podatników. Stosownie do art. 7 § l ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, póz. 926 ze zm.), podatnikiem jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nie mająca osobowości prawnej, podlegająca na mocy ustaw podatkowych obowiązkowi podatkowemu. Obowiązkiem podatkowym, w myśl art. 4 tej ustawy, jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach.
W przypadku podatku od czynności cywilnoprawnych podatnikami są strony czynności cywilnoprawnych, a w odniesieniu do czynności polegającej na podwyższeniu kapitału zakładowego w spółce posiadającej osobowość prawną - ta spółka (art. 4 upcc). Obowiązek podatkowy powstaje natomiast z chwilą dokonania jednej z czynności wymienionych w art. ł ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Z zestawienia treści wskazanych przepisów wysnuć należy wniosek, że podmiotami zobowiązanymi do złożenia deklaracji w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych są strony tej czynności, jako podatnicy. Na nich ciąży obowiązek wypełnienia i podpisania deklaracji podatkowej, niezależnie czy są oni zobowiązani do zapłaty podatku, czy korzystają ze zwolnienia podmiotowego.
W przypadku gdy deklaracja podatkowa jest podpisana tylko przez jedną stronę czynności cywilnoprawnej, przy czym nie może ona uzyskać podpisu drugiej strony, ze względu np. na odległe miejsce zamieszkania, winna złożyć w urzędzie skarbowym deklarację bez tego podpisu. Natomiast urząd skarbowy w ramach czynności sprawdzających, określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. nr 137, poz. 926 ze zm.), ma obowiązek doprowadzić do usunięcia nieprawidłowości w deklaracji (np. wezwać drugą stronę do złożenia podpisu - gdy postępowanie prowadzone jest przez organ podatkowy, którego siedziba nie znajduje się na obszarze województwa, w którym zamieszkuje osoba zobowiązana do złożenia podpisu na deklaracji, organ ten zwraca się do organu podatkowego, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania tej osoby, o wezwanie jej w celu uzupełnienia podpisuj.
Pismo Ministerstwa Finansów nr LK-2255/LM/BG/02 z dnia 12 marca 2003 r.
Sposoby zapłaty podatku i płatnicy
Podatnicy (osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej) obliczają i dokonują zapłaty podatku:
- w kasie urzędu skarbowego lub
- na rachunek bankowy urzędu skarbowego
z wyjątkiem przypadków, gdy podatek jest pobierany przez płatnika.
Wzór formularza wpłaty gotówkowej oraz polecenia przelewu na rachunek organu podatkowego określają odrębne przepisy wydane na podstawie ustawy Ordynacja podatkowa, analogicznie jak dla innych zobowiązań podatkowych.
Płatnikami podatku są:
- notariusze - od czynności cywilnoprawnych dokonywanych w formie aktu notarialnego,
- nabywcy rzeczy - od umów sprzedaży, jeżeli nabywca kupuje te rzeczy do
przerobu lub sprzedaży.
Zobacz także
Płatnicy obowiązani są uzależnić dokonanie czynności cywilnoprawnej lub wypłacenie należności od uprzedniego zapłacenia podatku. Płatnicy przekazują pobrany podatek na rachunek urzędu skarbowego właściwego ze względu na siedzibę płatnika. Notariusze, jako płatnicy podatku, są obowiązani do przekazywania urzędowi skarbowemu właściwemu ze względu na siedzibę płatnika odpisów sporządzanych aktów notarialnych dotyczących czynności cywilnoprawnych stanowiących przedmiot opodatkowania. Zasady odpowiedzialności płatników określa ustawa Ordynacja podatkowa. Szczegółowe zasady poboru podatku od czynności cywilnoprawnych przez płatników oraz sposób prowadzenia rejestrów tego podatku określa Minister Finansów w rozporządzeniu wykonawczym do ustawy.
W szczególności płatnicy podatku od czynności cywilnoprawnych są obowiązani:
- założyć i prowadzić na każdy rok podatkowy osobny rejestr podatku oraz ponumerować jego karty;
- w razie nie pobrania podatku zamieszczać w treści aktów notarialnych i innych dokumentów stwierdzających dokonanie czynności cywilnoprawnej adnotacje stwierdzające fakt nie pobrania podatku z podaniem podstawy prawnej bądź wskazaniem decyzji urzędu skarbowego o zwolnieniu płatnika z obowiązku pobrania podatku;
- jeżeli czynność cywilnoprawna jest zwolniona od podatku, wypełnić następujące rubryki rejestru: liczbę porządkową, datę wpisania do rejestru aktu notarialnego lub innego dokumentu stwierdzającego dokonanie czynności cywilnoprawnej, datę i numer dokumentu, imię i nazwisko albo nazwę lub firmę strony (stron) czynności cywilnoprawnej, numer (numery) identyfikacji podatkowej oraz miejsce zamieszkania (siedzibę) strony (stron) czynności cywilnoprawnej, a w rubryce, "uwagi" podstawę prawną nie pobrania podatku;
- podsumować w rejestrze kwoty podatku pobranego w każdym miesiącu, za
jaki dokonywane jest rozliczenie podatku z urzędem skarbowym, przekazywać podatek w terminie do 7 dnia miesiąca, następującego po miesiącu, w którym pobrano podatek; - odnotowywać w rejestrze w rubryce "uwagi" kwotę podatku przekazanego na
rachunek bankowy urzędu skarbowego, datę wpłaty i okres, którego wpłata
dotyczy oraz wskazywać podatnika, od którego podatek został pobrany.
Czy wiesz, że... |
Płatnicy są obowiązani w terminach przekazywania podatku sporządzić i przesłać właściwemu miejscowo urzędowi skarbowemu deklarację o należnościach wpłaconych przez płatnika z tytułu podatku; deklaracja powinna określać imię i nazwisko albo nazwę lub firmę płatnika, numer identyfikacji podatkowej oraz miejsce zamieszkania (siedzibę) płatnika, wysokość pobranego i przekazywanego podatku.Niektóre obowiązki określone zostały odrębnie dla poszczególnych grup płatników. |
Notariusze jako płatnicy podatku
Notariusze jako płatnicy podatkuNotariusze jako płatnicy podatku od czynności cywilnoprawnych dokonywanych w formie aktu notarialnego pobierają podatek gotówką lub bezgotówkowo, a ponadto są obowiązani:
- określać w treści sporządzanych aktów notarialnych podstawę prawną i sposób obliczenia podatku;
- pouczać strony czynności cywilnoprawnych o przysługującym urzędowi skarbowemu prawie do określenia, podwyższenia lub obniżenia wartości przedmiotu tej czynności oraz o ciążącym na stronach solidarnym obowiązku zapłaty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, w przypadku określenia lub podwyższenia wartości przedmiotu czynności cywilnoprawnej przez urząd skarbowy;
- przesyłać urzędowi skarbowemu odpisy aktów notarialnych wpisanych do rejestru wraz z odpisami rejestru za każdy ubiegły miesiąc w terminie do 7 dnia miesiąca.
Czy wiesz, że... |
W przypadku odstąpienia przez notariusza od pobrania podatku (na podstawie art. 6 ust. 5 ustawy), bądź decyzji o zwolnieniu płatnika od poboru podatku, zobowiązany jest on do przesłania urzędowi skarbowemu wypisu aktu notarialnego w terminie 14 dni. |
Rejestr podatku powinien zawierać następujące rubryki: liczbę porządkową, datę sporządzenia aktu notarialnego, numer repertorium "A", imiona i nazwiska albo nazwę lub firmę, numery identyfikacji podatkowej oraz miejsce zamieszkania (siedzibę) stron czynności cywilnoprawnej, zwięzłe określenie treści czynności, wartość przedmiotu czynności cywilnoprawnej, miejsce położenia nieruchomości (miejscowość, gmina, powiat, województwo), stawkę podatku, kwotę pobranego podatku oraz uwagi. Rejestr może być zastąpiony przez repertorium "A" przewidziane przepisami o prowadzeniu ksiąg i przechowywaniu akt notarialnych; przepisy dotyczące rejestru stosuje się odpowiednio do repertorium zastępującego rejestr.
Co na to wszystko Sąd Najwyższy?
Od notariusza jako płatnika wymagana jest pełna wiedza co do stanu faktycznego będącego przedmiotem zawieranej umowy i właściwa ocena tego stanu faktycznego. W sprawie o sygn. akt III SA 3395/02 WSA w Warszawie stwierdził m.in. w kwestii odpowiedzialności notariusza, że do odpowiedzialności podatkowej płatników, w tym notariuszy, odnoszą się zawarte w Dziale I ustawy Ordynacja podatkowa Przepisy Ogólne określające zakres przedmiotowy tej ustawy i rozciągające jej postanowienia z mocy art, 3 na cały system prawa podatkowego. Ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2000 r. nr 86 poz.959) w art. 12 zawiera regulacje dotyczące właściwości miejscowej organów podatkowych, nie odnoszą się one jednak do orzekania o odpowiedzialności notariusza jako płatnika.
Kiedy można domagać się zwrotu podatku?
Podatek, podlega zwrotowi, jeżeli:- uchylone zostały skutki prawne oświadczenia woli (nieważność względna);
- nie spełnił się warunek zawieszający, od którego uzależniono wykona
nie czynności cywilnoprawnej; - umowa spółki w wyniku ostatecznej decyzji odmawiającej spółce wydania
koncesji na podjęcie działalności gospodarczej została rozwiązana; - podwyższenie kapitału spółki nie /ostanie zarejestrowane lub zostanie zarejestrowane w wysokości niższej niż określona w uchwale - w części stanowiącej różnicę między podatkiem zapłaconym i podatkiem należnym od podwyższenia kapitału ujawnionego w rejestrze przedsiębiorców;
- nie dokonano wpisu hipoteki do księgi wieczystej.
Czy wiesz, że... |
Podatek nie podlega zwrotowi po upływie 5 lat od końca roku, w którym został zapłacony. |
Zwrot podatku następuje po przeprowadzeniu postępowania i ustaleniu, że zachodzą przesłanki określone w ustawie oraz określeniu w decyzji wysokości podatku podlegającego zwrotowi. Wszczęcie postępowania w sprawie zwrotu podatku następuje na wniosek lub z urzędu. Zwrotu podatku dokonuje urząd skarbowy na obszarze działania którego położona jest gmina. Jeżeli obowiązek zapłaty podatku ciążył solidarnie na stronach czynności cywilnoprawnej, zwrot podatku następuje na rzecz jednej z osób (jednostek) solidarnie zobowiązanych do jego zapłaty, z równoczesnym powiadomieniem pozostałych osób (jednostek) o dokonanym zwrocie. Zwrot podatku następuje z urzędu. Określone w ustawie przypadki, w których przysługuje zwrot podatku dotyczą czynności cywilnoprawnych, w których powstał obowiązek podatkowy, a w konsekwencji obowiązek zapłaty podatku. Z innych zatem niż formalno-prawne względy, ustawodawca uznał za zasadne dokonanie zwrotu podatku.
Podstawa prawna:
- Ustawa z dn. 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. nr 86, poz. 959 ze zm.),
- Pismo Ministerstwa Finansów nr LK-2255/LM/BG/02 z dn. 12 marca 2003 r.
